Hans Klok bang voor geweld tijdens Pride: 'Veel nationaliteiten in Amsterdam verafschuwen homoseksualiteit'

Hans Klok is blij als de Pride in Amsterdam voorbij is, uit angst voor een nieuw geweld tegen de lhbti+-gemeenschap. Dat zegt de illusionist in Goedenavond Nederland op NPO 1 in reactie op de aanslag in Berlijn. "Het is nu schering en inslag dat dit soort dingen gebeuren."

Zaterdagavond reed een man in op bezoekers van de Pride en viel hij omstanders daarna aan met een steekwapen. Daarbij kwam een Poolse vrouw om het leven en raakten 29 mensen gewond. De vermoedelijke dader werd zondag tijdens een politieoperatie gedood. De 21-jarige man zou zijn geradicaliseerd en is volgens Duitse media een aanhanger van Islamitische Staat.

De Duitse autoriteiten gaan ervan uit dat het inrijden op mensen een islamistische terreuraanslag was. "Het is natuurlijk schrikken", zegt Klok, zelf homoseksueel, over de aanslag. "En ik moet zeggen: de afgelopen paar jaar ben ik altijd blij als de Pride in Amsterdam over is. Het is nu schering en inslag dat dit soort dingen gebeuren, denk ook aan kerstmarkten. Het is afschuwelijk."

Volgens Klok is geweld ook denkbaar tijdens de Pride in Amsterdam. "We stoppen honderd nationaliteiten in een stad als Amsterdam (174 verschillende nationaliteiten, red.), waarvan heel veel van die nationaliteiten homoseksualiteit absoluut verafschuwen. Dat zijn ook culturen waar de vrouw niet gelijk staat aan de man. Als je er dan een paar mafkezen tussen hebt die extreem zijn..."

Dader geradicaliseerd

De dader zou Abdul Ballout zijn, die in de media wordt omschreven als 'islamistisch'. "Je hebt islamitisch, dat zijn gewoon moslims die onschuldig islamitische feestdagen vieren. En je hebt islamistisch: dat zijn mensen die een politieke islam nastreven, dus de regels van de islam willen invoeren op politiek niveau", legt journalist Elif Isitman uit.

Haar valt het onderscheid in de media op. "Ik denk dat daarvan de bedoeling is om te laten zien: jongens, we willen niet moslims in een hoekje zetten, we willen niet discrimineren. Ze willen laten zien: we bedoelen niet de lieve groenteman op de hoek. Maar het klopt wat Hans zegt: de islam staat er niet om bekend als iets wat inclusiviteit heel erg omarmt en ook niet heel veel heeft met homoseksualiteit."

Volgens Duitse media was de dader voorafgaand aan de aanslag al bekend bij de Duitse autoriteiten. Hij was veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf wegens het voorbereiden van een terreuraanslag. Hij bleef op vrije voeten op voorwaarde dat hij een deradicaliseringstraject zou volgen, meldden Süddeutsche Zeitung en de omroepen NDR en WDR.

De politie had onder meer een camera bij de ingang van zijn woning geplaatst. Zaterdagavond legde die vast hoe Ballout zijn huis verliet, ongeveer een uur voordat hij de aanslag pleegde. Isitman: "Als je leest wat die jongen op zijn kerfstok heeft... Mijn bloed kookte toen ik las wat ze allemaal al van hem wisten. Dit was iemand die heel veel IS-propaganda deelde op Instagram, zijn ouders hebben aan de bel getrokken en gezegd: hij is totaal gehersenspoeld. Er was niks waardoor je zou kunnen zeggen: logisch dat hij op vrije voeten was. Helemaal niks."

Bij de WorldPride in Amsterdam worden deze week "waar nodig" extra veiligheidsmaatregelen getroffen, zei burgemeester Femke Halsema eerder in reactie op de aanslag in Berlijn. Isitman begrijpt dat, maar vindt het ook lastig. "We hebben een Pride in Amsterdam die in principe toegankelijk zou moeten zijn voor iedereen. Dat is één van de kernideeën van het feest. Om daar hele strenge veiligheidsmaatregelen omheen te bouwen, heeft ook iets paradoxaals."

Queergemeenschap durft zich niet te uiten

Uit een peiling van EenVandaag blijkt dat 70 procent van de queergemeenschap denkt dat het in Nederland een probleem is om hun geaardheid in het openbaar te laten zien. Die peiling werd uitgevoerd vóór de aanslag in Berlijn. Oud-PvdA-Kamerlid Rob Oudkerk noemt dat treurige cijfers. Hoewel de aanslagpleger geradicaliseerd was, vreest Oudkerk dat duizenden mensen in Nederland homoseksualiteit niet accepteren. "Hieronder zit een hele laag van non-acceptatie van heel veel mensen die onacceptabel is."

"Een paar dagen geleden zag je op het journaal dat mensen niet eens in beeld konden komen. Een meisje zei: als ik het thuis zou vertellen, word ik eruit gesmeten. Als we willen samenleven, moeten we ons op die groepen richten. Daarom snap ik heel goed dat Hans zegt dat hij blij is als de Pride in Amsterdam afgelopen is. Maar we moeten met die 174 nationaliteiten proberen een community te maken en elkaar accepteren in wie we zijn."

ANVR-woordvoerder Frank Radstake is ook onderdeel van de regenbooggemeenschap en vaart voor het eerst mee tijdens de Gay Pride. "Ik vind het ongelofelijk belangrijk dat Pride wel gewoon doorgaat. Ik begrijp dat Hans blij is als het voorbij is, maar het is belangrijk dat het door blijft gaan. Die angst die mensen voelen; dat is precies datgene wat die mensen voor elkaar proberen te krijgen. Diegene met dat busje heeft zich niet alleen willen richten op de persoon die is overleden en de 29 die gewond zijn geraakt, maar op iedereen die nu bang is om zich te uiten hoe die is en iedereen die bang is om naar een pride-evenement te gaan."

Koningshuisdeskundige Jeroen Snel, ook homoseksueel, is bang dat de queergemeenschap zich niet snel veiliger zal voelen in Nederland. "Ik woon in Amersfoort, dat is geen Amsterdam, maar ook daar hadden we twee weken geleden Pride. Iemand fietste naar huis en werd opgewacht door jongens op fatbikes, van zijn fiets getrapt en volgens mij ligt die man nog steeds in het ziekenhuis met een verbrijzelde oogkas. Vreselijke dingen."

Klok zegt zelf nooit te maken te hebben gehad met agressie vanwege zijn geaardheid. "Maar de tijd is wel veranderd. Je kan als vrouw niet meer door een park fietsen. Dat was toch niet zo? Vroeger ging ik uit op het Leidseplein en dan liep ik rustig naar het Rembrandtplein. Nu denk je: ik pak een taxi, want dan hoef ik niet langs al die straatjes. Je bent je er bewust van."

Oudkerk: "Het tast de vrijheid in ons land aan. Niet alleen naar homo's en queers, maar alles wordt onvrij. Waar kan je nog bewegen zonder het idee: hey, kan dat wel?"