Stevig debat over 'luie' Gen Z'ers op de werkvloer: 'Ze willen drie of vier dagen werken en klagen dat ze geen huis kunnen kopen'

Topmakelaar Leslie de Ruiter vindt dat Gen Z niet hard genoeg werkt. "Je kan niet de hele middag thuis op de bank gaan zitten en zogenaamd werken, want dan gebeurt er helemaal niets." Volgens columnist en generatie-expert Laura Bas is dat een hardnekkig misverstand. "Jongere millennials werken het meest fulltime van alle generaties op de werkvloer."

De lonen van veel werkenden tussen de 20 en 30 jaar zijn de afgelopen jaren harder gestegen dan op basis van de cao's verwacht mocht worden, berekenden economen van ABN AMRO in het economisch tijdschrift ESB. Zo stegen de cao-lonen in 2025 met ongeveer 5 procent, terwijl de lonen van twintigers en dertigers gemiddeld met meer dan 6 procent toenamen.

Volgens De Ruiter is dat moeilijk te rijmen met wat hij in de praktijk ziet. Hij vindt dat veel jongeren minder willen werken en meer vrije tijd belangrijk vinden. "Als ik sollicitanten krijg, met name de Gen Z'er, willen ze opeens nog maar drie of vier dagen werken. Mijn vraag is letterlijk: wat ga je dan die andere dagen doen? Matcha's drinken terwijl je aan het klagen bent dat je geen huis kan kopen? Zet het geld eens op je spaarrekening of neem er een krantenwijk bij." Jongeren zouden meer ambitie moeten tonen, vindt de makelaar. "100 procent!"

Generatie-expert Laura Bas betwijfelt waarop De Ruiter zich baseert. "Leslie, ik ben ontzettend benieuwd hoe je aan deze data komt, dat jongeren niet hard willen werken?" De Ruiter reageert: "Het is heel simpel, ik merk het letterlijk in de praktijk. Jij merkt het van achter je computer, ik maak het mee. Dat vind ik een heel belangrijk verschil."

'VOC-mentaliteit'

Volgens Bas spreken de cijfers juist een ander beeld uit. "Ik vind het heel interessant. Jij zegt: het is een gevoel, maar als je de data erbij pakt, dan zie je dat Nederland de meest werkende jongeren van Europa heeft", zegt Bas tegen De Ruiter. "We staan met stip op nummer één. De Intelligence Group heeft hier ook onderzoek naar gedaan en daaruit blijkt dat jongere millennials het meest fulltime werken van alle generaties die momenteel op de werkvloer zijn."

"En als je de cijfers van de Kamer van Koophandel erbij pakt, zie je dat het aantal jonge ondernemers blijft stijgen: jongeren gaan massaal ondernemen. Het UWV heeft bovendien onderzocht dat jongeren tussen de 15 en 25 jaar juist graag meer uren willen maken."

De Ruiter zet daar vraagtekens bij. "Je bent toch geen ondernemer op het moment dat je een inschrijving bij de Kamer van Koophandel hebt en een webshop waarmee je drie drones per maand verkoopt? Een ondernemer ben je op het moment dat je de VOC-mentaliteit hebt en gewoon 50, 60 uur in de week werkt en ervoor gaat. Dan haal je ook een paar centen."

Vier dagen werken productiever?

Generatie-expert Bas wijst erop dat discussies over korter werken niet nieuw zijn. "Ik neem je graag mee terug naar 1947, toen ons land midden in de wederopbouw zat. De norm was toen dat iedereen zes dagen in de week moest werken. Er was één textielbedrijf dat dacht: volgens mij is het beter als onze werknemers vijf dagen werken. De Arbeidsinspectie heeft toen een rechtszaak aangespannen tegen dat bedrijf. Zij zeiden: jongens, als we met z'n allen vijf dagen in de week gaan werken, dan gaat onze arbeidsproductiviteit eraan, dan kunnen we niet meer internationaal concurreren, dit gaat verschrikkelijk zijn voor Nederland."

Het ging om textielbedrijf Van Heek & Co. in Enschede. Dat kreeg uiteindelijk van de rechter gelijk en mocht werknemers vijf dagen per week laten werken. "In 1960 werd het wettelijk goedgekeurd en in 1961 is het in de cao's doorgevoerd. Wat bleek nou? Mensen waren met een veertigurige werkweek veel productiever dan als ze zes dagen in de week werkten." Volgens Bas is het daarom logisch dat jongeren zich in een tijd van technologische ontwikkelingen afvragen of een vierdaagse werkweek niet productiever kan zijn. "En dat staat los van hun werkethos, want het merendeel van de jongeren wil veertig uur werken."

Voor De Ruiter draait het niet alleen om het aantal uren dat jongeren willen werken. Volgens hem trekken met name Gen Z'ers sneller een grens dan eerdere generaties. "Bij ons in het bedrijf zijn er veel afspraken op zaterdag, maar dan willen ze zaterdag gaan golfen en zeggen ze: ik kom niet meer werken op zaterdag. Dan vindt er op een gegeven moment een gesprek plaats met als resultaat dat je de hele week kan gaan golfen. Daar gaan wij niet in mee."

Belangst

De Ruiter stoort zich ook aan belangst onder jongeren. "Je hebt het net over technologie, maar die telefoons gebruiken ze niet om te bellen, want dat durven ze niet meer. Zie je weleens iemand van Gen Z bellen? Die zitten op de telefoon, die zitten te appen of weet ik veel wat ze aan het doen zijn."

Bas: "Ik ben zelf ook van die generatie en ik bel met enige regelmaat. Maar ik hoor inderdaad wel bij bedrijven dat jongeren niet alleen durven te bellen. Op het moment dat bedrijven jongeren aanleren hoe ze moeten bellen - en dat is geen gekke gedachte, want normaal doen ze het niet - dan zijn jongeren bereid om te bellen."

Ze noemt een voorbeeld uit de praktijk. "Ik ben bij een zorginstelling geweest. Daar moesten jongeren bellen met cliënten, ouders van cliënten en familieleden en zij merkten dat die jongeren er moeite mee hadden. Vervolgens is er een belmiddag georganiseerd waarbij ze massaal eenzame ouderen gingen bellen en daar feedback op kregen. Die jongeren vonden dat geweldig en aan het einde van de middag had niemand meer belangst."

De Ruiter reageert: "Dat is een mooi initiatief. Maar het is niet het meest bruisende commerciële bedrijf, zo'n zorginstelling..."

'Je kan niet de hele middag op de bank zitten'

De makelaar haalt vervolgens een column van Bas aan. "Ik heb je columns gelezen, met veel plezier overigens, dat op het moment dat je zegt als werkgever of leidinggevende: ik wil dat je het anders doet, en dan zeg ik het nog een derde, vierde of vijfde keer, en ze doen het nog niet, dan schrijf jij letterlijk in je column: dan ligt dat aan mij als werkgever. Dat is absurd."

Bas licht haar standpunt toe. "Wat ik bedoel: als je een collega vijf keer iets hebt gevraagd, dan denk ik persoonlijk niet dat als je het een zesde keer gaat vragen, die collega het wel gaat doen. Dan zit er zeer waarschijnlijk een reden achter waarom die collega dat niet doet. In mijn optiek is het dan veel effectiever om aan die collega te vragen: ik heb dit nu vijf keer gevraagd, wat maakt dat je dit niet doet?"

De Ruiter blijft bij zijn standpunt. Volgens hem hebben jongeren vooral een schop onder hun kont nodig. "Je kan niet de hele middag thuis op de bank gaan zitten en zogenaamd werken, want dan gaat er helemaal niks gebeuren." Volgens Bas zijn jongeren niet gevoeliger dan andere generaties. "Ik denk eerlijk gezegd dat heel veel generaties er niet op zitten te wachten dat hun baas hun 24/7 een appje stuurt."