Duitslandkenner vernietigend over Merz: 'Een van de grootste problemen van de Duitse politiek'
Na opnieuw een forse nederlaag in de Duitse deelstaatverkiezingen is het billenknijpen voor bondskanselier Friedrich Merz. De AfD werd de grootste in Mecklenburg-Voor-Pommeren en Merz zijn partij, de CDU, haalde de kiesdrempel niet. "Merz is nu absoluut een van de grote problemen van de Duitse politiek", zegt Duitslandkenner Leonard Ornstein in Goedemorgen Nederland op NPO 1.
De extreemrechtse AfD won opnieuw een deelstaatverkiezing met 38,2 procent van de stemmen, nadat ze in Saksen-Anhalt al 43,8 procent van de kiezers voor zich wisten te winnen. AfD lijkt ondanks de overwinning overigens wel in de oppositie te belanden, omdat vermoedelijk geen andere partij met ze wil samenwerken.
De partij van Merz kreeg slechts 4,9 procent van de stemmen. Hij erkende na de grootste nederlaag van het CDU ooit dat zijn partij in een lastig parket zit. Het kwam niet eerder voor dat de christendemocraten de kiesdrempel van 5 procent niet haalden. De SDP, net als de CDU een volkspartij, eindigde als tweede met 35,5 procent.
Er waren zondag ook verkiezingen in Berlijn. Die Linke werd de grootste met 25,7 procent van de stemmen. De CDU eindigde op de tweede plaats met 18,8 procent, wat een daling is ten opzichte van de vorige deelstaatverkiezingen. De AfD behaalde 16,3 procent en werd daarmee de derde partij.
'De Duitse kiezer pikt het niet'
De verkiezingsnederlagen zijn een zware klap voor Merz, die steeds impopulairder is geworden. Volgens een recente enquête is 90 procent van de Duitsers niet tevreden met de kanselier. "Het probleem is dat hij veel moeilijke en ingewikkelde maatregelen neemt. Dat pikt de Duitse kiezer op dit moment niet", zegt Ornstein.
De Duitslandkenner doelt met name op maatregelen in de sociale zekerheid. "Denk aan de pensioenen en de zorg. Ook daar wordt dat allemaal steeds duurder. De patiënt moet meer betalen, terwijl Duitsland een sociaal land wil blijven. Dat is te weinig het geval."
“Er zijn geen investeringen, de groei stagneert. Er moet echt snel iets gebeuren, anders is het volgend voorjaar zeker gebeurd met Merz.”
Als het aan Merz ligt, mogen werknemers zich ook niet zomaar meer ziek kunnen melden. Dat moet via de dokter geregeld worden; na een ondertekende brief kan je pas thuisblijven. Op die plannen zit men niet te wachten, verzekert Ornstein. "Merz is een man van de oude generatie, hij is heel conservatief, wat Duitsland ook is. Toch slaat hij totaal niet aan in het land."
De start van Merz als bondskanselier verliep al alles behalve vlekkeloos. Bij de eerste stemming in de Bondsdag kreeg hij niet de vereiste meerderheid. Het was voor het eerst in de geschiedenis van de Bondsrepubliek dat een kandidaat voor het bondskanselierschap in de eerste stemronde niet werd gekozen. "Het gaat allemaal langzaam bij hem en hij heeft geen successen. Er zijn geen investeringen, de groei stagneert. Er moet echt snel iets gebeuren, anders is het volgend voorjaar zeker gebeurd met Merz."
'Das war einmal'
Zijn voorganger Olaf Scholz (SPD) was ook vrij impopulair. "De Duitse economie zit behoorlijk in het slop. Ze waren de motor van Europa. De populairste Duitse minister op dit moment is niet voor niets Boris Pistorius van de SPD. Hij heeft Defensie hoog op de agenda gezet. Je ziet een verandering qua economie, dat het zich steeds meer richt op militaire industrie."
Merz heeft volgens Ornstein ook niet meer de tijd om de economie een nieuwe impuls te geven; zijn imago is niet meer te herstellen. "De Duitsers zeggen dat er een wonder moet gebeuren. Een negatief wonder zou zijn dat de oorlog in Oekraïne verder escaleert. Zodat hij de nationale sterke man is, wat Mark Rutte tijdens het begin van corona was. Dat kan hem nog redden." De verijdelde aanslag met een drone in Leipzig heeft alleen ook geen verandering in de publieke opinie teweeggebracht.
Zijn strijdende taal maakt voor Merz ook niets meer uit, weet Ornstein zeker. "We leven in zo'n ongeduldige tijd. Mensen willen snel resultaten zien, het is niet meer als twintig jaar geleden. Daarom zijn de Duitse volkspartijen totaal geïmplodeerd. Ze waren stabiel, met Angela Merkel, die toch iets progressiever was, en Helmut Kohl. Daar is alleen niets van over. Das war einmal."
'Merz wil Duitsland niet laten afglijden'
Dat de AfD zo sterk is geworden, komt volgens Ornstein niet alleen door het soepele migratiebeleid van de volkspartijen, maar ook omdat ze veel economische punten op de agenda zetten. "De AfD stelt dat zij wel de sociale zekerheid verdedigen. Het thema woke is onder veel Duitsers, toch een traditioneler volk dan Nederland, daarnaast ook een heel gevoelig punt."
"Ze spelen er gewoon heel goed op in", onderstreept Ornstein. "Uit alle onderzoeken blijkt de economie namelijk de nummer één is, op twee staat migratie en op nummer drie onderwijs en cultuur. Links en de volkspartijen weten niet hoe ze zich moeten verhouden tegen deze problemen."
“Volgend jaar kunnen in Frankrijk Marine Le Pen en in Duitsland Alice Weidel zomaar aan de macht zijn gekomen. Het kan snel gaan.”
De Duitslandkenner maakt zich grote zorgen over deze politieke verschuiving binnen Europa. "Volgend jaar kunnen in Frankrijk Marine Le Pen en in Duitsland Alice Weidel zomaar aan de macht zijn gekomen, twee extreemrechtse partijen. Het kan heel hard gaan in Europa. Merz benadrukt daarom voor die oude waarden en de democratie te staan, dat doet hij wel goed. Hij wil Duitsland fatsoenlijk houden en niet laten afglijden."