Democraat El-Sayed wordt eerste moslim in Senaat: 'Heeft zelfs gewone witte arbeider geraakt'

De midterms in de Verenigde Staten hebben voor historische uitslagen gezorgd. In Kansas is de Senaatszetel na 94 jaar weer in handen van de Democraten, Georgia heeft voor het eerst een zwarte vrouw als gouverneur gekozen en in Michigan is voor het eerst een moslim verkozen in de Senaat: Democraat Abdul El-Sayed. Ook in Texas boekten de Democraten een historische overwinning.

De Amerikaanse tussentijdse verkiezingen zijn uitgelopen op een groot fiasco voor de Republikeinen. De meerderheid die de Republikeinen hadden in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat is weg, de Democraten nemen de macht in het Congres over.

218 zetels in het Huis van Afgevaardigden was voldoende voor een meerderheid; volgens de laatste tellingen komen de Democraten uit op 228 en de Republikeinen op 139. In de Senaat staan de Democraten op 54 zetels, de Republikeinen 44.

De uitslagen zijn een politieke aardverschuiving en laten zien dat de politieke verhoudingen in het land flink aan het verschuiven zijn, mede door toenemende onvrede over het beleid van Donald Trump. "In South Carolina waren de laagopgeleide blanke mannen met 22 procent opgeschoven naar de Democraten", zegt een verbaasde Kirsten Verdel in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

De Amerikakenner zag dat de opkomst onder zwarte kiezers, latino's en jongeren extreem hoog was. "Er waren zelfs counties in sommige staten waarbij de opkomst in aanloop naar gisteren al hoger was dan tijdens de presidentiële verkiezingen twee jaar geleden. Dat heeft heel veel gedaan."

Kritisch op Israël

In Michigan won Abdul El-Sayed. Hij belichaamt het nieuwe geluid waar veel Amerikanen op gestemd hebben. El-Sayed is afkomstig uit een Egyptische immigrantenfamilie en behoort tot een nieuwe generatie Democratische politici die een meer linkse politieke koers willen.

Zijn ideeën lijken op die van de Democratische Socialisten van Amerika, maar voor de Congresverkiezingen heeft hij bewust afstand van deze ultralinkse beweging genomen. Hij heeft de afgelopen tijd aan populariteit gewonnen binnen de Democratische Partij, mede door zijn kritische standpunten over Israël.

Michigan werd gezien als een van de staten waar de Republikeinen de beste kans maakten om een Democratische zetel rood te laten kleuren. Toch bleef het in de peilingen erg spannend. El-Sayed kreeg het verwijt dat hij de islamitische beweging Moslimbroederschap zou steunen, die in de VS is bestempeld als terroristische organisatie. Dit heeft hij in debatten meermaals weersproken.

Tekst gaat verder onder X:

In de laatste dagen van de campagne ontstond ook nog een rel toen zijn partijgenoot Haley Stevens haar steun uitsprak voor de Republikein Mike Rogers. Ze had bij de voorverkiezingen verloren van El-Sayed en brak uiteindelijk definitief met hem. Stevens gold als pro-Israëlisch, terwijl El-Sayed zich juist uitsprak voor de rechten van Palestijnen.

De Republikeinen gebruikten harde teksten om El-Sayed minder populair te maken. Trump zei voorafgaand de verkiezingen "dat hij iedere dag door een metaaldetector moet" als hij de Senaat in zou lopen. "Dat soort teksten krijg je dan, dat hij een jihadist is en achter 9/11 zat. Dan hebben we het hele rijtje compleet, dan gaat het weer ouderwets over ras en geloof", zei Amerikakenner Michiel Vos dinsdag in Goedemorgen Nederland.

Duidelijk profiel

Volgens Vos heeft El-Sayed gewonnen omdat hij een duidelijk profiel heeft. "Hij trekt daarmee jongeren aan en heeft een duidelijk anti-Israëlgeluid. Dat is een ding binnen de Democratische partij, vooral bij jongeren, wat ze met Israël moeten. Dat laat hij ontegenzeggelijk horen. Dat was gewaagd, maar het heeft goed uitgepakt. Hij kan dat en vertegenwoordigt een ander geluid. Het is anders dan de grijze muis, Mike Rogers, als uitdager aan de Republikeinse kant."

Michigan is een zogenoemde swing state en een staat waar de 'gewone' arbeiders het voor het zeggen hebben. Kennelijk weet El-Sayed deze mensen ook te raken, zegt Vos enigszins verbaasd. "Er waren zorgen dat hij de gewone werkende witte man niet genoeg zou bereiken, maar dat heeft hij wel gedaan."

'Texas is heroverd'

Een andere politieke ommezwaai vond plaats in het zuiden van de VS. De 37-jarige Democraat James Talarico versloeg in Texas de door Trump gesteunde Republikeinse kandidaat Ken Paxton. Daarmee boekten de Democraten een historische overwinning. Voor het eerst in ruim dertig jaar won de partij weer een landelijke verkiezing in de staat.

Talarico profileert zich met een gematigder koers dan El-Sayed en wist ook kiezers buiten de traditionele Democratische achterban aan zich te binden. In zijn overwinningsspeech verklaarde hij: "Texas is zojuist heroverd."

"Texas, Kansas, South Carolina", somt Vos de overwinningen in van nature Republikeinse staten op. South Carolina is van nature een rode staat, evenals Kansas dat bijna een eeuw is geweest. "Darline Graham, de senator in South Carolina, kun je wel daar neerzetten als Trump zijnde, maar ze heeft nog nooit kaas gegeten van wat dan ook. Die gaat dan onderuit tegen een goede kandidaat, wat je ook van Democratisch beleid vindt."

Twee jaar geleden was het geluid nog dat de Democraten de komende jaren geen hoge ooien zouden gooien. Het laat zien hoe snel politiek sentiment kan veranderen. De valkuil van de Democraten is nu dat ze "volledig voluitgaan", waarschuwt Vos. "Die fout maken ze steeds, ze zien een overwinning als een mandaat. Als ze dat weer doen, dan gaat het in 2028 fout. Ze moeten beseffen dat het een correctie op huidig beleid is."