Hoe een saluutschot de basis legde voor warme banden tussen Nederland en de VS

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zijn deze dagen op werkbezoek in de Verenigde Staten om de banden met de Amerikanen verder aan te halen. Het bezoek is niet toevallig gepland, maar valt samen met 250 jaar onafhankelijkheid in Amerika. Daar speelde Nederland een belangrijke rol in, vertelt Amerikakenner Michiel Vos in Goedemorgen Nederland.

"Onze transatlantische band is de beste garantie voor een goede toekomst. In een onvoorspelbare wereld is het verstandig om te bouwen op relaties met sterke, loyale en betrouwbare partners", zei Willem-Alexander maandag in een speech, voorafgaand aan een diner en overnachting met Donald Trump in het Witte Huis.

Dat Nederland en de VS zo close zijn, heeft te maken met een gebeurtenis op 16 november 1776. In dat jaar bestond de Verenigde Staten nog niet als land, maar uit dertien Britse koloniën in Noord-Amerika. Die koloniën waren het steeds minder eens met het bestuur van Groot-Brittannië.

Vanaf 1775 kwamen ze in opstand: de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog was begonnen. In eerste instantie vochten ze nog als losse koloniën, maar ze werkten steeds meer samen. In de zomer van 1776 namen ze een belangrijke stap door de dertien koloniën samen te voegen. Vanaf dat moment presenteerden ze zich als één land, ook al moest die onafhankelijkheid nog militair worden afgedwongen.

Saluutschot

"Een paar maanden na de onafhankelijkheidsverklaring voer een Amerikaans schip voorbij Sint Eustatius", vertelt Vos. Sint Eustatius was toen ook al in Nederlandse handen. "De Nederlanders daar besloten om dat schip te begroeten met een saluutschot."

Dat schot staat bekend als The First Salute, gegeven vanuit Fort Oranje. Nederland was zodoende de eerste buitenlandse mogendheid die een officieel saluut aan de vlag van de jonge Verenigde Staten gaf, terwijl ze nog steeds vochten tegen de Britten. "Deze erkenning van ons was het begin van een 250 jaar durende relatie tussen Nederland en de VS."

'Het gaat om financiële banden'

Nederland wordt dus niet alleen 'gezien' in Amerika, ook financieel voelen ze al decennialang onze aanwezigheid. "Het bezoek gaat uiteindelijk om financiële banden. Wij letten terecht op het diner met Trump, Jetten en het koningspaar en wat daar wordt gezegd, maar het gaat ook gewoon over Nederlandse bedrijven die toegang moeten hebben tot de Amerikaanse markt. We moeten ons daarom niet teveel laten leiden door politiek gedoe uit het Witte Huis."

De economische en historische band is dus nog steeds sterk, verzekert Vos. "We kunnen het niet eens zijn met wat in de Straat van Hormuz gebeurt, maar economisch gezien is het belangrijk dat Amerika en Nederland veel handel drijven. Amerika exporteert meer naar Nederland dan het importeert. Wij zijn een uitzondering en dat vindt Trump leuk, omdat het niet leidt tot een handelstekort met ons, maar tot een overschot."

"Ook staat Nederland meestal vooraan en doen we niet al te moeilijk. Jetten heeft misschien in het verleden gezegd dat Trump eigenlijk niet kan, maar ook Amerika heeft Europa nodig. Hij hamert er niet voor niets op dat wij ze moeten steunen in de Straat van Hormuz."

Daarnaast leverde Nederland ook onderdelen voor het ruimtevaartuig Artemis II, dat na een reis om de maan succesvol terugkeerde op aarde. "We zijn wel degelijk belangrijk voor ze. Maar er is natuurlijk ook politiek gedoe."

Fata morgana

Vos maakte als inwoner van de Verenigde Staten tien procent van deze onafhankelijkheid mee. "Je wordt meer Amerikaans, of je dat nou wil of niet. Je wordt conservatiever. Maar het is ook een land dat een fata morgana presenteert."

Hij legt uit: "Amerika zet zichzelf heel mooi neer en het wordt mooi verkocht, maar het is achter de schermen ook een beetje een puinbak. De tweedeling in Amerika is enorm, tussen rijk en arm, links en rechts, platteland en stad en opgeleid of niet-opgeleid. Het is hondsvermoeiend."