Gevoel van onveiligheid op straat bij vrouwen in Nederland blijft hoog: 'We zijn veel te laat met onze aanpak'

Een jaar na de moord op de 17-jarige Lisa is het veiligheidsgevoel van jonge vrouwen op straat nog altijd laag. Hoewel er meer aandacht is gekomen voor vrouwenveiligheid, zegt een ruime meerderheid dat er in hun gemeente weinig is veranderd. "We zijn daarin gewoon veel te laat", stelt journalist Fidan Ekiz in Goedenavond Nederland.

In de nacht van 19 op 20 augustus 2025 werd de 17-jarige Lisa in Duivendrecht vermoord toen ze onderweg was naar huis. Haar dood leidde tot een brede maatschappelijke discussie over de veiligheid van vrouwen op straat en de campagne 'Wij eisen de nacht op'. Een jaar later is de vraag: wat is er daadwerkelijk veranderd?

Uit nieuw onderzoek van EenVandaag onder ruim 1.400 jongeren tussen de 16 en 34 jaar blijkt dat de bewustwording is toegenomen, maar dat het veiligheidsgevoel van jonge vrouwen nauwelijks is verbeterd. 79 procent voelt zich 's nachts nog altijd onveilig wanneer ze alleen over straat gaat. 78 procent maakte het afgelopen jaar bovendien een vorm van seksuele intimidatie of grensoverschrijdend gedrag mee.

Volgens oud-Kamervoorzitter Khadija Arib ontbreekt het aan een landelijke aanpak. "Er zijn heel veel initiatieven op lokaal niveau. Alleen we zien wel dat de ene gemeente wel actief is en de andere gemeente niet. En dat betekent ook dat het ontbreekt aan een landelijke sturing, een landelijke regie." Ook extra middelen, opvang en preventie krijgen volgens haar nog te weinig prioriteit.

Journalist Fidan Ekiz ziet weinig reden om tevreden te zijn. "Ik zie al heel lang geen verandering. Ik ben vrouwen zoals Khadija Arib ontzettend dankbaar dat ze hier aandacht voor vragen. Maar er wordt steeds gezegd dat het eerst gruwelijk mis moet gaan voordat we iets doen. Maar het gaat al zo lang gruwelijk mis." Volgens Ekiz gebeurt geweld bovendien vaak achter de voordeur. "Het werd niet gezien als een structureel probleem."

Nederland loopt achter

Dat beeld wordt ondersteund door het EenVandaag-onderzoek. 59 procent van de ondervraagden vindt dat er in de politiek te weinig aandacht is voor de veiligheid van vrouwen op straat. Onder jonge vrouwen ligt dat percentage zelfs op 72 procent. Tegelijkertijd is er wel meer bewustzijn: 68 procent van de jongeren zegt het afgelopen jaar meer bezig te zijn geweest met de veiligheid van vrouwen op straat.

Toch blijft de dagelijkse praktijk voor veel jonge vrouwen hetzelfde. Bijna 9 op de 10 nemen zelf veiligheidsmaatregelen als ze 's avonds of 's nachts over straat gaan. 59 procent zegt bovendien dat onveilige plekken in hun gemeente het afgelopen jaar niet zijn aangepakt.

Ekiz wijst erop dat Nederland volgens haar achterloopt op andere landen. "In Italië bijvoorbeeld heb je een specifieke anti-femicidewet. Levenslange straffen. Daar wordt al zo lang aandacht besteed aan landelijke overheidscampagnes. Wij lopen onwijs achter. En daarom ben ik jou, vrouwen zoals Saskia Belleman, die hier zoveel aandacht aan vragen, en politici ook overigens, ontzettend dankbaar. Eindelijk praten we erover. Heb het dan maar over. Is het een mannenprobleem? Is het een migrantenprobleem? Als we het er maar over hebben. We zijn daarin gewoon veel te laat."

Ook Arib vindt dat er meer naar het grotere plaatje moet worden gekeken. "Elke keer als een vrouw wordt vermoord, meestal door een ex-partner, wordt de zaak onderzocht. En het wordt dan als een zaak op zich gezien. Maar als je die zaken naast elkaar zet, dan zie je gewoon één patroon. Eerdere meldingen. Instellingen die langs elkaar heen werken. Mensen die zich verschuilen achter privacy en regelgeving. En dat geeft duidelijk aan dat het een ongelooflijk structureel probleem is. Dat het niet een individuele zaak achter de voordeur is."

Nationaal coördinator

Het kabinet stelt vanaf september een nationaal coördinator tegen femicide aan. Arib vindt dat een stap vooruit, maar wel een die veel eerder had moeten worden gezet. "Natuurlijk moet ze de kans krijgen om te laten zien hoe ze dit gaat aanpakken. En dat heeft niks met de persoon te maken. Maar een nationaal coördinator had er al jaren geleden moeten komen. Bijna alle landen hebben dat. En Nederland heeft dat ook toegezegd. Dus het heeft heel lang geduurd."

Er is inmiddels 10 miljoen euro vrijgemaakt voor de aanpak van huiselijk geweld, maar volgens Arib is dat onvoldoende. De coördinator zou bovendien meer mogelijkheden moeten krijgen om gemeenten tot actie te bewegen. "Een nationaal coördinator zou wel meer mogelijkheden moeten hebben om bijvoorbeeld bepaalde gemeenten waar niets aan huiselijk geweld wordt gedaan, aan te sporen om dat wel te doen. Dat andere gemeenten ook gedwongen worden om actieplannen op te stellen. Maar ook bijvoorbeeld aandacht voor preventie. Aandacht voor gedragsverandering."

Ook burgers hebben volgens Arib een verantwoordelijkheid. "We kunnen natuurlijk onze mond open doen. Want wat we zien is dat als een vrouw op straat lastig wordt gevallen... bijvoorbeeld die vrouw in Den Haag. Dat wist men. Dat schijnen eerder meldingen te zijn gedaan. Dat de politie daar gelijk op inspeelt. Dat ook de dader hard wordt aangepakt." Volgens haar zijn er vaak al signalen. "Er zijn vaak al veel rode vlaggen. En vaak zijn die ook eerder afgegeven. En die worden niet serieus genomen."

Migrantenprobleem?

In de uitzending ontstaat ook een discussie over de vraag of geweld tegen vrouwen vooral een mannenprobleem of een migratieprobleem is. FVD-fractievertegenwoordiger Douwe Filz stelt dat migranten uit verschillende landen, waaronder landen in het Midden-Oosten en Afrika, oververtegenwoordigd zijn in geweld tegen vrouwen.

Mediaondernemer Sjuul Paradijs noemt die benadering "zo suggestief". "Ik heb er onvoldoende verstand van. Maar de manier waarop je dit aanvliegt en waarbij je in feite suggereert dat vooral het geweld tegen vrouwen uit een bepaalde migrantengroep komt, vind ik onterecht. Want hier wordt een serieus probleem besproken. Of je nou wit, zwart, rood of geel bent. Die vrouwen moeten worden beschermd. En hier moet je niet je eigen politieke agenda gaan doorvoeren. Dat vind ik niet terecht, ook voor de discussie slecht."

Ook oud-ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers waarschuwt ervoor om het probleem volledig tot migratie te reduceren. "Je kunt alles reduceren tot een migratie-issue. Nu gaat het over veiligheid op straat. Ik ben vader van drie dochters, twintigers. Ik weet hoe zij worden aangesproken, wat ze te horen krijgen iedere dag. Dat is echt van alle kanten. Ik denk dat het bij ons allemaal begint om er iets van te zeggen. In de bres te springen voor iemand die bedreigd wordt. Het maakt niet uit wat voor kleur."

Filz reageert daarop: "Als jij aan een willekeurige vrouw in de Randstad vraagt van wie heb jij het meeste last als jij na het uitgaan naar huis loopt, dan weet iedereen waar we het over hebben." Segers reageert: "Je moet van elke vorm van vrouwenhaat wat zeggen. Dat is de verantwoordelijkheid van ons allemaal."

Een jaar na de moord op Lisa is er dus meer bewustwording, maar de cijfers laten zien dat jonge vrouwen zich nog altijd massaal onveilig voelen. Gemeenten hebben op verschillende plekken maatregelen genomen, maar een meerderheid ziet daar in de eigen omgeving nog weinig van terug.

Arib pleit daarom voor een aanpak die net zo serieus wordt genomen als andere vormen van criminaliteit. "Ik denk dat het ongelofelijk belangrijk is om dit grote maatschappelijke probleem evenveel aandacht te geven als andere maatschappelijke problemen, zoals criminaliteit en cybercrime. Alleen dan kan je in verhouding voldoende middelen, voldoende professionele ondersteuning, voldoende politie, expertise bij de politie en de rechters inzetten. En als het op diezelfde manier wordt benaderd, komen we heel ver, denk ik."