Raad van State spaart kabinet ondanks vernietigend advies: 'Dit leest als dictum D'

Het kabinet is in verlegenheid gebracht door een kritisch advies van de Raad van State over de aanpassing van box 3. Toch vindt Sven Kockelmann het formele oordeel van het adviesorgaan nog relatief mild, zegt hij maandag in een nieuwe aflevering van de WNL-podcast Haagse Hindernissen. "Als je het leest, leest het als het meest harde oordeel, dictum D; uithuilen en opnieuw beginnen."

De Raad van State heeft stevige kritiek op de plannen van het kabinet om in 2028 een nieuwe vermogenswinstbelasting in box 3 in te voeren. Het voorstel kreeg het zogenoemde dictum C, het op één na zwaarste oordeel dat de Raad kan geven. Daarmee adviseert de Raad het kabinet om het wetsvoorstel niet bij de Tweede Kamer in te dienen, tenzij het wordt aangepast.

Volgens de Raad maakt het kabinet te veel haast, is invoering in 2028 niet verantwoord en brengt het voorstel grote uitvoeringsproblemen met zich mee. De onafhankelijk adviseur van de regering en het parlement adviseert daarom het huidige wetsvoorstel in te trekken en pas in 2030 een volledig nieuw box 3-stelsel in te voeren.

Raad van State spaart kabinet

Ondanks die stevige kritiek bleef het formele oordeel beperkt tot dictum C. Volgens Kockelmann wordt het kabinet daarmee gespaard. De Raad van State adviseert het wetsvoorstel in te trekken, de novelle van minister van Financiën Eelco Heinen niet in te dienen en met een nieuw voorstel te komen, zodat in 2030 in één keer kan worden overgestapt op een nieuw box 3-stelsel.

Luister naar de nieuwe aflevering van Haagse Hindernissen. De tekst gaat hieronder verder.

"Als je dit zo leest, zegt de Raad van State gewoon: 'Intrekken! Kappen met die handel en helemaal opnieuw beginnen.' En toch schrijven ze aan het einde de novelle niet in te dienen, tenzij deze is aangepast, terwijl ze eerder dus adviseren om het in te trekken. Het is een beetje dubbelhartig, dit advies."

Volgens Kockelmann zou dictum D beter bij de inhoud van het advies passen. "Dat is leest gewoon als D, namelijk: opnieuw beginnen." Mats Akkerman is het met Kockelmann eens: "Er staat letterlijk: 'Doe niet deze novelle', maar kom met een goed nieuw voorstel voor 2030."

Kockelmann: "Mij is hier en daar verteld: je kunt best wel zeggen dat het advies leest als dictum D. Maar uiteindelijk hebben ze de deur nog op een kier laten staan - is mijn interpretatie van dit advies - om het voor het kabinet niet helemaal zwartgallig te maken. En dus werd het het op één na slechtste oordeel, dictum C."

"Als het een D was geweest, had het het voor het kabinet wel ontzettend ingewikkeld gemaakt om hier nog mee door te gaan", reageert Tessa van Viegen. Hoe dan ook zet het advies volgens haar de verhoudingen binnen de coalitie verder op scherp. "In het verleden hadden deze partijen nog wel eens grote woorden over voor zo'n dictum. Nu moeten ze er zelf mee aan de slag, want ze moeten er toch een weg uit zien te vinden."

'Ingewikkeld voor het kabinet'

Vooral de VVD zal niet blij zijn met het advies, verwacht Akkerman. "Vlak voor de financiële beschouwingen gingen de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel. Een wens van links, van PRO en de vakbonden. Daar kreeg de VVD voor terug dat we die vermogenswinstbelasting in box 3 gaan invoeren, en wel per 2028."

Vrijdag zei premier Rob Jetten over een mogelijk negatief advies: "We nemen elk advies van de Raad van State heel serieus." Op de vraag wat zijn kabinet zou doen bij een dictum C of D, antwoordde hij: "Dan zullen we heel goed moeten kijken of het voorstel fors moet worden bijgesteld en of het überhaupt rijp genoeg is om aan de Kamer aan te bieden, zoals we altijd doen als we kritische reacties van de Raad van State krijgen."

Volgens Van Viegen staat het kabinet nu voor een lastige keuze. "Het maakt het ingewikkeld voor het kabinet. Ze staan voor de keuze: gaan we het invoeren op de manier zoals we het nu hadden bedacht, gaan we het met een jaar uitstellen of gaan we het met twee jaar uitstellen? Dat is koffiedik kijken."

Haagse Hindernissen is dé politieke podcast van WNL. Wat speelt er in Den Haag en welke hordes moeten de politici de komende week nemen? Sven Kockelmann, Tessa van Viegen en Mats Akkerman nemen je mee achter de schermen én vertellen je wat je deze week niet mag missen!