Dit betekent de Democratische overwinning voor Iran en de NAVO: 'Trump kan nog scherp offensief uitvoeren'

De hoge brandstof- en boodschappenprijzen drukken zwaar op de portemonnee van Amerikanen. Betaalbaarheid was dan ook hét verkiezingsthema tijdens de midterms. Nu de Democraten een grote overwinning hebben geboekt, is de vraag wat dit betekent voor de koopkracht en het aanhoudende conflict met Iran, dat de prijzen verder opdrijft. Experts waarschuwen voor een mogelijk "scherp offensief" van Trump voordat het nieuwe Congres aantreedt.

Een belangrijke oorzaak van de hoge prijzen is de oorlog in Iran. De spanningen en militaire confrontaties in het Midden-Oosten hebben gevolgen voor de internationale energiemarkt. Vooral de onzekerheid over de aanvoer van olie en de scheepvaart door de Straat van Hormuz zorgt voor druk op de olieprijzen. Dat merken Amerikanen onder meer aan de benzinepomp. Hogere energie- en transportkosten kunnen bovendien doorwerken in de prijzen van dagelijkse boodschappen.

De Iraans-Nederlandse Negin Nafissi ziet in de verkiezingsuitslag ook gevolgen voor de Amerikaanse koers tegenover Iran. Door de veranderde politieke verhoudingen krijgt president Donald Trump minder politieke ruimte om zijn Iran-beleid voort te zetten.

Nefissi vindt het dubbel. "Als we kijken naar de economische druk die de afgelopen tijd is uitgeoefend op het Iraanse regime, dan heeft dat geholpen om het regime te verzwakken. Op de achtergrond is er veel gebeurd, maar de laatste stap is nog niet gezet, namelijk het regime omver werpen."

Volgens Nafissi wachten veel Iraniërs op de final blow vanuit het buitenland. "Vanuit Iran zelf is er weinig te doen. Mensen riskeren hun leven als ze de straat opgaan. Ze hopen heel erg op buitenlandse hulp, in dit geval dus weer Amerika en Israël."

'Verder van huis dan een jaar geleden'

Directeur van debatcentrum De Balie Yoeri Albrecht begrijpt Nafissi volkomen. "Het Iraanse regime heeft alleen dit jaar al tienduizenden mensen op gruwelijke wijze omgebracht. Het leek er eindelijk op dat de Iraniërs zich konden ontdoen van hun afschuwelijke regime, maar dat werd de kop ingedrukt. En door de bombardementen van Trump heeft hij het bijna onmogelijk gemaakt voor een oppositie in Iran om het regime om te gooien. Ze zijn nu verder van huis dan dat ze een jaar geleden waren."

Albrecht verwijt Trump dat hij ook helemaal geen contact heeft gezocht met Iraanse oppositieleiders. "Hij heeft zich helemaal niet goed voorbereid, hij is gewoon bommen in dat land gaan flikkeren. Het lukt als bevolking niet om de dictator weg te krijgen terwijl er gebombardeerd wordt door een buitenlandse macht. Dat gaat niet gebeuren, dat leert men uit de geschiedenis."

"Je kunt niet zomaar even een oorlog beginnen en bombarderen en denken dat daar geen repercussies voor komen tijdens verkiezingen een paar maanden later", voegt Amerikakennner Michiel Vos toe. "Daar krijg je gedonder mee. Die rekening is nu gepresenteerd. Je kan niet zomaar vanuit Mar-a-Lago Teheran gaan bombarderen."

Vos ziet bij Trump een toon van 'ik kan alles maken'. "Hij werd geholpen door een Congres dat in winterslaap was. Er waren nauwelijks stemmingen. Degene die nu de commissie in het Huis van Afgevaardigden gaat leiden, heeft al gezegd dat ze agressief overzicht houden op het Witte Huis. Dat moeten ze ook doen."

'Trump kan nog scherp offensief uitvoeren'

De komende twee jaar heeft Trump het Congres dus niet meer achter zich, waardoor het met toestemming voortzetten van dit beleid veel moeilijker wordt. Toch zijn er grote zorgen dat Trump zich de komende maanden nog agressiever tegenover het buitenland gaat bewegen. "Pas in januari gaan deze mensen namelijk zitting nemen", aldus veiligheidsexpert Glenn Schoen. "Trump kan in deze periode eigenstandig nog een scherp offensief uitvoeren. En als hij dat doet, gaat het echt scherp en gewelddadig zijn."

Toch ziet hij ook lichtpuntjes. "Voor de NAVO is dit positief. De Amerikaanse president kan het land niet zomaar uit de NAVO terugtrekken. Daarvoor is onder meer de steun van twee derde van de aanwezige senatoren nodig. Dat maakt een vertrek een stuk moeilijker."