Jan Struijs waarschuwt kabinet: 'Zonder meerderheid voor belastingplan wordt het wel heel zwaar'

50PLUS-leider Jan Struijs waarschuwt dat het kabinet in grote problemen kan komen als er in november geen meerderheid is voor het belastingplan. "Dan wordt het wel heel zwaar", zegt Struijs. Volgens hem zou dat een nieuwe flinke klap zijn voor het minderheidskabinet, al vindt hij het nog te vroeg om te concluderen dat het kabinet niet verder kan.

Het kabinet staat voor een flinke opgave om voldoende steun te vinden voor de begroting. Een eerste gesprek met Progessief Nederland-leider Jesse Klaver leverde maandag nog geen doorbraak op. Klaver zei na afloop dat er "geen sprake van beweging richting ons" was. Volgens hem is het verschil met het kabinet nog "levensgroot".

De komende dagen probeert het kabinet steun te vinden bij kleinere oppositiepartijen. Ook 50PLUS schuift aan voor gesprekken. Struijs ziet daarin een cruciaal moment. "We beseffen ons ten diepste dat we echt op een schakelmoment zijn. Het is erop of eronder."

Struijs is bovendien minder optimistisch dan eerder. "Ik ben niet meer zo constructief als in het begin. Ik ben een beetje narrig, met name rond het sociale domein." Volgens de 50PLUS-leider ontbreekt het kabinet aan een groter plan voor de lange termijn. "Voor het land mis ik gewoon het grote verhaal."

Belastingplan cruciaal

Volgens Struijs hoeft het ontbreken van een volledig uitgewerkte begroting op Prinsjesdag niet direct het einde van het kabinet te betekenen. Een tijdelijke of basale begroting zou volgens hem mogelijk zijn. Maar in november ligt er een veel belangrijker moment: dan moet het belastingplan door de Tweede en Eerste Kamer.

"We willen best wat veranderingen in dat belastingplan", zegt Struijs. Zo wil hij onder meer dat de zogenoemde vrijheidsbijdrage eerlijker wordt verdeeld. "Dus dat mensen met alleen een AOW'tje iets minder eraan betalen dan een grootverdiener."

Als er medio november geen meerderheid voor het belastingplan is, wordt het volgens Struijs een stuk ingewikkelder voor het kabinet. "Dan wordt de optelsom natuurlijk niet al te fraai." Het kabinet zal volgens hem vervolgens opnieuw op zoek moeten naar steun.

De gevolgen voor het voortbestaan van het kabinet wil Struijs nog niet voorspellen. "Maar dan wordt het wel heel zwaar. Ik ga niet zeggen: dan kan het niet voort." Tegelijkertijd waarschuwt hij dat zo'n nederlaag niet zonder gevolgen blijft. "Dan heb je toch een paar flinke aanrijdingen gehad. En dan krijg je er deukjes in. Dan moet je ook een ander gesprek langzaam gaan voeren. Is dit nog levensvatbaar?"

Struijs houdt de deur voor het kabinet voorlopig open. "Want ik zie nog een heleboel dingen die wel kunnen." Wel is zijn optimisme afgenomen: "Dus ik zal niet zeggen dat ik even hoopvol ben als ik in het begin was. Maar er is wel degelijk nog steeds wat mogelijk."

6,5 miljard aan bezuinigingen

Voor 50PLUS is vooral de sociale zekerheid een belangrijk breekpunt. Struijs wil niet dat het kabinet doorgaat met de geplande bezuinigingen. "Wat je vooral niet moet doen, is tornen aan ons sociaal plan. Ik vind echt ook voor de korte en de lange termijn: het is wel degelijk betaalbaar."

Daarmee zit Struijs op dit punt dicht bij Klaver, die eveneens eist dat de miljardenbezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel gaan. Het kabinet heeft miljarden aan bezuinigingen op sociale zekerheid en volksgezondheid ingeboekt om de overheidsfinanciën op orde te krijgen.

Toch benadrukt Struijs dat hij zijn politieke lot niet aan Klaver of de vakbonden heeft verbonden. "50PLUS heeft zijn lot verbonden aan zijn eigen opvattingen. Ik zal nooit mijn lot verbinden aan welke partner dan ook. Hoe goedwillend ook."

Struijs wil daarnaast dat het kabinet meer werk maakt van investeringen voor de lange termijn. Hij wijst onder meer op de Rotterdamse haven en het oplossen van het stikstofprobleem. "Daar hebben we goud in handen. Als we daar echt op gaan investeren, betaalt het zich uit."

De komende gesprekken met het kabinet worden daarmee bepalend voor de vraag of 50PLUS steun kan geven. Struijs ziet zichzelf als een middenpartij die zowel met linkse als rechtse partijen kan samenwerken. "Zolang we met een minderheidskabinet zitten, ga ik overal mijn punten binnenhalen en samenwerkingsverbanden aan en ik praat met iedereen."

Voorlopig houdt Struijs dus de deur open, maar zijn boodschap aan het kabinet is duidelijk: zonder meerderheid voor het belastingplan in november wordt de politieke druk volgens hem fors groter.