Extreme droogte kost Nederland meer dan 8 miljard euro: 'Zo'n droge zomer hadden we pas in 2050 verwacht'

Nederland lijdt onder een extreem droge zomer, met scheurende dijken en lage waterstanden als gevolg. In meerdere regio's in het land mogen boeren en tuinders niet meer sproeien vanwege een gebrek aan water. De extreme droogte kost het land meer dan 8 miljard euro. Hoewel er voor volgende week regen wordt verwacht, is dat volgens minister van Infrastructuur en Waterstaat Vincent Karremans niet genoeg.

De VVD-bewindsman ging op bezoek in Honselersdijk, waar in een dijk scheuren zijn ontstaan. "Achter die gescheurde dijk zit een woonwijk die vier meter lager ligt dan het peil van het water dat die dijk moet tegenhouden. Als die dijk doorbreekt, staat die hele wijk dus onder water", vertelt Karremans in Goedenavond Nederland op NPO 1.

De overheid nam maatregelen, zoals het stremmen van sluizen en het beregenen van gewassen door boeren. "We hebben dat water nodig om die dijken nat te houden en verdere scheuren te voorkomen. We hebben een enorm neerslagtekort. De regen hebben we niet alleen in Nederland nodig, maar ook in Zuid-Duitsland en in de Alpen. Daar komt immers het water vandaan dat via de Rijn ons land instroomt."

'Dit is het nieuwe normaal'

Door klimaatverandering is het te verwachten dat een droge zomer zoals deze slechts één van velen zal zijn. "Het is een vervelende boodschap, maar dit is het nieuwe normaal", zegt Karremans. "Een zomer zo droog als deze hadden we niet nu al verwacht, maar pas richting 2050. Daarom ontstaan er nu lokale waterproblemen."

Het kabinet heeft de afgelopen tijd al maatregelen getroffen tegen de gevolgen van droogte. "Met de waterschappen hebben we hierop geanticipeerd. Het IJsselmeer hebben we tot de nok toe gevuld ter voorbereiding en vooral het noorden van Nederland profiteert hier nu van. Daar kunnen de boeren nog gewoon hun gewassen beregenen", legt Karremans uit.

Landbouwsector in de knel

Tuinders en boeren lijken de grote verliezers van het watertekort. Ger Koopmans, voorzitter van LTO Nederland, legt uit: "Als je als ondernemer geen water meer kunt gebruiken voor de landbouw, dan heb je meteen tonnen of miljoenen aan schade. Dat is ongekend." Volgens hem doen de getroffen ondernemers er alles aan om deze schade te beperken.

"Ze zetten nu vooral in op innovatieve manieren om dit tegen te gaan. Buren helpen elkaar door tanks vol met water naar elkaar toe te brengen. Er gebeurt van alles en nog wat, dat is hoe de boeren- en tuinderswereld in elkaar zit." Zelf pleit Koopmans voor een nationaal waterakkoord, nu weersomstandigheden de laatste jaren vaste prik zijn voor de landbouwsector.

Karremans zegt dat er momenteel al gewerkt wordt aan een dergelijk akkoord. "Het gaat hier alleen om ruimtelijke keuzes, en die zijn lastig voor Nederland. Als je water wil opslaan, moet je daar ruimte voor hebben. Juist in het belang van de boeren willen we dat het noodwatersysteem voor boeren ook operationeel blijft tijdens droogte." Deze keuzes zal het kabinet voor het einde van dit jaar maken.

'Ga altijd bewust om met drinkwater'

In 2018 kampte ons land ook met een extreem droge zomer. Sindsdien heeft de overheid stappen gezet om beter te worden in het vasthouden van water, waar we eerder vooral water moesten afvoeren. "De afgelopen acht jaar hebben we veel gedaan om hier beter in te worden", meent Karremans. "Maar omdat het zó extreem droog is, blijkt het alsnog te weinig."

Hij gaat verder: "Als we sinds 2018 niet zoveel hierin hadden geïnvesteerd als we wel hebben gedaan, dan was dit nu fase 3 geweest. Dan was het drinkwater ook in gevaar gekomen. Het werk dat tussen 2018 en 2026 is verricht om ons water beter vast te houden, dat mag echt gewaardeerd worden."

Goed werk of niet, het feit blijft dat er een watertekort is. Moeten Nederlanders nu zuiniger omgaan met drinkwater? "Ga altijd bewust om met drinkwater", roept Karremans op. "Verspil het niet, want het is echt schaars. Zoals we het nu gebruiken, gaat het prima." Vooralsnog kunnen drinkwaterbedrijven water blijven leveren, verzekert hij.

Het water kan wel zouter worden als deze droogte aanhoudt, doordat zeewater in de bodem trekt. Karremans: "Dat is vooral voor boeren funest. Ter bescherming van hun oogst hebben we daarom ook de sluizen gesloten. Mocht het gebeuren dat het water inderdaad zouter wordt, dan is er echt sprake van een watercrisis."