Wie is Jules Schelvis, de man die koning Willem-Alexander nooit zal vergeten?
Een van de hoofdpersonen in de historische speech van de koning was Jules Schelvis, overlevende van maar liefst zeven vernietigings- en concentratiekampen. "Er is één getuigenis die ik nooit zal vergeten", sprak koning Willem-Alexander, "een kleine man met heldere ogen, fier rechtop met zijn 93 jaar. Breekbaar, maar ongebroken, in een volle, muisstille kerk", omschreef hij hem. Maar wie was Schelvis precies?
Jules Schelvis was een man van Joodse afkomst, een Amsterdammer, die in '43 met zijn vrouw en schoonouders opgepakt werd en naar Westerbork werd afgevoerd. "Vanaf daar ging hij naar Sobibór. Daar is hij zijn vrouw en schoonouders verloren", vertelt vice-voorzitter van Nationaal Comité 4 en 5 mei Jaap Smit in Goedemorgen Nederland op NPO 1.
Schelvis was 1 van de 34.295 Nederlanders die gedeporteerd werden naar dit vernietigingskamp. Hij had geen flauw idee wat hen te wachten stond. Zo droeg Schelvis expres dunne kleren zodat hij het niet zo warm zou krijgen in de drukke trein. Daarnaast had hij een rugzak en zijn geliefde gitaar bij zich, vertelt hij in 2011 in een interview met Vrij Nederland. "Ik dacht: ’s avonds is er vast wat tijd over om muziek te maken, misschien wel bij een kampvuurtje. Achteraf behoorlijk naïef."
Zeven kampen
"Hijzelf heeft vervolgens in zeven verschillende kampen gezeten," vervolgt Smit. Bij aankomst in Sobibór raakte hij zijn vrouw Rachel kwijt. Zijn schoonouders, zwager, schoonzus en vrouw werden namelijk binnen een paar uur al vergast. Schelvis zelf werd te werk gesteld.
"Hij keerde terug in april '45, met een herinnering die verschrikkelijk is. Vervolgens is hij erover gaan schrijven", aldus Smit. Bijzonder, want slechts 18 van de tienduizenden gedeporteerden Nederlanders keerden terug uit Sobibór. Bij de bevrijding door de Fransen van het kamp waar hij toen zat, Vaihingen, woog Schelvis nog maar 45 kilo en leed hij aan vlektyfus.
Stichting Sobibór
In 2016 overleed Schelvis, maar tot aan zijn dood bleef hij vertellen over de oorlog. In 1999 richtte hij Stichting Sobibór op, met als doelstelling de herinnering aan dit vernietigingskamp voort te dragen. In 2007 ontving Schelvis een koninklijke onderscheiding.
De hele wereld zou nooit mogen vergeten wat er was gebeurd in het kamp waar zijn vrouw Rachel was vermoord. En nu de koning hem zo centraal stelde in zijn speech, mogen we hopen dat die missie in ieder geval volbracht is.
LEES OOK: Koning maakt indruk met historische rede: ‘Een belangrijk moment’