Polen en Hongarije verliezen zaak: EU mag lidstaten korten als ze rechtsstaat systematisch ondermijnen
De EU mag lidstaten korten op hun EU-subsidies als ze de rechtsstaat systematisch ondermijnen, waardoor een goed beheer van de gelden niet langer is verzekerd. Het Europees Hof keurde vanmorgen in een langverwacht arrest deze nieuwe rechtsstaattoets goed. Polen en Hongarije hadden juist om vernietiging van die toets gevraagd, maar die rechtszaak hebben ze verloren.
Dit houdt in dat EU-landen mogen worden gekort als bijvoorbeeld rechters er niet onafhankelijk hun werk kunnen doen of als er sprake is van corruptie. Dat oordeelde de hoogste Europese rechter vandaag.
Conditionaliteitsregime
Het zogeheten conditionaliteitsregime moet voorkomen dat EU-geld bijvoorbeeld door corruptie of vriendjespolitiek in verkeerde handen komt. De EU-leiders waren het in 2020 eens geworden over de invoering van zo'n mechanisme voor EU-geld. Nederland was daarin een van de voortrekkers. De Poolse en Hongaarse leiders stemden ermee in op voorwaarde dat het EU-hof zich erover zou uitspreken.
De nieuwe regel is al ruim een jaar van kracht, maar is nog niet in stelling gebracht. De Europese Commissie heeft Polen en Hongarije afgelopen najaar al wel gemeld wat er volgens haar schort aan hun omgang met de regels van democratie en rechtsstaat. Polen tast de onafhankelijkheid van rechters aan en in Hongarije constateert de commissie belangenverstrengeling en corruptie.
De rechtsstaattoets geldt ook voor de tientallen miljarden uit het coronaherstelfonds waarop ook Polen en Hongarije aanspraak maken. De landen dienden in het voorjaar van 2021 al hun herstelplannen in, maar de commissie heeft deze nog altijd niet goedgekeurd. Het dagelijks EU-bestuur en de twee landen zouden achter de schermen onderhandelen over een oplossing voor dit langdurende conflict.
'Commissie moet regel onmiddellijk toepassen'
Door deze uitspraak heeft de Europese Commissie geen excuses meer om deze regel niet onmiddellijk toe te passen, zegt D66-Europarlementariër Sophie in ‘t Veld tegen Trouw. Als de Commissie niet in actie komt, wil ze dat het parlement deze desnoods wegstuurt.
Ook hun VVD-collega Malik Azmani dringt aan op snelle actie tegen Polen en Hongarije. "Als je je niet aan onze Europese basiswaarden en normen houdt, ben je geen knip voor de neus waard en moet wat de VVD betreft de geldkraan dicht", zegt hij tegen de krant.