Staatssecretaris Erkens wachtte niet op debat met nemen maatregelen tegen wolf: 'In politiek handelen we vaak pas na een incident, daar heb ik een broertje dood aan'

Staatssecretaris Silvio Erkens (Landbouw) kijkt uit naar het debat over de wolf na de zomer. Volgens hem konden nieuwe maatregelen niet wachten. Daarom voerde hij die alvast in, nog voordat de Tweede Kamer erover had gedebatteerd. "Omdat je vaak ziet in de politiek - en daar heb ik een broertje dood aan - dat we pas na een incident gaan handelen. Ik wil dat voor zijn", zegt Erkens in Goedenavond Nederland op NPO 1.

Sinds begin deze maand mogen provincies aan de slag met afschotvergunningen voor probleemwolven. Ook mogen particulieren, zoals boeren, wolven afschrikken met licht en geluid. Dat kan nu de wolf in Europa een lagere beschermingsstatus heeft gekregen. Erkens maakte twee weken eerder al bekend dat hij niet tot na de zomer wilde wachten met de versoepelingen.

De Tweede Kamer debatteert in september over de wolf. Verschillende politieke partijen zijn tegen het afschieten van de dieren, maar volgens Erkens waren de maatregelen noodzakelijk. "We hebben een aantal incidenten in Nederland. Een mevrouw die is gaan hardlopen en in haar been gebeten. Je zag dat wolven steeds minder schuw aan het worden zijn in Nederland, omdat ze ook geen dreiging ervaren vanuit de mens."

Tijdens een werkbezoek aan Barneveld, waar wolven actief zijn, sprak Erkens ook met kinderen. "Zij gaven aan wat ze thuis meemaken, op de boerderij van hun ouders, en zeiden dat ze niet meer alleen naar huis mochten fietsen. Die impact is groot. Het leeft heel erg, vooral buiten de Randstad, in de provincies waar ze veel gespot worden."

"Ik heb toen ook in Barneveld gezegd: we gaan voor de zomer maatregelen nemen, om in ieder geval de ergste incidenten te kunnen voorkomen. Ook omdat je vaak ziet in de politiek - en daar heb ik een broertje dood aan - dat we pas na een incident gaan handelen. Ik wil dat voor zijn", zegt de VVD-bewindsman.

'De wolf heeft geen reces'

Voor het zomerreces kondigde hij de maatregelen aan. Hij wilde daar nog voor de zomer met de Kamer over debatteren. "Ik heb tegen de Kamer gezegd: ik wil die maatregelen nemen. Ik maak mijn ochtend, middag en avond vrij voor een debat. Dat kwam niet, het kon pas na de zomer. We kunnen er nu na de zomer over gaan praten."

Volgens Erkens was uitstel niet wenselijk, omdat wolven in de zomer jonge welpen hebben en daardoor waakzamer en defensiever kunnen zijn. "Het welpenseizoen is gaande. Dat is een seizoen waarin de meeste incidenten plaatsvinden", zegt hij over de noodzaak om het debat niet af te wachten. "De wolf heeft geen reces."

Gemeenten en provincies mogen nu eerder ingrijpen als er een probleemsituatie ontstaat. "Daar hebben we definities voor, maar het gaat er bijvoorbeeld om als een wolf gedrag vertoont dat hij van nature niet zou moeten vertonen, in de buurt van een school wordt gespot of niet meer bang is voor mensen. Dan kun je met rubberen kogels de wolf aversief conditioneren; een schrikreactie ontlokken zodat die de volgende keer twee keer nadenkt."

Als een mens wordt aangevallen, mag een wolf met een zogenoemde vergunning op voorhand worden afgeschoten. "In het verleden duurde het vaak maanden voordat er een vergunning was en dan kan het vaker misgaan." Erkens erkent dat de maatregelen volgen na jaren van debat over de wolf. "Het had wat mij betreft eerder gemoeten, maar ik zit pas een paar maanden in deze functie. Ik had het niet sneller kunnen doen."

'In Nederland komt er altijd gedoe'

Hij sluit niet uit dat natuurorganisaties naar de rechter stappen. "Dat gaat sowieso gebeuren. In alle eerlijkheid: in Nederland, als je een besluit neemt en een knoop doorhakt, komt er altijd gedoe van. Er zullen mensen zijn die het ermee oneens zijn, er zullen mensen de gang naar de rechter zoeken. Het is aan mij om met een voorstel te komen dat standhoudt bij de rechter en kan rekenen op een meerderheid in het parlement. Daar heb ik gewoon vertrouwen in."

Op de langere termijn wil Erkens dat wolven nog makkelijker kunnen worden afgeschoten. Dat kan als de beschermde diersoort in Nederland een zogenoemde gunstige staat van instandhouding heeft bereikt. Volgens de VVD-bewindsman is dat in Duitsland al het geval. "In Duitsland is er een maximumaantal. Ze selecteren de wolven die het minst schuw zijn en de meeste incidenten veroorzaken, die worden afgeschoten. Dan blijf je over met een populatie die schuw is."

Volgens Erkens maken de Nederlandse wolven deel uit van dezelfde populatie als de Duitse. Daarom wil hij afspraken maken met de oosterburen. "De wolf die op de Veluwe zit, gaat net zo goed de grens over naar Nedersaksen. Het is één populatie. Dus ik probeer er met de Duitsers de komende maanden hopelijk stappen op te zetten."

Wolven verdwenen

Volgens EcoJust zijn de afgelopen weken 41 wolven in Nederland verdwenen. De adviesorganisatie van milieujurist Pauline Verheij vreest dat een deel illegaal is afgeschoten of opzettelijk is aangereden. "We hebben er geen officiële rapporten van. Het kan best zijn dat dit heeft plaatsgevonden", reageert Erkens. "Het kan ook zijn dat we de aantallen niet correct tellen of dat ze de grens weer overgaan naar Duitsland. Dat is gewoon onzeker."

Hoeveel probleemwolven er momenteel in Nederland zijn, weet hij niet precies. Volgens Erkens gaat het in ieder geval om een kleine groep. "Uiteindelijk zijn de wolven die incidenten veroorzaken een klein groepje. We hebben in Nederland meer dan honderd wolven; een groot deel is wel schuw en probeert te jagen in de natuur."

"Maar er zijn ook sommige mensen die het zelf uitlokken, waardoor zo'n wolf minder schuw wordt. Er was vandaag zo'n voorbeeld. Mensen hadden vlees neergelegd zodat ze foto's konden maken. Ja, dan wordt zo'n wolf minder schuw. Dat is slecht voor de wolf en vergroot de kans op incidenten. Met die onzin moet je echt kappen."