Vermeer houdt vast aan rechts verbond, ondanks politieke crisis: 'Als je dit niet snapt, dan weet je niet wat er speelt'

BBB-fractievoorzitter Henk Vermeer staat nog steeds achter het bondje dat zijn partij samen heeft gevormd met JA21 en de SGP. De bewindsman kwam samen met partijleiders Joost Eerdmans en Chris Stoffer met aanvullende punten voor het belastingplan, maar uiteindelijk werd na omstreden onderhandelingen gekozen voor een route over links. Het gevolg is een politieke crisis.

Het belastingplan werd met een uiterst nipte meerderheid aangenomen: 76 stemmen voor en 74 tegen. Daarmee komt er ruimte voor miljarden aan extra belastingmaatregelen, waar linkse partijen al langer voorstander van zijn. De uitkomst is een gevoelige politieke nederlaag voor het rechtse samenwerkingsverband, dat juist had geprobeerd met aanvullende eisen invloed uit te oefenen op het kabinetsbeleid.

De manier waarop de deal tot stand kwam, heeft bovendien de verhoudingen binnen de minderheidscoalitie op scherp gezet. Naar verluidt hebben CDA en D66 buiten de VVD om afspraken gemaakt over steun voor het belastingplan.

Dilan Yeşilgöz en partijgenoot Ruben Brekelmans reageerden daar verbolgen op. Of de VVD uit het kabinet stapt, is nog ongewis, maar zeker is dat de verhoudingen binnen de coalitie mogelijk onomkeerbaar zijn beschadigd.

'Mijn kiezers zien dat BBB voor principes staat'

Politiek verslaggever van WNL Tessa van Viegen is in Goedemorgen Nederland kritisch op de koers van Vermeer. Volgens haar moet de BBB-fractievoorzitter zich afvragen of het rechtse verbond niet te lang heeft vastgehouden aan zijn eisen. Nu het kabinet een meerderheid heeft gevonden voor een belastingplan dat verder naar links is opgeschoven, rijst volgens haar de vraag wat de samenwerking tussen BBB, JA21 en SGP daadwerkelijk heeft opgeleverd.

Vermeer ziet dat anders. Hij verdedigt de opstelling van zijn partij. "Mijn kiezers zien dat BBB een partij is die voor principes staat", dient hij Van Viegen van repliek. Uiteindelijk 'koopt' de BBB-stemmer daar wat voor, zegt hij overtuigend. "Dit hele proces heeft er ook voor gezorgd dat er volop druk zat op de onderhandelingen die het kabinet met boerenorganisaties voerde."

Van Viegen betwijfelt of alleen BBB daarvoor nodig was. "Het CDA heeft daar ook voor gelobbyd, daar hadden ze de BBB niet per se voor nodig."

Vermeer blijft echter bij zijn standpunt. Volgens hem ging het de drie partijen niet alleen om het belastingplan, maar ook om bredere inhoudelijke onderwerpen die volgens hen onvoldoende aandacht kregen bij het minderheidskabinet. "Als je dit niet snapt, dan weet je niet wat er speelt", zegt hij over de aanvullende eisen die zijn partij mede had. "En dan snap je ook niet dat dit kabinet en een heleboel partijen in de Kamer totaal geen rekening houden met onderwerpen als medisch-ethische kwesties die bijvoorbeeld de SGP inbrengt. Maar ook met de punten die wij inbrengen."

'Ze hebben zelf niet nagedacht'

Volgens Vermeer zijn de aanvullende eisen zeker niet op het laatste moment op tafel gekomen. Hij verwijt het kabinet dat het onvoldoende serieus werk heeft gemaakt van de gesprekken met BBB, JA21 en SGP. "Dat ligt niet aan ons. Wij hebben voor de zomer al gezegd dat wij hierover wilden praten. Ik weiger om de verantwoordelijkheid op me te nemen. Het minderheidskabinet zoekt steun en die steun hebben we steeds aangeboden."

"Het is zelfs zo dat ze tegen JA21 en SGP van de zomer zeiden: we willen wel met jullie onderhandelen, maar jullie kunnen geen meerderheid bieden dus kom met meer zetels. Komen ze met meer zetels, samen met ons, en dan zeggen ze opeens: oh dat is vervelend, nu zijn jullie opeens met zijn drieën. Ze hebben zelf niet nagedacht."

De drie rechtse partijen waren bereid het kabinet aan een meerderheid te helpen, maar wilden daar dus wel inhoudelijke toezeggingen tegenover zien. Volgens Vermeer is het alleen nooit tot een serieuze inhoudelijke bespreking van hun voorstellen gekomen. Uiteindelijk werd de blik van het kabinet verlegd naar de linkse oppositie, waar wel voldoende steun kon worden gevonden voor het belastingplan.

Sjuul Paradijs, eveneens aanwezig in de studio van Goedemorgen Nederland, ziet daarin een bewuste politieke strategie van D66. Hij spreekt zelfs van "de kwaadaardigheid van D66, omdat ze bij de formatie rechts ook hebben uitgesloten. Nu natuurlijk weer, ze worden weer niet serieus genomen en worden eigenlijk aan de kant gezet. En wat hier speelt is dat D66 hun eigen agenda heeft doorgedrukt."

'Het is niet alleen D66'

Van Viegen vindt die analyse te kort door de bocht. Volgens haar ligt de verantwoordelijkheid niet alleen bij D66. "Het is niet alleen D66, maar ook het CDA en de VVD konden met de eisen die op tafel werden gelegd helemaal niet akkoord gaan over rechts."

Vermeer benadrukt dat zijn partij naar eigen zeggen nooit de kans heeft gekregen om daar achter te komen. "We hebben hier nooit een inhoudelijke onderhandeling over gehad, zo ver is het nooit gekomen. Ze wilden zelfs niet praten over hoe de eisen zich verhielden tot de plannen die er lagen. Als je de eisen niet eens inhoudelijk wilt beoordelen..."

Van Viegen: "Als het zo ver afstaat van waar zij voor staan, dan kom je toch niet bij elkaar?"

Vermeer is het daar niet mee eens. "Oké, maar dan moeten ze dat gewoon zeggen, dat ze helemaal niets met ons willen. Dan hadden ze gewoon moeten zeggen dat ze met links gingen praten."