Discussie over afschieten wilde katten laait op: 'De kat is een grote predator'

De discussie over het afschieten van zwerfkatten laait op. Na Friesland overweegt nu ook Overijssel om het afschieten van verwilderde katten mogelijk te maken om kwetsbare weidevogels te beschermen. Dierenorganisaties zijn fel tegen en zijn een petitie gestart. Volgens BBB-Kamerlid Caroline van der Plas is het belangrijk om onderscheid te maken tussen een gewone huiskat en een verwilderde kat. "We moeten wel het probleem aanpakken, want we willen ook allemaal de weidevogel."

Friesland is momenteel de enige provincie waar jagers zwerfkatten mogen afschieten. In de afgelopen drie jaar zijn daar 713 katten gedood. Overijssel overweegt nu een vergelijkbare aanpak. Daartegen zijn tientallen dierenorganisaties in actie gekomen. Zij waarschuwen onder meer dat bij afschot ook huiskatten en boerderijkatten kunnen worden gedood.

Van der Plas benadrukt in Goedenavond Nederland dat het volgens haar niet gaat om katten die als huisdier worden gehouden. "We moeten ten eerste even af van het frame alsof de huiskat die vrolijk ronddartelt zomaar even afgeschoten wordt door allerlei jagers die dat leuk vinden. We hebben het hier over faunabeheer."

Volgens Van der Plas vormen verwilderde katten een serieus probleem voor weidevogels. "Allerlei onderzoeken geven ook aan: de kat is gewoon een grote predator. Zeker de verwilderde katten, daar hebben we het hier over. We hebben het niet over de gewone huiskat in de zin van die weidevogels."

'Bijna negen op de tien zijn geen wilde kat'

Directeur van Stichting Zwerfkatten Nederland Carien Radstake is het daar niet mee eens. Zij stelt dat afschot geen effectieve oplossing is en wijst op de situatie in Friesland. "Afschot absoluut niet. Dat bewijzen ook allerlei onderzoeken. Kijk naar Friesland, daar worden al 50 jaar katten afgeschoten. En de weidevogelstand is het slechtst in Nederland, volgens het ZOOFON-rapport. Dus dat zeg ik niet, maar dat is echt een wetenschappelijk instituut."

Volgens Radstake is bovendien de kans groot dat ook katten met een eigenaar worden geraakt. "De kans is wel heel groot dat er huiskatten, schuurkatten of boerderijkatten worden afgeschoten. We hebben een onderzoek gedaan in Utrecht, een project van drie jaar provinciebreed. Samen met de jagers, onder coördinatie ook van de jagers. En daar hebben de jagers katten gevangen. En daarvan bleek dus 86 procent een kat te zijn met een eigenaar. Dus of een boerderijkat of zelfs een huiskat."

Volgens Radstake werden de jagers vervolgens geholpen om het verschil tussen tamme en verwilderde katten beter te herkennen. "Dus die zijn toen filmpjes gaan sturen naar ons van een kat die ze gevangen hadden in een vangkooi, om aan ons als specialisten van de verwilderde katten te kunnen zien: dit is een tamme kat en dit is een verwilderde kat."

Verschil tussen huiskat en wilde kat

Van der Plas wijst erop dat Overijssel nog geen definitief besluit heeft genomen om katten af te schieten. "Het is niet zo dat de provincie Overijssel dit wil gaan doen. Dat is een van de voorstellen. Dat is wel belangrijk om te zeggen."

Volgens haar zijn provincies bovendien verplicht om beschermde vogelsoorten te beschermen. "Nederland is gehouden aan bijvoorbeeld vogelrichtlijnen in Europa. Die zegt heel duidelijk dat wij bijvoorbeeld weidevogels, beschermde diersoorten, die moeten wij beschermen en iedereen moet er alles aan doen om dat te laten slagen."

Van der Plas zegt dat in gebieden waar mogelijk wordt afgeschoten goed moet worden gekeken naar het verschil tussen een huiskat en een verwilderde kat. "Als je het hebt over uitgestrekte gebieden zoals Friesland, Groningen, Drenthe en ook delen van Overijssel, daar wordt gewoon heel goed gekeken. En zeker in Friesland wordt heel goed gekeken naar wat een wilde of een verwilderde kat is en wat een huiskat is."

Jagers zouden volgens haar bovendien contact opnemen met boeren wanneer ze een kat aantreffen. "Heeft u deze kat vaak gezien of komt die bij u vandaan? Ook als ze een verwilderde kat zien, daar is altijd overleg over."

Van der Plas vindt dat de bescherming van de weidevogel niet uit het oog mag worden verloren. "We moeten wel het probleem aanpakken, want we willen ook allemaal de weidevogel. We willen de grutto, we willen de kievit, we willen de leeuwerik."

'Moet elke kat wel naar buiten?'

Radstake vindt dat er vooral naar preventie moet worden gekeken. "Bij de huiskat. Want zonder huiskat is er geen zwerfkat. Want ook huiskatten vermoorden vogelnestjes, helaas. Dus we moeten ook scherper gaan kijken: moet elke kat wel naar buiten?"

Ook Van der Plas ziet mogelijkheden om het jagen door huiskatten te beperken. Ze vertelt dat ze zelf één kat heeft, een gecastreerde kater die Poes heet. "Hij gaat naar buiten, maar loopt eigenlijk een beetje zo in de voortuin. Een beetje, nou ja, een pleintje daarvoor. En die is altijd weer vrij snel weer binnen. Maar er zijn natuurlijk heel veel huiskatten. Die gaan 's nachts eigenlijk pas, dan gaat de deur open. En dan gaan ze jagen."

Op de vraag of katten tijdens het broedseizoen beter binnen kunnen blijven, reageert Van der Plas bevestigend. "Nou, ik denk wel dat het goed is dat, zeker in gebieden met weidevogels en misschien ook in buurten tijdens een broedseizoen, er goed gecommuniceerd wordt: hou alsjeblieft je kat binnen."

TNRC-methode

Radstake pleit voor een bredere aanpak waarbij katten worden gevangen, gecastreerd of gesteriliseerd en vervolgens worden terug- of herplaatst. Deze aanpak staat bekend als de TNRC-methode. "Ik denk wel dat we naar een totaalplan moeten. Niet alleen preventie aan de voorkant. Dus dat eigenaren ook meer spelen met hun katten, zodat ze gemakkelijker binnen kunnen blijven." Ook boerderijkatten zouden volgens haar onderdeel van die aanpak moeten zijn.

Van der Plas is sceptisch over die aanpak. "Een gecastreerde kat, als hij heeft geleerd hoe hij iets moet vangen of waar nesten liggen, dan kun je een kat honderd keer castreren. Het kan maar één keer. Een kat blijft dat doen. Het is gewoon echt een utopie om te zeggen: als we ze castreren, dan doen ze dat niet meer. Een kat kent het kunstje. En wat een kat ook doet, die valt niet alleen aan omdat hij honger heeft, die doet dat gewoon omdat hij het leuk vindt en het ook een hobby geworden is voor een kat."

Radstake benadrukt dat de TNRC-methode volgens haar inmiddels verder is ontwikkeld. "TNR is echt de ouderwetse methode, die al lang niet meer op grote schaal wordt gebezigd. Zoals in de pilot van Utrecht. Katten halen we ook weg uit de beschermde natuurgebieden. En de R is niet alleen van return, maar ook van herplaatsen."

"Dus wij plaatsen nooit katten terug in beschermde natuurgebieden. We blijven die plaatsen monitoren en volgen, zodat we dat ook bijhouden. En dat is een diervriendelijke methode. En dat heeft volgens de wet ook altijd de voorkeur boven een definitief besluit als afschot. Het hoeft niet."

Van der Plas blijft erbij dat een kat na herplaatsing vogels kan blijven vangen. "Maar als zo'n kat ergens wordt geplaatst, weliswaar niet in een natuurgebied, dan komt hij toch terecht in de tuinen. De musjes, de meesjes, de mereltjes. Daar gaat hij ook gewoon op jacht. Een kat is eenmaal een roofdier."

Van der Plas benadrukt dat ze niet pleit voor het afschieten van alle katten. "Maar in de gebieden waar dat echt een probleem is, want dan krijg je ook meteen van: je wil alle katten dood hebben. Dat wil ik helemaal niet."

Volgens haar moet afschot worden gezien als onderdeel van faunabeheer. "Dat doet de mens al honderden jaren." Van der Plas besluit scherp: "Kijk, een kat heeft een soort van aaibaarheid van: oh nee, zielige kat. Sommige katten zijn helemaal niet zielig. Dat zijn gewoon roofdieren die gewoon nesten leegroven. Gewoon moordmachines."