‘Belastingdienst bestempelde tienduizenden mensen als fraudeur bij inkomstenbelasting’

De toeslagenaffaire blijkt niet op zichzelf te staan: ook bij de inkomstenbelasting moesten burgers de afgelopen jaren zelf aantonen geen fraudeur te zijn. Dat blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws en Trouw. De Belastingdienst zou tienduizenden mensen als fraudeur hebben bestempeld. 18.000 mensen liggen nog altijd onder een vergrootglas.

De mensen die als fraudeur bestempeld werden, kregen te maken met forse naheffingen omdat eerder goedgekeurde aftrekposten toch werden afgewezen. Daarnaast kregen zij een vinkje achter hun naam waardoor zij nog jaren werden geconfronteerd met extra controle en toezicht.

Het onderzoek werd gedaan op basis van interne vertrouwelijke documenten, vrijgegeven stukken en op basis van gesprekken met (ex-)ambtenaren en burgers die jaren met de fiscus overhoop lagen of nog steeds liggen.

Project 1043

Onder de landelijke codenaam 'project 1043' wilde de Belastingdienst vanaf 2012 'systeemfraude' in de inkomstenbelasting tegengaan. Dit deden zij door burgers eruit te pikken die hoge zorgkosten, giften of uitgaven voor pensioenvoorziening als aftrekpost opvoerden. Soms werden zij in fraudeonderzoeken betrokken omdat de fiscus hun belastingadviseur bestempelde als 'facilitator' van fraude, als iemand die - mogelijk - misbruik organiseerde, schrijft RTL Nieuws. Bekend is dat 150 tot 200 belastingadviseurs als mogelijke 'facilitator' zijn bestempeld door het omstreden Combiteam Aanpak Facilitators (CAF). Deze facilitators hadden gezamenlijk zo’n 150.000 klanten. Allen kregen te maken met de harde fraudeaanpak van de fiscus.

LEES OOK: Slachtoffer toeslagenaffaire doet aangifte tegen Belastingdienst: ‘Mijn leven kapotgemaakt’

Tussen 2012 en 2018 werden ruim 110.000 aangiften inkomstenbelasting geselecteerd onder de codenaam '1043', melden de twee media op basis van vertrouwelijke gegevens van de Belastingdienst. Wat het bewijs was in deze dossiers voor mogelijke fraude is onduidelijk.

'Medewerkers kregen instructie mensen niet te informeren'

De personen achter deze aangiften kregen niet te horen dat ze betrokken waren in een fraudeonderzoek. Medewerkers van de belastingtelefoon kregen instructies om mensen hier niet over te informeren als ze belden over het uitblijven van een reactie op hun aangifte of vragen hadden over waarom hun aftrekposten afgewezen werden. Bij de toeslagenaffaire kregen de medewerkers ook instructies om de gedupeerde ouders niets te vertellen over de fraudeonderzoeken.

Aftrekposten werden standaard afgewezen en bewijzen dat ze wel klopten werden vaak niet geaccepteerd. Zo wees de Belastingdienst bijvoorbeeld doktersverklaringen af bij aftrek van zorgkosten. Ook in project 1043 verdwenen regelmatig bewijsstukken die burgers opstuurden. Wat dan wel nodig was om aftrekposten te kunnen aantonen, werd vaak niet gezegd.

'Dit is heel ernstig'

"Dit is heel ernstig", reageert CDA'er Pieter Omtzigt op Twitter. Hij en Renske Leijten van de SP houden zich al lange tijd bezig met de toeslagenfraude. Omtzigt zegt dat ze "al maanden" aan het kabinet vragen of er fraudejachten waren buiten de toeslagen. "Het antwoord is dus ja en waarschijnlijk behoorlijk grootschalig."

Al maanden vragen Kamerleden om opheldering over project 1043. Tot nog toe kregen zij geen enkele informatie. In Den Haag wordt dit project 'explosief' genoemd. In de top van de Belastingdienst wordt gevreesd dat de toeslagenaffaire overslaat naar de gehele fiscus en ook andere burgers compensatie gaan eisen wegens het 'vooringenomen handelen' van de dienst. Ook bestaat de angst dat burgers massaal dossiers gaan opvragen.

Een woordvoerder van het ministerie van Financiën kan inhoudelijk niet ingaan op de beweringen. "We zijn het aan het uitzoeken", zegt hij tegen het ANP. Volgens hem gaat er vrijdag een brief naar de Tweede Kamer. Of alles dan uitgezocht is kan hij niet beloven.

LEES OOK: Belastingdienst maakte zich jarenlang schuldig aan etnisch profileren