'Vliegend team' van Jetten moet gemeenten helpen met asielopvang: 'Doekje voor het bloeden'

Een deel van het kabinet heeft gisteravond op het Catshuis overleg gevoerd met lokale en provinciale bestuurders over de oplopende spanningen rond asielopvang. Premier Rob Jetten kondigde na afloop aan dat er een team van ambtenaren komt dat kleine gemeenten moet ondersteunen bij het realiseren van opvanglocaties. "Dit is een doekje voor het bloeden voor de onrust en zorgen van gemeenten", zegt politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen.

In Loosdrecht, IJsselstein, Den Bosch en Apeldoorn liepen protesten tegen de opvang van asielzoekers recentelijk uit de hand. In Loosdrecht werd brand gesticht bij een tijdelijke opvanglocatie terwijl er asielzoekers binnen waren. Ook werd de brandweer gehinderd bij het blussen. Vorige week woensdag riep de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) op tot spoedoverleg met het kabinet.

De VNG sprak van "vormen van terreur en intimidatie" bij de protesten. Volgens de gemeenten vraagt het toenemende geweld rond asielopvanglocaties om ingrijpen. Jetten zei na afloop van het overleg dat een groep ambtenaren wordt ingezet om welwillende gemeenten te ondersteunen.

"Er zijn met name wat kleinere gemeenten die aangeven: wij willen echt wel onze verantwoordelijkheid nemen, maar wij hebben niet de capaciteit of de experts om te kijken: waar zou dan een asielopvanglocatie kunnen komen? Daarom komt er een apart vliegend team, met een aantal experts, die gemeenten extra kunnen ondersteunen, zodat we overal in het land dit op een goede manier kunnen aanpakken", aldus de premier.

'Doekje tegen het bloeden'

Volgens Van Viegen lukt het kleinere gemeenten inderdaad vaak niet om asielopvang te regelen door een gebrek aan capaciteit. "Die kleine gemeenten zitten met weinig mankracht, soms met maar één ambtenaar die is aangewezen om bijvoorbeeld zo'n asielopvang te regelen. Ik sprak vorige week de burgemeester van Den Bosch, een grote gemeente, die zei: wij kunnen het net bolwerken. Kleine gemeenten kunnen dat niet. Het idee is dat zij steun kunnen inroepen van een team experts."

Het gaat dan bijvoorbeeld om hulp bij het realiseren van een opvanglocatie. "En met ervoor zorgen dat bewoners op een juiste manier inspraak krijgen. Dat is iets wat je in Loosdrecht fout zag gaan. Aan de voorkant was daar heel veel onderzoek gedaan naar: waar hebben bewoners nou behoefte aan als hier asielopvang komt? Maar uiteindelijk hebben ze daar niets mee gedaan en ontstond er onrust."

Volgens Van Viegen zal het 'vliegende team' het asielvraagstuk niet zal oplossen. "Dit is een doekje voor het bloeden voor de onrust en zorgen van gemeenten. Die gemeenten voelen zich heel erg alleen in het uitvoeren van de spreidingswet. Maar Den Haag moet ook aan een andere knop draaien: de instroom is hoog. Dat gaan die ambtenaren niet oplossen, dat moeten ze in Den Haag doen."

'Gemeenten voelen zich in hun hemd gezet'

Mark Boumans, burgemeester van Doetinchem (VVD) en vicevoorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), klaagde zondag in Buitenhof over het gebrek aan steun vanuit de landelijke politiek voor gemeenten bij het uitvoeren van de spreidingswet. Hij zei dat Kamerleden en fractievoorzitters van rechtsere partijen "het land intrekken en zeggen dat de wet kennelijk niet geldt".

Zo zei VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans vorige week dat het aan gemeenten zelf is om te bepalen of ze wel of geen asielopvang willen. "Ik zou ook willen dat ik zelf mocht beslissen of ik 150 mag rijden op de snelweg", reageerde Boumans, die wees op de spreidingswet waar gemeenten zich aan moeten houden. "Dit is een heel gevaarlijke uitspraak en ik hoop ook dat hij hierop terugkomt."

"Dit is gisteravond een belangrijk gespreksonderwerp geweest", weet Van Viegen. "Gemeenten voelen zich in hun hemd gezet. Ze voelen zich alleen staan, terwijl zij door het kabinet zijn verplicht om de spreidingswet uit te voeren. Vervolgens horen ze politici zeggen dat ze het maar met een korreltje zout moeten nemen en dat ze zelf maar moeten kijken hoe ze het gaan doen, en óf ze het gaan doen."

Boumans zei in Buitenhof ook dat het kabinet moet overwegen het leger in te zetten als anti-azc-rellen opnieuw uit de hand lopen. Die boodschap wordt in Den Haag niet serieus genomen, denkt Van Viegen. "In Den Haag zag je vooral gefronste wenkbrauwen over dat voorstel. Dat vonden ze wel heel ver gaan. Maar je ziet wel dat de wanhoop bij gemeenten blijkbaar zo hoog is dat dit soort dingen worden gevraagd."