Hoge energieprijzen, koopkrachtdaling en het prijsplafond: In 2023 een dikkere of dunnere portemonnee?
De koopkracht daalt, de energieprijzen gaan omhoog. Biedt het prijsplafond voor energie nog soelaas voor de toenemende inflatie? Heeft Nederland in 2023 een dikkere of dunnere portemonnee dan voorheen?
"Het belangrijkste is het prijsplafond, dat gaat een flink verschil maken", vertelt financieel journalist bij het FD Jean Dohmen bij Goedemorgen Nederland op NPO 1. De stijgende energieprijzen waren dit jaar immers de "drijvende kracht achter de inflatie". De inflatie wordt op deze manier via de energierekening volgens Dohmen met het prijsplafond als het ware geremd. Het zal de overheid ongeveer 8 miljard euro gaan kosten.
Het is nog een behoorlijk ingewikkelde en complexe maatregel. Het kan namelijk zo zijn dat toch niet iedereen volledige compensatie krijgt op de energierekening. Dat heeft te maken met wanneer iemand zijn jaarafrekening krijgt en hoeveel het gebruik van energie/gas was vóór en na die periode. "Maar over de hele linie kun je wel zeggen dat de meeste mensen er baat bij hebben."
Hoge energieprijzen
Het kabinet houdt voor één jaar het prijsplafond in stand, terwijl de energie prijzen de komende jaren hoog zullen blijven. Dat hoort Dohmen van energie-experts. Zij vertellen ook dat het nog een hele kunst wordt om de gasvoorraden voor de volgende winter op peil te hebben. En nu er geen wens meer is om het goedkope Russische gas te gebruiken, "moeten wij structureel meer voor onze energie gaan betalen", concludeert Dohmen.
Volgens Dohmen kan de overheid niet met geld blijven strooien om mensen in hun energierekening te compenseren. Het is nu ook zo dat iedereen profiteert van het prijsplafond. Zowel de huishoudens die het hard nodig hebben als de mensen die eigenlijk prima zonder kunnen. Dus moet het kabinet "zuiniger met het geld omgaan" en moet er goed gekeken worden "naar de mensen die dit het hardst nodig hebben".
Daar heeft het kabinet nog een behoorlijke kluif aan. Het is immers ontzettend ingewikkeld. Dat heeft deels met de geliberaliseerde energiemarkt te maken, maar ook met de enorme verschillen in contracten die huishoudens hebben afgesloten. Daarnaast woont de één in een geïsoleerd huis en de ander niet. "Je ontkomt er niet aan. Er blijft een groep over die het heel hard voor zijn kiezen krijgt. Daar zal je solidair mee moeten zijn en daar moet het beleid ook uiteindelijk op gericht zijn, dat die mensen de winter doorkomen."
Koopkrachtdaling
"Als je kijkt naar de koopkracht in het geheel dan zit je met dit en volgend jaar bij elkaar op een achteruitgang van 4 procent en dat is heel fors", vertelt Dohmen.
Dat heeft alles te maken met de huidige economische situatie. Daar is volgens de financieel journalist "iets raars" mee aan de hand. "Dit jaar komen wij nog op een vrij forse economische groei uit van een procent of 4. Ondanks het feit dat wij nu aan het eind van het jaar een lichte recessie in gaan."
Dat heeft ook te maken met een soort na-effect van corona, dat voor een enorm tekort op de arbeidsmarkt heeft gezorgd. Dohmen bekijkt het van de positieve kant. Zeker in combinatie met de recessie. "Dan verwacht je dat de werkloosheid oploopt, maar dat gebeurt in beperkte mate. Mede doordat wij enorme personeelstekorten hebben op dit moment." Dat zorgt ervoor dat de druk op de arbeidsmarkt hoog blijft. "Dat is goed nieuws, want mocht je toch je baan verliezen dan is de kans groot dat je weer werk gaat vinden omdat er voldoende vacatures zijn."
LEES OOK: Werkloosheid daalt licht in november, ook minder WW-uitkeringen