Hoogleraar wil stoppen met beton storten in Groningse velden en bodem injecteren: 'Het zou anders bijna opnieuw een verwaarlozing zijn van Groningen'

Het volstorten van de gasputten in Groningen met beton moet stoppen, waarschuwt hoogleraar Energietechniek David Smeulders in WNL Op Zondag op NPO 1. Volgens hem moet in ieder geval een aantal putten openblijven als strategische noodvoorraad. Tegelijkertijd pleit hij voor onderzoek naar het injecteren van stikstof in de bodem om aardbevingen te voorkomen. "Het zou bijna opnieuw een verwaarlozing zijn van Groningen als we dat niet zorgvuldig doen."

Martijn Klever, de nieuwe directeur van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), noemde het vullen van de Groningse gasputten met beton deze week "vreselijk". Volgens hem wordt daarmee efficiënte, hoogwaardige techniek ontmanteld, zei hij in een interview met het FD. Smeulders begrijpt die kritiek. "Dat is technisch gezien zo."

Ook wat de hoogleraar aan de Technische Universiteit Eindhoven betreft, moet het ontmantelen van de velden stoppen. "Mijn standpunt is: geen gas uit Groningen, dat hebben we beloofd. Maar dat is natuurlijk een totaal andere vraag dan: moeten we een gasnoodvoorraad hebben?", begint hij tegen Rick Nieman.

"Een noodvoorraad betekent dat als er geen nood is, je geen gas wint. Ik denk dat dat onderscheid heel duidelijk gemaakt moet worden. Ik pleit ervoor om geen gas te winnen uit Groningen, geen kuub. Maar we moeten wel een noodvoorraad hebben."

Noodvoorraad moet beschikbaar blijven

Een kabinet dat mensen oproept zelf een noodvoorraad in huis aan te leggen, zou volgens Smeulders stom zijn om niet hetzelfde te doen. "De regering roept iedereen op: leg thuis een noodvoorraad aan voor 72 uur, mogelijk zelfs veel langer. En wat doen wij in Nederland? We hebben een voorraad aardgas, die in principe prima als noodvoorraad geschikt zou kunnen zijn, en wij zorgen dat we er nooit meer bij kunnen. Dat betekent dat je de deur van de kelder, waar je blikjes opgestapeld liggen, op slot doet en de sleutel weggooit."

Op dit moment vertrouwt Nederland "volledig" op de aangelegde noodvoorraad, de aanvoer van vloeibaar aardgas uit de Verenigde Staten en de gasleiding uit Noorwegen. "Maar we weten allemaal hoe grillig de VS zijn en hoe kwetsbaar pijpleidingen zijn, hebben we gezien toen de Nord Stream-pijpleiding een paar jaar geleden werd opgeblazen."

"Aardgas is 80 procent van onze warmte, maar we zijn afhankelijk van import, terwijl wij de mogelijkheid hebben om een noodvoorraad op te bouwen." Smeulders roept daarom op de putten niet vol te storten met beton. "Anders kunnen we er nooit meer bij."

Het kabinet heeft overigens wel besloten om in de gasopslag bij Alkmaar een tijdelijke strategische noodvoorraad aan te leggen. De Tweede Kamer drong eerder, onder meer via een motie van ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis, aan op strategisch gasbeleid. Maar volgens Smeulders is het gas dat bij Alkmaar onder de grond zit zo op.

"Het is 500 miljoen kuub, dat is niks", zegt hij. "Daar kunnen we een of misschien twee weken mee vooruit. Terwijl, als ik het vergelijk met de noodvoorraden die we hebben voor diesel en benzine, dat gaat over 90 dagen. In die orde van grootte moeten we denken. Wat komt er dan in aanmerking? Dan moet je naar het Groninger gas gaan kijken."

Stikstof injecteren

Ondertussen roept hij Den Haag ook op serieus te kijken naar het eventueel injecteren van stikstof in de Groningse bodem. Onderzoeksinstituut TNO concludeerde afgelopen zomer dat het injecteren van stikstof in het Groningse gasveld mogelijk kan helpen om het aantal aardbevingen te verminderen. Volgens de onderzoekers is wel aanvullend onderzoek nodig naar de veiligheid en uitvoerbaarheid van de methode.

WNL Op Zondag gemist? Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Smeulders: "In het rapport staat met dikke letters dat de studie niet bedoeld is om maar één kuub gas uit Groningen te winnen. In plaats van iets eruit te halen, gaat er iets in de grond. De belangrijkste oorzaak van aardbevingen is dat door winning drukverschillen optreden. Die drukverschillen bestaan nog steeds in het Groningerveld. Als je dat kunt opheffen door te injecteren, betekent dat dat je de kans op aardbevingen in de toekomst gaat verminderen."

"Het is mijn oproep richting Den Haag: we hebben Groningen verwaarloosd. We hebben heel veel gas uit de grond gehaald, met als gevolg aardbevingsproblematiek. Nu hebben we een mogelijkheid om het op te lossen door te injecteren. Het zou bijna opnieuw een verwaarlozing zijn van Groningen als we het niet zorgvuldig onderzoeken."

'Na 2028 is alles dicht'

Als aardbevingen verminderd of zelfs voorkomen kunnen worden, moet het gesprek over de noodvoorraad volgens Smeulders verder worden gevoerd. Haast is volgens hem geboden. "We hebben nu een window of opportunity, die duurt tot voorjaar 2028. Dan is alles dicht en hebben we een onomkeerbare situatie en hebben we achteraf misschien weer een Parlementaire Enquêtecommissie omdat we denken: waarom hebben we destijds niet die noodvoorraad aangelegd?"

De hoogleraar roept het kabinet ook op in gesprek te gaan met de NAM om eigenaar te worden van de velden. "Als wij een eigen noodvoorraad willen hebben, moet het in Nederlandse handen komen. Ga in gesprek met de NAM zodat we hier zo snel mogelijk een deal over kunnen maken. Of het nou het Groningerveld is of een seizoensopslag in Grijpskerk, Norg en Bergermeer en piekgasinstallatie Alkmaar, waar we een deal over sluiten. Ik vind het prima. Maar er moet een deal komen en een noodvoorraad komen."

Hij benadrukt dat er wat hem betreft dan geen belofte wordt gebroken. "We hebben nooit beloofd dat we de putten met beton zouden volgooien. We hebben alleen beloofd: er komt geen kuub gas meer uit het veld. Dat willen we niet breken. We hebben ook beloofd: we gaan een versterkingsoperatie uitvoeren. Dat zijn we aan het doen. We breken nul beloftes. We gaan alleen een strategische noodvoorraad aanvullen."

"Het vertrouwen moet worden teruggewonnen, we hebben Groningen schandalig behandeld. Maar ik zie een nieuwe techniek die betekent dat we ook een einde kunnen maken aan dit probleem. Dat is iets wat we de mensen in Groningen niet moeten onthouden", aldus de hoogleraar.

Vicepremier Bart van den Brink (CDA), ook te gast in WNL Op Zondag, benadrukt dat dit op dit moment geen kabinetsbeleid is. "Ik denk dat er mensen in Groningen en Den Haag meeluisteren. Die gesprekken zullen gevoerd worden, dat weet ik. Tegelijkertijd ligt er een politieke afspraak en tot die tijd is dat de afspraak."