Ombudsman Rotterdam: premier Jetten moet asielprobleem 'chefsache' maken

Ombudsman in Rotterdam Marianne van den Anker wil dat Den Haag stopt met elkaar vliegen af te vangen en zich richt op het vinden van oplossingen voor het asielvraagstuk. Een debat vorige week stond volgens haar grotendeels in het teken van verbale confrontaties. "Crazy", verzucht Van den Anker in Goedemorgen Nederland in aanloop naar het plenaire asieldebat donderdag.

Dan debatteert de Tweede Kamer over mogelijke maatregelen tegen overlastgevende asielzoekers en over de terugkeer van mensen zonder verblijfsstatus. Recente protesten tegen asielopvang in Loosdrecht, IJsselstein, Den Bosch en Apeldoorn liepen op meerdere plekken uit de hand, waardoor het onderwerp opnieuw bovenaan de politieke agenda staat.

Tijdens een debat met minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) vorige week liepen de spanningen hoog op, nadat Kamerlid Gidi Markuszower, die als eerste het woord kreeg, opriep tot "geweldloos en democratisch verzet tegen een ondemocratische en soms gewelddadige overheid".

Lisa Westerveld (GroenLinks-PvdA) stelde dat Markuszower "lokale bestuurders voor de bus gooit die de wet aan het uitvoeren zijn en hulpdiensten verdacht maakt". Robert van Asten (D66) zei tegen Markuszower dat hij "het gif voor onze democratie" injecteerde met zijn woorden.

"Het liep daar hoog op", blikt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen terug op dat debat. "Er werd weinig gesproken over de inhoud. Het eerste uur was alleen maar gekissebis, waarna Jimmy Dijk (SP) na een uur verzuchtte: wat zijn jullie met jezelf bezig. Daarna werd het wel beter en ging het toch nog over de inhoud."

Ombudsman in Rotterdam Marianne van den Anker kan niet begrijpen dat het debat met de minister vooral over de vorm ging, en niet over de inhoud. "Crazy", zegt ze na het zien van de beelden. "Heeft men goed genoeg in de gaten dat het niet over de toon moet gaan, maar dat mensen oplossingen verwachten van het kabinet?", vraagt ze zich af.

Chefsache

Gisteren zat een deel van het kabinet, waaronder premier Rob Jetten, met gemeenten om tafel om te praten over de onrust rond asielopvang. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten sprak eerder van "vormen van terreur en intimidatie" bij de protesten. Van Viegen denkt dat in Den Haag inmiddels duidelijk is dat er iets moet gebeuren. "Aanstaande donderdag is er een groot asieldebat. Dan gaat het als het goed is over de inhoud, maar ik hou een kleine slag om de arm."

Van den Anker vindt dat Jetten het oplossen van de asielproblemen naar zich toe moet trekken. "De nieuwe premier, die toch gezagvol moet staan, moet dit probleem chefsache maken en echt onder controle zien te krijgen."

Ze vreest dat het debat donderdag opnieuw zal uitdraaien op bekvechten. De Rotterdamse ombudsman wil dat de politiek die energie gebruikt om met de bevolking in gesprek te gaan. "Mensen in Den Haag moeten zich realiseren dat het volk denkbeelden heeft die je niet zomaar moet wegzetten als foute denkbeelden. Er is gewoon onrust en er zijn zorgen. Door daar goede gesprekken over te voeren kan je echt een deel van de zorgen wegnemen."

Dwangsommen

Tijdens het debat donderdag zal het ook gaan over de hoge dwangsommen waar de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) mee wordt geconfronteerd; boetes die de dienst moet betalen wanneer niet op tijd wordt beslist over een asiel- of verblijfsaanvraag. Inmiddels zou het boetebedrag zijn opgelopen tot 80 miljoen euro.

Van Viegen denkt dat een meerderheid van de Tweede Kamer daar weer vanaf wil. "Dit maakte onderdeel uit van de asielnoodmaatregelen van Faber, die in de Eerste Kamer werd weggestemd. Het is bedoeld als prikkel voor de IND. Het idee was dat ze sneller zouden werken als er zo'n dwangsom boven de markt hangt. Maar nu blijkt dat de IND al alles heeft geprobeerd om sneller te werken."

"Ze hebben de capaciteit vergroot, ze hebben procedures beter ingericht. Meer dan dit kunnen ze niet doen. Op dit moment is het kabinet aan het kijken of die dwangsommen er weer af kunnen. Die lopen op tot 80 miljoen, per zaak kan het bijna 37.000 euro zijn. Ik denk dat er in de Tweede Kamer veel enthousiasme zal zijn om die dwangsommen weer van tafel te krijgen."

Migratiepact treedt in werking

Ondertussen kijkt Den Haag met belangstelling uit naar het Europese migratiepact, dat volgende maand in werking treedt. Vanaf dat moment gelden nieuwe regels in de hele Europese Unie. Het pact moet leiden tot één gezamenlijk Europees asielsysteem, met onder meer strengere grensprocedures en afspraken over solidariteit tussen lidstaten.

"Er staan allerlei regels in waardoor de asielketen anders wordt ingericht", besluit Van Viegen. "De hoop in Den Haag is dat er met het migratiepact echt schot in de zaak komt en de IND zich bijvoorbeeld ook beter aan de termijnen kan houden."