VS en Iran maken afspraken over einde oorlog: 'Naar de onderhandelingstafel gedwongen'

Iran en de Verenigde Staten hebben afspraken gemaakt over het beëindigen van de oorlog en de heropening van de Straat van Hormuz. De Pakistaanse premier Sharif, die bemiddelde bij de onderhandelingen, kondigde "een definitief en onmiddellijk einde" van de oorlog aan. Volgens Amerikadeskundige Willem Post is dit pas een beginakkoord.

De Amerikaanse president Donald Trump reageerde dat vrijdag de Straat van Hormuz weer opengaat, zodat de wereldwijde (olie)handel weer op gang komt. De VS zullen naast het opheffen van de blokkade van Iraanse havens ook de zeestraat heropenen. De Straat van Hormuz lag lang op slot, wat onder meer zorgde voor hoge prijzen aan onze pomp.

De ondertekening van het akkoord staat komende vrijdag in Zwitserland gepland. Dat eerste stuk moet de basis vormen voor verdere onderhandelingen, "die zestig dagen gaan duren", aldus Post in Goedemorgen Nederland. Er moet nog veel worden uitgewerkt, wat de hoop op een daadwerkelijke vrede niet vergroot. In eerdere stadia liepen de onderhandelingen vast op de details.

Ondanks het statement van Pakistan hebben de VS en Iran aangegeven dat ze zich vanaf vrijdag pas aan bepaalde standpunten uit het akkoord willen houden.

Volgens Pakistan heeft het vredesakkoord ook betrekking op Libanon. Daar is sinds 7 april een fragiel staakt-het-vuren van kracht tussen Libanon en Israël, dat regelmatig wordt geschonden. Israël voerde afgelopen week nog meerdere luchtaanvallen uit op het land, naar eigen zeggen om Hezbollah 'te vernietigen'. Iran steunt Hezbollah in hun aanvallen op Israël.

'Het is wel dunnetjes'

"Trump en Iran worden gedwongen om aan de onderhandelingstafel te zitten", stelt Post. "De Iraanse economie is helemaal in elkaar gestort, er zijn prijsstijgingen van honderd procent. En kijk naar Amerika zelf. De inflatie stijgt, de meeste Amerikanen zijn tegen de oorlog en de midterms komen eraan."

In november vinden deze midterm-verkiezingen plaats. Dan kiezen kiezers onder meer leden van het Huis van Afgevaardigden, een deel van de Senaat en vaak ook gouverneurs en andere lokale bestuurders. Trump kan zijn macht daardoor snel verliezen, als hij zich steeds onpopulairder maakt in de VS.

Dat de twee landen vrijdag onderhandelen, gebeurt dus op basis van een broze overeenkomst. "Waar je normaal gesproken ziet dat voormalige vijanden met vertrouwen aan de onderhandelingstafel verschijnen, is dat hier wel dunnetjes. Beide partijen hebben elkaar tot het allerlaatste moment verketterd. Al is dit, op dit moment, een zucht van verlichting."

Kernwapens

Of er afspraken zijn gemaakt om het atoomprogramma van Iran te ontmantelen, is nog allerminst zeker. "Dat is een heel belangrijk punt. Trump heeft gezegd dat hun kerncapaciteit ontmanteld moet worden, maar de grote vraag is hoe. Iran heeft een behoorlijke hoeveelheid verrijkt uranium, waardoor ze een stuk of tien tot twaalf kernwapens kunnen maken."

Tijdens operatie Midnight Hammer, in juni vorig jaar, werden locaties waar kernwapens worden gemaakt al gebombardeerd. Ondanks grote schade, was destijds ook al onduidelijk in hoeverre het Iraanse nucleaire programma volledig was uitgeschakeld.