LTO-voorzitter Koopmans keert zich tegen stikstofplannen: 'Dat verhaal over die wijn is echt bullshit'

Duizenden boeren trekken vandaag naar Den Bosch om te protesteren tegen het stikstofbeleid van het kabinet en de provincie Noord-Brabant. LTO-voorzitter Ger Koopmans keurt de nieuwe stikstofplannen van kabinet-Jetten af en wil dat die op belangrijke punten worden aangepast. Opvallend, want Koopmans zat de afgelopen tijd veelvuldig met landbouwminister Jaimi van Essen om tafel. Het beeld dat zij daarbij zelfs vriendschappelijk een glas wijn zouden hebben gedronken, noemt Koopmans "echt bullshit".

Bij het provinciehuis in Den Bosch zijn vrijdagochtend de eerste boeren met trekkers gearriveerd. Vanuit onder meer Friesland, Zeeland en Limburg zijn boeren onderweg naar de Brabantse hoofdstad. Ze protesteren tegen het voornemen van de provincie Noord-Brabant om de vergunningen van vijf pluimveebedrijven in te trekken.

De bedrijven liggen bij beschermde natuurgebieden, waaronder de Peel, waar te veel stikstof neerkomt. De voorgenomen intrekking van de vergunningen heeft voor veel onrust gezorgd. De Brabantse politiek heeft daarom de zomervakantie onderbroken voor een spoeddebat over de kwestie. Ook Farmers Defence Force is in Den Bosch aanwezig. De boerenactiegroep noemt het voornemen van de provincie illegaal en vreest dat andere provincies zullen volgen.

Weeffouten

Volgens Koopmans bevat het nieuwe stikstofpakket van het kabinet een aantal grote problemen. Hij wil dat de plannen op verschillende punten worden aangepast. "We hebben meteen nadat de brief bekend is geworden, gezegd dat er een aantal grote weeffouten in zitten. Daarom hadden we de premier ook uitgenodigd. Volgende week hebben we ook gesprekken met minister Van Essen en met de premier. Want er zitten gewoon een paar weeffouten in."

Een van die punten is volgens Koopmans de grondgebondenheidsnorm, die bepaalt hoeveel koeien een boer per hectare mag houden. In het coalitieakkoord was volgens hem afgesproken dat daarbij rekening zou worden gehouden met de waterkwaliteit op het bedrijf. "En dat is eruit geknipt. Daardoor is het een algemene norm geworden die voor iedereen geldt, in plaats van gelinkt aan de waterkwaliteit."

Ook de zogenoemde stikstofvrije zones rond kwetsbare natuurgebieden moeten volgens Koopmans worden versoepeld. Daarnaast moet de vergunningverlening sneller. "Bij die zones is het grote probleem dat in de brief van alles en nog wat als zone is neergezet. Tegelijkertijd is gezegd, en dat vinden wij wel weer goed, dat provincies daar eens goed naar moeten kijken. Maar als je gewoon die brief leest, dan zijn er zoveel gebieden die als zone zijn aangewezen. En het is volstrekt onduidelijk wat daar moet gebeuren en wat je daar nog wel en niet kunt."

"En wij zeggen: dan moet je echt veel sneller. Dat heb ik ook vorige week nog met Van Essen over gehad. Wij moeten veel sneller duidelijkheid geven met elkaar. De regering moet dat doen, samen met de provincies. Waar wat nou wel kan en waar eventueel dingen minder zouden kunnen. En dat alles ook in de wetenschap dat er in de afgelopen jaren al ontzettend veel rondom die zones is gebeurd, aan vermindering van stikstofemissie."

Veelvuldig overleg met Van Essen

Koopmans heeft de afgelopen weken veelvuldig contact gehad met landbouwminister Van Essen. Zelf zegt hij dat hij in die periode vooral het land is ingetrokken om met boeren te praten. Volgens Koopmans moet de minister dat ook meer gaan doen. Volgens Koopmans moet Van Essen boeren bovendien beter uitleggen wat de plannen in de praktijk betekenen. Hij noemt als voorbeeld stallen waarin een stikstofreductie van 50 procent was voorzien, maar die later slechts 30 procent bleken te reduceren. "En het probleem is dan dat geen enkele boer nou weet of je die 30 procent wel mee mag nemen. En als je die wel mee mag nemen, wordt het leven weer een beetje simpeler met de brief. Maar dat weten we allemaal niet. Dus de minister moet echt met zijn ambtenaren hup de wei in en uitleg gaan geven."

Toch ontkent Koopmans dat er sprake is geweest van echte onderhandelingen over het stikstofpakket. "We hebben met grote groepen met elkaar gesproken. Maar echte onderhandelingen zijn er niet geweest. Het is ook een brief van het kabinet en niet van LTO Nederland. Dat is ook nooit gevraagd en dat hoeft ook niet. Wij hebben meegedacht aan sommige dingen, maar een aantal dingen, zoals grondgebondenheid, de normstellingen bij fosfaat en die zonering, zijn echt totaal anders uitgevoerd dan wij hadden bedacht."

'Dat verhaal is echt bullshit'

De gesprekken tussen Koopmans en Van Essen leidden eerder tot vragen over de verhouding tussen de twee. Het AD schreef eind juni dat Koopmans op het ministerie was langsgekomen om een goede fles wijn te drinken met de minister, nadat stikstofplannen waren uitgelekt. Koopmans weerspreekt dat er sprake was van een gezellig samenzijn. "Het was allereerst geen goede fles wijn. We waren allebei boos over het feit dat er iets gelekt was. En die journalist zei ook nog: LTO is het daarmee eens met die stukken. Nou, dat is helemaal niet waar, dus wij belden meteen. Waar komt dit vandaan. We zaten daar een half uur en toen zei ik: is hier trouwens ook nog wat te drinken of zoiets? Nou, toen ging de medewerker een fles wijn halen."

Ook op de kritiek dat LTO te dicht bij de minister zou zitten, is Koopmans duidelijk. "LTO Nederland is een club die altijd met mensen wil praten, met bewindslieden wil praten om te zorgen dat er goed beleid komt. Bijna meer dan de helft van onze leden, van alle veehouders in Nederland, heeft ondertussen een onzekere vergunningssituatie. Dat moeten wij oplossen. Daar hoor je over te praten."

Op de vraag of het verhaal over het glas wijn dan niet klopt, reageert Koopmans fel. "Nee, dat is echt bullshit, dat verhaal. Wij waren toen boos over wat er gebeurd was." Volgens Koopmans is de relatie met Van Essen inmiddels juist onder druk komen te staan. Dat heeft onder meer te maken met uitspraken van de minister over de Brabantse pluimveehouders.

"Afgelopen week heb ik een gesprek met hem gehad over zijn opmerkingen over wat er in Brabant was. Hij heeft namelijk meteen, toen bekend werd dat die vijf pluimveehouders hun vergunning ingetrokken kregen, gezegd: ja, misschien is dat wel logisch, of zoiets. Dat zei hij ongeveer. Nou, dat was geen gezellig gesprek en afgelopen week ook niet. Ik heb niet voor niks gezegd: het vertrouwen is geschaad. En dat vond hij pijnlijk. Daar hebben we het afgelopen week over gehad. Er is niks aan de hand dat wij bij elkaar op de schoot zitten of zoiets. Integendeel, wij vechten voor het boerenbelang."

'Dat is echt godsgeklaagd'

Koopmans blijft kritisch op het kabinet en vindt dat een aantal onderdelen van het stikstofbeleid echt anders moet. Volgens de LTO-voorzitter moet daarbij meer rekening worden gehouden met de verschillen tussen boerenbedrijven.

"Ik denk dat het gewoon goed is om op grond van argumenten te kijken en op grond van voorstellen te kijken hoe je dingen kunt verbeteren en kunt aanpassen, waarbij tegelijkertijd de emissie wel verminderd wordt, dat dat op een goede manier geregeld wordt."

"Maar tegelijkertijd hebben we te maken met die totale diversiteit aan boeren in Nederland. De minister-president heeft daar vandaag kennis mee kunnen maken, waarbij het in het ene gebied totaal anders is dan in het andere. De ene boer wil een hele andere toekomst met zijn kinderen dan iemand anders die gaat stoppen. Dan moet je gewoon veel meer maatwerk pakken, een soort van menukaart moet je met elkaar maken, waardoor uiteindelijk veel meer mensen hier op een goede manier aan mee kunnen doen en ook hun toekomst kunnen zekeren. Want dat is ook nodig voor Nederland."

Vrijdag is Koopmans zelf ook in Den Bosch. Hij keert zich tegen het Brabantse voornemen om bestaande vergunningen van pluimveehouders in te trekken. Koopmans vergelijkt de situatie met het afpakken van een woning. "Stel je voor, je hebt een huis en dan komt iemand even zeggen: ja, dat huis van jou, dus over een jaar moet dat weg. En dan denk je: ja, maar wacht even, hoe gaat dat dan? Dat is al totaal idioot. En als je dan ook nog meemaakt dat die overheid dan zegt: maar betalen, dat weten we nog niet of we dat doen. Dat is natuurlijk in de normale Nederlandse bestuurspraktijk echt godsgeklaagd."