Nederlanders van besmette cruiseschip Hondius in thuisquarantaine, minister Hermans gaat uit van 'verantwoordelijkheidsgevoel'

Minister Sophie Hermans (Volksgezondheid, VVD) is blij dat de laatste Nederlandse opvarenden van de MV Hondius, het cruiseschip waarop een hantavirus is vastgesteld, vandaag terugkeren naar Nederland. Ze vertrouwt erop dat zij in thuisquarantaine gaan om eventuele nieuwe besmettingen te voorkomen.

Zondag arriveerden de eersten van de 150 opvarenden, die afkomstig zijn uit twintig verschillende landen, aan op Eindhoven Airport. Zij reisden met repatriëringsvluchten vanaf het Canarische eiland Tenerife, waar de Hondius voor de kust lag voor medische hulp. Vrijdag werden zij van het schip gehaald en vervolgens door een speciaal medisch team gemonitord.

"Waar ik heel blij om ben is dat deze mensen gisteren zijn aangekomen in Nederland en na meer dan een week onzekerheid op dat schip nu veilig in Nederland en thuis zijn", zegt Hermans in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Vrijdag liet de minister in een brief aan de Tweede Kamer weten dat de Nederlandse passagiers zes weken in thuisquarantaine gaan. "Deze mensen weten maar al te goed dat ze aan boord van een schip waren waar een virus rondging waar je echt heel erg ziek van kan worden. Er zijn zelfs drie mensen aan overleden. Ik ga echt uit van het verantwoordelijkheidsgevoel dat deze mensen hebben om niet te willen dat deze ziekte zich verder verspreidt en dat ze daarom thuis blijven."

De passagiers worden tijdens hun quarantaine gevolgd en ondersteund door de GGD in hun woonplaats. Bij vermoeden van ziekte worden zij doorverwezen naar een academisch ziekenhuis. Het hantavirus is niet erg besmettelijk, maar wel gevaarlijk. Tussen de 20 en 35 procent van de patiënten overlijdt.

De acht Nederlandse passagiers die zondag in Eindhoven landden, zijn bij aankomst getest, hebben dagelijks contact met de GGD en zitten 42 dagen in thuisquarantaine. Zij mogen af en toe buiten wandelen, mits met mondkapje en op anderhalve meter afstand. Volgens het RIVM worden deze maatregelen vaker toegepast bij uitbraken en zijn ze effectief.

Meerdere opvarenden van het Nederlandse expeditieschip, dat van Zuid-Amerika onderweg was naar Europa, raakten onlangs besmet. Drie mensen overleden, onder wie een Nederlands echtpaar. Het gaat vermoedelijk om de Andesvariant van het virus, een zeldzame vorm die mogelijk van mens op mens overdraagbaar is.

Pandemische paraatheid

Verschillende virologen, onder wie Ab Osterhaus, waarschuwden voor paniek. Het virus zou veel minder besmettelijk zijn dan bijvoorbeeld het coronavirus. Toch vond Hermans de strenge maatregelen "absoluut" noodzakelijk. Besmette patiënten werden geïsoleerd vervoerd en behandeld in een afgesloten ruimte.

“De situatie is anders dan tijdens corona, het is echt een ander virus. Maar het is wel een virus dat je best een tijd onder de leden kan hebben voordat je klachten krijgt en als je het krijgt word je er echt heel ziek van en is de kans dat je kan overlijden ook best aanwezig. Dat maakt dat we ons niet kunnen permitteren om er niet bovenop te zitten en duidelijke maatregelen te nemen over in quarantaine gaan”, zegt de VVD-bewindsvrouw.

Osterhaus vond paniek niet nodig, maar waarschuwde vorige week in Goedemorgen Nederland wel voor de staat van de pandemische paraatheid. Volgens hem is die onvoldoende op orde. Het vorige kabinet wilde 300 miljoen euro per jaar bezuinigen.

"Er hing een bezuiniging boven de markt, maar dit kabinet heeft gelukkig een groot deel ongedaan gemaakt", reageert Hermans op die kritiek. "We investeren 180 miljoen euro in die pandemische paraatheid. Dat is ook ongelofelijk belangrijk, dat laat deze situatie klip en klaar zien."

"We hebben in coronatijd - het klinkt misschien een beetje saai en technisch - structuren opgezet waarin we samenwerken: de GGD, het RIVM, het ministerie van VWS, het ministerie van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Defensie. Als er iets gebeurt moet je elkaar weten te vinden en informatie heel snel kunnen uitwisselen. Dat kon gelukkig de afgelopen dagen, ook internationaal."

"En we hebben bijvoorbeeld vanuit corona geleerd hoe belangrijk het is om een platform te hebben van waaruit je kunt zeggen: als er patiënten zijn, hoe kunnen we zorgen dat die snel op de juiste plek in het juiste ziekenhuis terechtkomen. Dat hebben we ook vorige week zien gebeuren", aldus een tevreden Hermans.

Wereldnieuws

De uitbraak op de MV Hondius werd wereldnieuws. Hoofdredacteur van De Telegraaf Kamran Ullah, ook te gast in Goedemorgen Nederland, vindt dat de journalistiek zorgvuldig met dit soort situaties moet omgaan. "Er zijn draaiboeken, want iedere situatie is weer anders. Maar waar je het wel met elkaar over hebt is de balans: aan de ene kant goed informeren en aan de andere kant ook niet onnodig bang maken."

"Wij hebben veel over de uitbraak bericht", erkent de hoofdredacteur, "ook omdat er Nederlanders aan boord zaten en het schip uiteindelijk weer naar Nederland zal komen en hier wordt gedesinfecteerd."

Hij ziet dat de coronaperiode nog vers in het geheugen ligt. "Vorige week ging het alweer over mondkapjes. En als je naar de zoektermen op Google keek, kreeg je 'hantavirus en bescherming' en 'hantavirus, wat moet ik doen?'. Daar probeer je wel antwoord op te geven door virologen te spreken voor duiding", aldus Ullah.