Zo houdt Europa de beroepsbevolking op peil: 'Pensioenleeftijd omhoog en meer vrouwen aan de slag'

We krijgen minder kinderen en de vergrijzing neemt in rap tempo toe. Deskundigen waarschuwen voor een uitdunning van de beroepsbevolking. ING-hoofdeconoom Marieke Blom ziet het glas liever halfvol. Ze stelt dat we aan drie knoppen kunnen draaien waarmee we het aantal werkenden in Europa op peil kunnen houden.

Europa staat voor een grote demografische uitdaging: de beroepsbevolking krimpt, terwijl het aantal ouderen toeneemt. Volgens de Europese Commissie telt de EU in 2040 naar verwachting zo’n 17 miljoen mensen van werkende leeftijd minder dan in 2023. Het personeelstekort dreigt daardoor toe te nemen.

'We onderschatten wat is gebeurd'

ING-hoofdeconoom Marieke Blom weigert om mee te gaan in doemscenario’s. Ze publiceert dinsdag een positief essay met drie kansen voor Europa. In het radioprogramma Stand van Nederland licht ze alvast een tipje van de sluier op. "Er wordt dreigend gezegd dat we straks ieder jaar twee miljoen mensen minder hebben die het werk kunnen doen. Maar ik denk dat we met z’n allen onderschatten dat er in de afgelopen jaren ontzettend veel is gebeurd met de arbeidsparticipatie."

Luister nu naar de podcast van Stand van Nederland:

Ze noemt als eerste de werkloosheid. "Die is heel sterk gedaald. Dat is goed nieuws voor iedereen. En als je kijkt naar heel Europa, is met name ook de jeugdwerkloosheid heel sterk gedaald. Dat betekent dus dat je meer mensen aan het werk hebt."

Blom vervolgt: "Het tweede wat we zien, is de participatie van vrouwen. Die is ontzettend rap gestegen in Europa. We zitten echter nog lang niet op het niveau waar de Verenigde Staten op zitten. Er is dus ontzettend veel ruimte voor groei. We zien ook dat jongere cohorten veel vaker werken dan oudere cohorten. Dus daar zit ook heel veel ruimte in."

Pensioenleeftijd

Tot slot hebben we de ouderen. "Wat er gebeurt in Europa is helemaal spectaculair. Wij denken dat Nederland als enige wat heeft gedaan aan de pensioenleeftijd, maar het aantal ouderen tussen de 60 en 65 dat werkt in Europa is met 23 procentpunt toegenomen in een periode van ongeveer 20 jaar. Dat is ongeveer een verdubbeling. Veel landen hebben plannen om de pensioenleeftijd te verhogen. En daarmee hebben we drie hele belangrijke knoppen die zo sterk zijn dat je de beroepsbevolking bijna helemaal kunt neutraliseren."

Mantelzorg en kinderopvang

Presentator Martijn de Greeve merkt op dat veel ouderen mantelzorgtaken hebben en dus niet zomaar door kunnen blijven werken. Daarbij is kinderopvang erg duur, waardoor vooral vrouwen minder uren maken.

Blom reageert: "Kijk, je zoekt naar een nuance. Het gaat mij erom dat we altijd met een negatieve lens over ouderen praten. Het beeld is veel genuanceerder. De manier waarop we er nu naar kijken, is niet goed voor de economie. Het is dat internationale bedrijven over Europa denken: daar hoef ik in ieder geval niet te zijn. Dat beeld heeft correctie nodig."

De tekst gaat verder onder de X.

"Moeten wij met elkaar iets met mantelzorg en moeten we met elkaar nadenken over kinderopvang, zodat het inderdaad te doen is om werken en zorg te combineren? En vrouwen dus niet op jonge leeftijd uit dat arbeidsproces worden gehipt? Alsjeblieft, doe dat allemaal! Het een sluit het ander niet uit. Je kunt het met een iets positievere blik benaderen, zonder dat ik daarmee teniet wil doen dat we van allerlei beleidsopgaven hebben."