Betoog voor drugsvrije generatie: 'Het is niet normaal dat je op zo'n festival alleen maar pillen slikt'

Nederland moet volgens CDA-Kamerlid Tijs van den Brink veel nadrukkelijker streven naar een drugsvrije generatie. Hij vindt dat drugsgebruik te veel als normaal wordt gezien en pleit voor een duidelijkere maatschappelijke norm. "Jongens, doe eens even niet. Het kan ook heel leuk zijn zonder."

Aan de vooravond van Lowlands laait de discussie op. Van den Brink ziet het festival als een goed moment om het gesprek over drugsgebruik opnieuw te voeren. "Drugs zijn niet goed voor je. Het is hartstikke ongezond. En er is kans op verslaving."

Van den Brink, die drugswoordvoerder is namens het CDA, zegt dat hij tijdens verschillende werkbezoeken is geschrokken van de gevolgen van drugsgebruik. "Tienduizend jonge mensen, vaak jonge mensen, hebben in een verslavingsinstelling gezeten om van de cannabis af te komen. Achtduizend jonge mensen hebben daar gezeten om van de cocaïne af te komen. Dat zijn twee leuke voetbalstadionnetjes vol. Wat is het voor een raar gedoe dat we dat normaal vinden met z'n allen?"

JOVD-vicevoorzitter Bennie Neplenbroek vindt dat drugsgebruik wel degelijk een groot probleem kan zijn, maar waarschuwt voor de gevolgen van een totaalverbod. "Het blijft ook voor een groot deel een eigen keuze. Heel veel mensen kunnen er wel verstandig mee omgaan."

Van den Brink vindt de vergelijking met roken, die in de uitzending wordt gemaakt, maar gedeeltelijk opgaan. "Aan roken gaan echt 20.000 mensen per jaar dood. Bij drugs is dat gelukkig nog maar rond de 400." Volgens hem moet juist bij drugsgebruik een duidelijke norm worden gesteld. "Bij drugs hebben wij nu de gelegenheid om te zeggen: hé, misschien moeten we toch in ieder geval tegen elkaar zeggen: jongens, het is niet normaal dat je op zo'n festival alleen maar pillen slikt."

Neplenbroek is het daar op zichzelf mee eens. "Vijf pillen is niet normaal." Tegelijkertijd betwijfelt hij of een totaalverbod ervoor zorgt dat mensen minder drugs gaan gebruiken. "Als je daarheen gaat en je ziet mensen heimelijk dat soort envelopjes aan elkaar doorgeven, dan ga je met totaal verbod geen situatie creëren waarin je dat gesprek wel met elkaar aankunt."

Dubbele signalen

Volgens Van den Brink geeft Nederland rondom drugsgebruik te veel tegenstrijdige signalen af. "Ik ben wezen kijken op zo'n festival en dan kom je daar binnen en wordt er hartstikke streng gecontroleerd. Ondertussen hebben ze het allemaal in hun ondergoed. En honderd meter verderop staat er een kraampje met gedragspsychologen die allemaal alleen maar uitleggen wat de gevolgen zijn en daar oordeelloos over zijn. Dat snap ik, want je wilt dat die mensen, als er iets is, onmiddellijk hulp zoeken. Maar je kan ook wel daar het signaal geven van: jongens, misschien moeten we iets minder gaan doen."

Van den Brink wil daarom dat grote festivals een drugspreventieplan maken. "Laat zo'n organisatie gewoon goed nadenken. Hoe communiceren we van tevoren hierover?" Ook wil hij dat mensen die met drugs worden betrapt, beter worden voorgelicht over de gevolgen. "Mensen die gepakt worden met drugs, ga gewoon eens even aan ze vertellen wat het allemaal teweegbrengt."

'Perverse prikkels'

Gedragspsycholoog Tom De Bruyne plaatst kanttekeningen bij strengere handhaving. "Ik vind dat Tijs er heel genuanceerd over praat. Ik denk dat het grootste gevaar perverse prikkels zijn. Namelijk, meestal voelt een soort verbod heel goed. We gaan streng optreden."

Volgens De Bruyne kan strengere controle er juist voor zorgen dat mensen zich anders gaan gedragen. "Het effect ervan op gedrag is dat mensen buiten het festival nog meer alvast inpakken. Je creëert een markt waarin echt goede ondernemertjes met minderwaardig spul wat meer risico durven nemen. En dan ontstaat daar een markt."

De Bruyne vertelt over een meisje dat zijn vrouw op een festival aantrof nadat ze te veel ecstasy had gebruikt. Ze durfde niet naar de EHBO uit angst veroordeeld te worden. "Dus je creëert daar potentieel ook wel echt gedragseffecten mee die potentieel schadelijk zijn."

Van den Brink blijft desondanks geloven in het stellen van een duidelijke norm. "Ik ben niet voor met de zweep over dat festival gaan, helemaal niet. Dat moet je op een verstandige manier doen. Maar je kan tegen elkaar zeggen: jongens, je kan ook een heel leuk festival hebben zonder pillen. En dat gebeurt ook. De helft van de mensen daar doet het sowieso zonder pillen."

'Jouw pilletje heeft hele grote gevolgen'

Ook ChristenUnie-leider Mirjam Bikker waarschuwt voor de bredere gevolgen van drugsgebruik. Zij wijst op drugscriminaliteit en milieuschade. "Denk aan de toename van de milieudumpingen. Jouw pilletje heeft hele grote gevolgen elders in het land."

Volgens Bikker is het naïef om te denken dat de problemen eenvoudig kunnen worden opgelost door drugs te reguleren. Nederland is volgens haar bovendien diep verweven geraakt met de internationale drugsmarkt. "Nederland staat bekend als een van de drugslanden van Europa. Terwijl het zulke schadelijke gevolgen heeft."

Bikker vindt dat ook ouders een duidelijke boodschap moeten afgeven. "Geef aan kinderen mee: jongens, de kans op een verslaving is er wel. De kans op grotere gevolgen is behoorlijk aanwezig. Moet je dat dan eigenlijk normaal maken? Of een duidelijk signaal afgeven aan je kinderen? Laten we dit niet doen."

Van den Brink sluit zich daarbij aan. Zijn doel is uiteindelijk een generatie die drugsgebruik niet als vanzelfsprekend ziet. "Ik vind wel dat je als ouders, maar ook als overheid, als samenleving kan uitstralen: jongens, doe eens even niet. Het kan ook heel leuk zijn zonder."