Rutte biedt namens regering excuses aan voor slavernijverleden

In vier talen heeft premier Mark Rutte excuses aangeboden voor het slavernijverleden, namens de regering. Dat deed hij tijdens een belangrijke toespraak vanuit het Nationaal Archief in Den Haag. De excuses zijn "voor het handelen van de Nederlandse staat in het verleden", aldus de premier. "Postuum aan alle tot slaaf gemaakten die wereldwijd onder dat handelen hebben geleden. Aan hun dochters en zonen en al hun nazaten tot in het hier en nu."

De regering biedt niet excuses aan "om schoon schip te maken", of om het verleden af te sluiten. "We doen dit en we doen dit nu om staande op de drempel van een belangrijk herdenkingsjaar samen de weg vooruit te vinden", aldus de premier. De excuses zijn een "komma, geen punt", benadrukt hij.

De Nederlandse geschiedenis kent "veel pagina's" die ons tegenwoordig met "verbijstering, afschuw en diepe schaamte" vervullen, erkent Rutte. Excuses maken niet dat die pagina's worden gewist, "en dat is ook niet de bedoeling". Excuses moeten "koninkrijksbreed" zorgen voor dialoog en heling.

Eerherstel

Een belangrijk punt uit de speech is ook het eerherstel aan alle mensen die zich tegen de slavernij hebben verzet. Rutte noemde Tula, de voorman van de slavenopstand op Curaçao, bij naam. De premier besteedde ook aandacht aan "alle naamloos gebleven mannen en vrouwen die door de eeuwen heen heldhaftig de vrijheid zochten en daar vaak op de meest gruwelijke manieren voor werden gestraft".

Na de toespraak van Rutte waren er emotionele reacties onder de aanwezigen in de zaal. Sommigen omhelsden elkaar.

'Misdaad tegen de menselijkheid'

Slavernij moet in de "allerduidelijkste bewoordingen" worden erkend als "misdaad tegen de menselijkheid", zei Rutte tijdens zijn toespraak. Het erkennen als misdaad tegen de menselijkheid was een advies van de dialooggroep die zich over de kwestie had gebogen. Rutte benadrukte in zijn toespraak de "absurditeit" van de slavernij en het enorme leed dat daarbij kwam kijken.

Naast een maatschappelijke bewustwording en "verandering in het denken", heeft Rutte zelf ook een omslag doorgemaakt in zijn denken over de rol van de slavernij in het heden. "Daar wil ik open over zijn", zei de premier in zijn toespraak. "Het lag achter ons dacht ik, maar ik had het mis. Het werkt door in het hier en nu." Hij noemde daarbij racistische stereotypen en sociale ongelijkheid als voorbeeld.

De premier dacht "lange tijd" dat het nemen van verantwoordelijkheid "voor iets wat zo lang geleden is" niet op een betekenisvolle manier kon gebeuren. Maar daar is hij anders over gaan denken.

LEES OOK: De dag van excuses voor het slavernijverleden: ‘Een historisch moment’