Torenhoge gasprijzen deels bewust veroorzaakt: 'Politiek wil mensen dwingen van het gas af te gaan'

Veel Nederlanders zetten de verwarming lager of zelfs helemaal uit uit angst voor hoge energiekosten. Die hoge kosten worden mede veroorzaakt door de torenhoge belastingen op gas in ons land, zegt energiedeskundige Remco de Boer in WNL Op Zondag op NPO 1. "We proberen mensen van het gas af te dwingen door de prijs steeds hoger te maken."

Uit onderzoek van energieleverancier Essent bleek onlangs dat één op de vier Nederlandse huishoudens overweegt om komende winter de verwarming helemaal uit te laten vanwege de hoge energiekosten. Ondertussen maakt 70 procent van de Nederlanders zich zorgen over de hoge energierekening. "En een gigantisch percentage, één op de vier, zegt dus: we zetten hem maar uit. Of dat gebeurt, is een tweede. Maar het feit dat je je zoveel zorgen maakt dat je bang bent dat je de verwarming niet aan kunt zetten, is echt een enorm signaal", begint De Boer in gesprek met Sam Hagens.

De gasprijzen zijn onder meer gestegen door de oorlog in het Midden-Oosten en de schaarste op de markt. Maar ook de hoge belastingen en heffingen dragen bij aan de energierekening. Uit cijfers van Eurostat over de tweede helft van 2025 blijkt dat in Nederland 51,8 procent van de gasprijs voor huishoudens bestaat uit belastingen en heffingen, het hoogste percentage van de Europese Unie.

In Duitsland ligt dat aandeel op 31,6 procent, in Frankrijk op 30,5 procent en in België op slechts 16,5 procent. Ook voor bedrijven is het aandeel niet-terugvorderbare belastingen en heffingen in de gasprijs in Nederland het hoogst van alle EU-landen.

Over de hoge belastingdruk zegt De Boer: "We willen als Nederland vaak vooroplopen in Europa en we lopen voorop als het gaat om gasbelasting. We hebben de hoogste druk in Europa. Het Europese gemiddelde is ongeveer 32 procent. Wij zijn kampioen! En we hebben het nu over gas, maar die is voor een deel gekoppeld aan de stroomprijs. De curve is gelijk. Iedereen die naar zijn stroomrekening kijkt, ziet dat ook."

Prijs bewust gecreëerd

Volgens De Boer zijn de hoge energieprijzen deels het gevolg van bewust overheidsbeleid. "Een ander aspect van de hoge energieprijs is dat 'we' de prijzen hoog willen hebben. En 'we' zijn de afgelopen kabinetten, het gaat al best een tijd terug, vanwege de energietransitie. Mensen van het gas af - als ik het wat plat zeg - dwingen, door de prijs steeds hoger te maken. Daarom hebben wij van die hoge belastingen, zodat mensen uiteindelijk voor stroom kiezen. Gas proberen we steeds duurder te maken en dat lukt ook. Het is gewoon een heel hoog bedrag."

Volgens de energiedeskundige neemt de bezorgdheid in de Tweede Kamer over energiearmoede toe, maar heeft de politiek weinig mogelijkheden om de belastingen te verlagen. "500.000 gezinnen zitten er al in en de raming is dat er 1,1 miljoen huishoudens op het randje staan, die kunnen zo in energiearmoede vallen. Maar toen men wilde kijken of de belasting misschien wat omlaag kan, bleek dat niet te kunnen. In het kader van de corona-uitkeringen uit Europa hebben we toegezegd dat we hem zullen blijven verhogen. We zitten met gebonden handen."

Toch vindt De Boer dat de politiek moet ingrijpen. Hij wijst op andere Europese landen, waar volgens hem wel maatregelen worden genomen om de energierekening te verlagen. "In Duitsland, waar men ook een groot financieringstekort heeft, haalt men 17 cent van de accijns af. Je moet je ook afvragen: hoe behoud je draagvlak voor je beleid? Mensen gaan niet direct de straat op voor hoge energieprijzen, maar het telt wel op bij alle andere onmin met de politiek. In Engeland, waar de nieuwe Labourregering zit, zijn ze allerlei maatregelen aan het nemen tegen de 'cost of living crisis', zoals we die daar eerlijk noemen. Daar zitten wij ook in. We hebben het meer over stikstof en migratie, maar dit is echt een heel groot probleem."

Niet alleen huishoudens, maar ook het bedrijfsleven komt volgens De Boer steeds verder in de knel door de hoge energieprijzen. Hij waarschuwt dat bedrijven daardoor uit Nederland en andere Europese landen vertrekken. "We zien de-industrialisatie in Europa, maar zeker in Nederland. Bedrijven lopen weg. In Engeland is de btw op elektriciteit eraf. Er wordt op allerlei manieren geprobeerd om de industrie tegemoet te komen, ook in Duitsland. In andere landen gebeurt er veel meer. Dit kabinet zal daar uiteindelijk echt iets mee moeten."

'Gaswinning in Groningen heroverwegen'

Filosoof Jelle van Baardewijk hoort de uitspraken van De Boer met verbazing aan. "Het is in ieder geval duidelijk dat het ook door de Nederlandse overheid komt, die er gewoon grof op verdient door dubbele belastingen op energie." Volgens hem moet de discussie over gaswinning in Groningen opnieuw worden gevoerd. "We zitten op een grote gasvoorraad in Noordwest-Europa, zeker boven Nederland."

"Om principiële gronden willen we die niet aanboren, we storten de putten in Groningen vol met beton. De vraag is echt wel of dat nog langer houdbaar is. We willen geen zaken doen met Rusland, we kunnen geen zaken doen met het Midden-Oosten, we laten ons chanteren door Amerika, want daarvan zijn we nu afhankelijk. Donald Trump kan ons allerlei dingen opleggen en chanteert ons al letterlijk. 'Kijk uit, ik kan aan de energie draaien', terwijl wij op die gasvoorraden zitten. Het is echt wel tijd om dat weer eens te heroverwegen", zegt Van Baardewijk.

Luister deze uitzending van WNL Op Zondag nu terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Als het kabinet de gaswinning in Groningen niet wil hervatten, moet het volgens Van Baardewijk kritisch kijken naar wat er op energiegebied nog wel mogelijk is. "Je kunt ook niet alles tegelijkertijd doen, hè. Als je niet wil de-industrialiseren, je wil AI-boerderijen opbouwen, waar veel energie voor nodig is, je wil dat er bestaanszekerheid is, dan moet je toch die belastingen wat omlaag helpen, zeker voor de industrie."

Hij vreest dat vooral energie-intensieve bedrijven de dupe worden van het huidige beleid. "De chemische sector in Rotterdam heeft het hartstikke zwaar. Dit is geen goed idee, mensen, om die sector uit ons land te duwen. En dat is maar één sector die afhankelijk is van energie. Het piept en kraakt. We willen verduurzamen, we willen geen relatie met Rusland, we willen onafhankelijk zijn van Amerika. Het kan niet allemaal tegelijkertijd. We zitten vast in onze eigen idealen, maar de schoorsteen moet roken."