OM gaat niet over tot vervolging na dodelijk ongeluk bij boerenprotesten op snelweg: 'Dit is een heel slecht signaal'

Na het dodelijke ongeluk op de A59 bij Heesch laait de discussie over demonstraties op snelwegen opnieuw op. Terwijl de precieze toedracht van het ongeluk nog wordt onderzocht, wijzen critici op de risico's van trekkers en andere demonstranten op de weg. Ook de beslissing van politie en OM om niet in te grijpen zorgt voor discussie.

Honderden boeren trokken vrijdag met hun trekkers richting Den Bosch om te protesteren tegen het Brabantse stikstofbeleid. De landbouwvoertuigen reden daarbij over de A59, terwijl trekkers niet op de snelweg mogen komen. In de file die ontstond, kwamen twee mensen om het leven en raakten meerdere mensen gewond. De exacte toedracht wordt nog onderzocht.

De politie en het Openbaar Ministerie hadden vooraf laten weten niet in te grijpen tegen de trekkers. Dat besluit roept achteraf vragen op. Een dag na het ongeluk werd er opnieuw gedemonstreerd op de snelweg. Extinction Rebellion blokkeerde de A12 bij Den Haag. Daarmee komt de vraag opnieuw op tafel hoe ver het demonstratierecht reikt als demonstranten de verkeersveiligheid in gevaar brengen.

AD-columnist Angela de Jong zegt in Goedenavond Nederland dat ze zich al langer verbaast over demonstraties op snelwegen. "En dat het dan toch gedoogd of getolereerd wordt. En de mensen worden er dan wel weer van afgeplukt, vooral van Extinction Rebellion, als ze in Den Haag op de snelweg zitten."

Volgens De Jong is het demonstratierecht belangrijk, maar zijn er grenzen. "Voor alles is een tijd en een plaats." Het dodelijke ongeluk op de A59 maakt volgens haar duidelijk welke risico's dergelijke acties met zich meebrengen. "Je houdt je hart vast iedere keer als je die demonstraties ziet. Of het nou de boeren zijn, Extinction Rebellion of de politie zelfs, die ook wel eens langzaam op die snelweg heeft gereden. En je vraagt je af: wanneer gaat het een keer mis? Nou, afgelopen vrijdag ging het gruwelijk mis."

De Jong benadrukt dat nog niet vaststaat hoe het ongeluk precies heeft kunnen gebeuren. Wel is volgens haar duidelijk dat de file het gevolg was van de boerenactie. "Die file was niet een regenbuitje dat even kwam of zo. Dat was gewoon een georganiseerde actie. Als ik zelf boer was geweest en ik had op een tractor daar aan de voorkant gezeten, zou ik me er niet heel lekker bij voelen."

'Als het niet mag, dan mag het gewoon niet'

Ook oud-partijleider van de ChristenUnie Gert-Jan Segers vindt dat kritisch moet worden gekeken naar de manier waarop de protesten zijn aangepakt. "Want als het niet mag, dan mag het gewoon niet." Vooral het besluit van het OM om niet te vervolgen, vindt Segers een verkeerd signaal. "Als je dat signaal afgeeft, dan wentel je eigenlijk alles af op die politieagenten die het maar in goede banen moeten leiden."

Volgens Segers heeft dat ook gevolgen voor de inzet van de politie. "En elke dag dat zij op een snelweg staan en de boel daar in goede banen moeten leiden, kunnen zij niet achter echte boeven aan en voor veiligheid in wijken zorgen. Dus ik vind het een heel slecht signaal."

Journalist Fidan Ekiz benadrukt dat het uiteindelijk aan de burgemeester is om te bepalen wanneer er moet worden gehandhaafd. Segers ziet echter een probleem wanneer het OM vervolgens niet vervolgt. "Ja, maar als het OM zegt: wij gaan niet vervolgen, dan kan die politieagent mensen oppakken wat hij wil. Maar dat heeft geen zin. Dat is een heel verkeerd signaal. Politieagenten worden er gek van, want ze weten dat het echte werk gewoon blijft liggen. En dat is gewoon een heel slecht signaal richting de samenleving." Het draagvlak voor de boerenprotesten kan daardoor volgens Segers afnemen.

De Jong maakt daarbij wel een onderscheid tussen de actievoerders op de A59 en de gehele boerenbevolking. "Het zijn niet alle boeren, dat wil ik wel zeggen. Het is natuurlijk een vrij radicaal groepje dat daar reed. Er zijn ook heel veel boeren die echt wel willen bewegen en die gewoon willen praten. Dus de boeren verliezen hun draagvlak."

'De buik vol van pessimisme'

Mediaondernemer Sjuul Paradijs heeft zijn buik vol 'van al het pessimisme.' "En dat er niet wordt opgetreden, wat het OM en de politie eigenlijk wel hadden moeten doen. Laten we nou met z'n allen dit land vooruit helpen."

Volgens Fidan Ekiz is het beeld dat de politie niet heeft opgetreden wel te kort door de bocht. "Ze hebben wel geprobeerd om die tractoren te weren van de snelweg." Paradijs denkt ondertussen dat de boerenprotesten een belangrijk moment hebben verloren. Volgens hem liggen er inmiddels alternatieven op tafel voor het stikstofprobleem. "Laten we dat gewoon zo snel mogelijk doorvoeren. De goede boeren die er klaar voor zijn, gaan gewoon mee. En de anderen blijven achter of sluiten gewoon hun bedrijf."

Segers benadrukt dat het verdwijnen van draagvlak niet betekent dat boeren niet meer mogen protesteren. "Ze mogen boos zijn. Je mag zwaar oneens zijn met plannen die daar liggen. Alleen, breng geen mensen in gevaar en ga geen regels overtreden."

Directeur van de Renaissanceschool Douwe Filz wil het niet alleen hebben over de oorzaak van het ongeluk. "We hebben het niet over de reden waarom deze boeren de snelweg op gaan. Dat is dat hun beroepsgroep en hun familiebedrijven worden weggevaagd."

De Jong vindt dat juist het risico van een dergelijke actie onderdeel is van de discussie. "Dat is dus het risico dat ze nemen door daar langzaam te gaan rijden. Dan kunnen dat soort dingen gebeuren. En dan gaat het alleen maar daarover."