Geen gedoogbeleid meer voor protestboeren en klimaatactivisten op snelweg: 'Hebben schurken de wetten veranderd?'

Van boeren tot klimaatactivisten. Bij een blokkade op de snelweg of het spoor zal er in de regel strafrechtelijk worden opgetreden. Die afspraak hebben minister David van Weel, burgemeesters, het OM en de korpschef van de politie met elkaar gemaakt. Maar kan de politie wel optreden tegen joekelgrote tractors of zeventig man op de weg? "We willen de wolk van 'het is oké, want het wordt toch wel gedoogd' wegnemen. Nee, mensen vinden het niet oké, wij vinden het niet oké", aldus Van Weel in Goedenavond Nederland.

Het blokkeren van de snelweg of het spoor is altijd al strafbaar, maar naar aanleiding van recente acties met trekkers onderweg naar Den Bosch wilden de autoriteiten met elkaar om tafel. Achter in de file die ontstond door het boerenprotest kwamen twee mensen om het leven.

Burgemeester van Nijmegen Hubert Bruls begint: "Ik was toen net terug van vakantie en heb het nieuws met verbazing gevolgd. Ik dacht: hebben de schurken in mijn twee weken afwezigheid de wetten veranderd in dit land? Er was verwarring of een blokkade van de snelweg onder omstandigheden toegelaten was. Het mag sowieso niet! Het is een overtreding van de verkeerswet. Dat heeft niets met demonstreren te maken."

De constante beelden van tractors en XR-demonstranten op snelwegen zijn geen vrijbrief, benadrukt Bruls. "We hebben wetten hier in dit land. Er zijn ook nog steeds mensen die massaal door rood licht rijden. Toch ben ik blij dat we die wet nog steeds hebben."

De burgemeester stelt dat er te veel verwarring is ontstaan. "Dat heeft het OM ook erkend. Er is te veel nadruk komen liggen op uitzonderingen, waardoor in de media de boodschap ontstaat dat het misschien toch mogelijk is. Nou, dat moest even gecorrigeerd worden. Dat hebben we met z'n allen gedaan."

Journalist Fidan Ekiz: "Dat is een probleem met dat demonstratierecht. Vaak wordt het boven de grondwet geplaatst. Per rechter wordt gekeken wat wel en niet mag..."

Bruls: "Er is volgens mij geen rechter geweest die heeft gezegd dat dit mag. Maar het speelt natuurlijk wel een rol. Je krijgt daardoor een gekke discussie. Iets wat niet mag, wordt gekoppeld aan 'maar het weghalen van een trekker is wel lastig'. En dan is er ook nog demonstratievrijheid. Ja, dan krijg je een gekke cocktail waar niemand wijs van wordt."

'Maar één politiewagen bij boerenprotest'

Het blokkeren van de snelweg is dus verboden; handhaven optreden is de norm, herhaalt minister van Justitie en Veiligheid Van Weel.

De vraag is echter of de politie wel kan handhaven. Het beeld bestaat dat demonstranten er toch wel mee wegkomen. Presentator Sam Hagens: "Bij een boerenprotest op de snelweg was vorige week één politieauto. De politie zei: laten we ze maar begeleiden en niet ingrijpen, want dat kunnen we niet."

Van Weel reageert: "We willen de norm ook zetten omdat we goedwillende demonstranten, of dat nou boeren zijn of anderen, willen vertellen dat iets strafbaar is. We willen de wolk van 'het is oké, want het wordt toch wel gedoogd' wegnemen. Nee, mensen vinden het niet oké, wij vinden het niet oké. Demonstreren is hartstikke belangrijk. Meld het bij de burgemeester. Als je geen toestemming krijgt, en die krijg je hier in de regel niet voor, doe het dan niet!"

De tekst gaat verder onder de X.

Hagens herhaalt: "Maar de politie heeft geen capaciteit om dit altijd tegen te houden."

Burgemeester Bruls reageert daarop: "We hebben een paar jaar geleden ook al demonstraties gehad, zeker in de regio waar ik vandaan kom. Je moet je voorstellen dat je op een dag meerdere acties tegelijk hebt. Als de politie daarheen moet rijden, moet je keuzes maken. Dat verklaart dat je af en toe beelden ziet waarop de trekkers er toch blijven staan. Dat zult u ook blijven zien."

Volgens Bruls zijn er andere methodes dan de snelweg direct schoonvegen. "Je kunt iemand fotograferen of een proces-verbaal uitschrijven." Van Weel stelt dat de politie blij is met de norm die is gesteld. "Want dat maakt het makkelijker om een handhavingsplan te maken."

'XR-demonstranten vaak geen straf'

Milieuactiegroep Extinction Rebellion is niet van plan om van de snelweg te blijven. "Ze zullen weer van de weg worden gehaald", aldus Van Weel.

Bruls vindt het op zijn beurt onuitstaanbaar dat XR-demonstranten vaak geen straf krijgen. "Er wordt altijd gezegd: waarom worden ze niet van de weg gehaald? Dat is niet waar. Maar bij de rechter lopen ze vaak niet tegen een straf aan. Dat vind ik persoonlijk frustrerend. En veel politiemensen ook. Dan ben je aan het handhaven, maar vervolgens gebeurt er niets."