Mensenrechtactivist Negin Nafissi roept politiek op tot meer actie tegen Iraanse executies: 'Lange arm van Teheran'

Het aantal executies in Iran neemt sterk toe. Tientallen demonstranten die tegen het regime protesteerden, zijn inmiddels ter dood gebracht. Mensenrechtenactivist Negin Nafissi roept in Goedenavond Nederland de Nederlandse politiek op om harder op te treden tegen het Iraanse regime en meer aandacht te hebben voor de executies. Ze pleit onder meer voor het sluiten van de Iraanse ambassade in Nederland.

Volgens Volker Türk, de mensenrechtenchef van de Verenigde Naties, zijn sinds 19 maart zeker 56 mensen in Iran geëxecuteerd. Onder hen zijn 27 mensen die deelnamen aan de protesten tegen het regime van vorig jaar. Daarnaast zouden nog honderd demonstranten ter dood zijn veroordeeld. Ook het aantal executies voor drugsdelicten blijft volgens Türk "alarmerend hoog".

Nafissi vindt dat Nederland meer moet doen tegen het Iraanse regime. "Ik heb altijd gevraagd om het sluiten van de ambassade. Dat is niet gebeurd. We hebben het over diplomatieke wegen gehad. Laten we dan met diplomatieke wegen in ieder geval iets doen aan die executies..."

Volgens Nafissi speelt de Iraanse ambassade in Nederland een belangrijke rol bij het intimideren van Iraniërs die zich tegen het regime uitspreken. "Het land wordt geregeerd door de Revolutionaire Garde. Die staat op de terreurlijst van Europa. Eindelijk. Maar daar zien we dus geen stappen meer in. Het is dus wel op de terreurlijst, maar welke stappen worden er genomen tegen de Revolutionaire Garde? De Iraanse ambassade staat bekend als de lange arm van het regime hier in Nederland en intimideert ook Iraniërs in Nederland. Dus dat moet gewoon weg. Iedereen die zich uitspreekt tegen het regime loopt hier in ieder geval gevaar. En dat wordt dus door de Iraanse ambassade gesteund."

Nafissi zegt zelf ook gevaar te lopen vanwege haar betrokkenheid bij de protesten in Nederland. Volgens haar worden demonstranten vanuit de Iraanse ambassade in de gaten gehouden. "Ze weten precies hoe de samenleving hier in Nederland in elkaar zit: wanneer er demonstraties zijn en wie daaraan meedoet. Er worden foto's gemaakt van mensen, van demonstranten. Die worden vervolgens gewisseld met Iran."

Volgens Nafissi merken ook familieleden van demonstranten in Iran de gevolgen daarvan. "Ik kan dat bevestigen doordat familie van mijn vrienden hier, vrienden die hier wonen, in Iran onder druk wordt gezet. Dan wordt gezegd: hou je familielid thuis, want anders hebben jullie in Iran een probleem. Dus informatie wordt heel goed gedeeld met het Iraanse regime vanuit hier."

De mensenrechtenactivist zegt dat ook haar eigen familie gevaar loopt. "Daar vrees ik ook voor, dat hun iets overkomt." Nafissi zegt daarom toestemming te hebben gevraagd om zich in Nederland uit te spreken, omdat ze vreest dat haar familie in Iran anders gevaar loopt. Toch blijft ze pleiten voor het sluiten van de ambassade. Volgens haar kan Nederland daarbij gebruikmaken van een zogenoemde proxyambassade, waarbij een ander land de diplomatieke contacten met Iran onderhoudt.

Scala aan instrumenten

Minister van Defensie en VVD'er Dilan Yesilgöz begrijpt de oproep van Nafissi, maar wijst op de ingewikkelde belangen die volgens haar meespelen bij het sluiten van een ambassade. "Wat we in Nederland vaker doen, en wat veel landen doen, is dit soort ambassades ook niet sluiten. Zodat je, op het moment dat je ze op een bepaalde manier onder druk kunt zetten, mensen hebt om mee te spreken."

Volgens Yesilgöz is het openhouden van diplomatieke kanalen een belangrijke afweging. Tegelijkertijd erkent ze dat dit ongemakkelijk is. De VVD'er benadrukt dat Nederland ook andere middelen heeft om druk uit te oefenen op Iran. Zo wordt volgens haar ingezet op sancties tegen individuen. Ook het plaatsen van de Iraanse Revolutionaire Garde op de Europese terreurlijst was volgens haar een belangrijke stap.

Volgens Yesilgöz moet Nederland na het plaatsen van de Revolutionaire Garde op de lijst ook daadwerkelijk verdere stappen zetten. "We hebben daar als kabinetten, als VVD en als personen heel erg voor gestreden. Het is gelukt, dan moet je de volgende stap zetten. We doen sancties op individuen daar. Wil je dus echt dat verschil maken, dat ze denken: wacht even, wij worden ook in de gaten gehouden en behoorlijk onder druk gezet. Dan heb je nog een heel scala aan instrumenten. En een ambassade sluiten kan ook nog eens je eigen onderdanen in de problemen brengen. Het zijn gewoon vervelende, heel ingewikkelde belangen die je moet afwegen, helaas."

Mensenlevens

Dat de Iraanse ambassade niet wordt gesloten, heeft volgens Yesilgöz onder meer te maken met Nederlanders in Iran en andere belangen in de regio. "Je hebt ook altijd te maken met bijvoorbeeld Nederlanders in dat gebied, of in Iran. Er zijn een heleboel belangen waar je ondertussen rekening mee moet houden. En dat is helaas het onderdeel daarvan."

Op de vraag of een andere diplomatieke route, bijvoorbeeld via de ambassade van Pakistan, bespreekbaar is, zegt Yesilgöz: "Alles is bespreekbaar. Het gaat er uiteindelijk ook om wat wordt geadviseerd vanuit bijvoorbeeld Buitenlandse Zaken, met al deze belangen die je niet allemaal integraal in een televisie-uitzending kunt delen. Maar ik kan één ding verzekeren: die belangen gaan altijd over mensenlevens. Altijd. En dat maakt het zo ingewikkeld."