Belastingplan blijft hoofdpijndossier voor kabinet-Jetten: 'Het zit muurvast'

De coalitiepartijen D66, VVD en CDA zijn het na maanden onderhandelen eens geworden over aanpassingen aan het belastingplan en de invoering van een vermogenswinstbelasting in box 3. Maar een akkoord met de oppositie is er nog altijd niet. Het kabinet probeert zowel links als rechts tegemoet te komen, zonder daadwerkelijk voor een van beide kanten te kiezen. "Ze willen nog steeds geen keuze maken", zegt politiek verslaggever Tessa van Viegen.

Maandag heeft de top van het kabinet de hele dag overlegd over het belastingplan. Ook premier Rob Jetten, de vicepremiers en de minister en staatssecretaris van Financiën zaten aan tafel. De gesprekken met oppositiepartijen in het weekend hadden namelijk nog geen doorbraak opgeleverd.

"Het was gisteren wat we eigenlijk de hele dag hoorden: het zit muurvast", vertelt Van Viegen. "Ze hebben gisteren de hele dag samengezeten met de premier, de vicepremiers en ook de minister en staatssecretaris van Financiën. De hele dag dus overlegd over dat belastingplan. Wat gaan we nou doen?"

De conclusie na dat overleg was dat het kabinet er met de oppositie nog niet uit is. "Ze willen nog steeds geen keuze maken. Willen we nou zaken doen met de rechtse oppositie? Willen we zaken doen met de linkse oppositie? Daar is nog steeds geen duidelijkheid over."

In plaats daarvan komt het kabinet met een nieuw voorstel, waarin beide kanten iets terug moeten zien. "We begrijpen dat er aan iedereen wel iets in zit in het nieuwe voorstel", zegt de politiek verslaggever. "Voor allebei schijnt er wat zoet in te zitten. Dus er is een handreiking gedaan, zowel aan links als aan rechts."

Geen miljardenbelasting

Toch betekent dat niet dat het kabinet alle wensen van de oppositie inwilligt. Het linkse blok van Progressief Nederland en Volt wil dat de allerrijksten meer belasting gaan betalen. Die wens gaat het kabinet niet overnemen. "Dat moest misschien wel acht miljard gaan opleveren. Dat zit er niet in", aldus Van Viegen. "Daar is expliciet tegen Progressief Nederland en Volt, het linkse bondje, gezegd dat het kabinet hun eisen op dit moment niet kan dragen."

Aan de rechterkant liggen de wensen eveneens op tafel. JA21, BBB en de SGP willen onder meer lastenverlichtingen en aanpassingen op het gebied van stikstof, asiel en medische ethiek. Het kabinet heeft geprobeerd die onderwerpen los te koppelen van het belastingplan.

"Het kabinet heeft dit weekend nog heel duidelijk een beroep gedaan op de rechtse partijen met: verknoop het belastingplan niet. Want het gaat over de belastingen die geïnd moeten worden. Verknoop dat niet aan allerlei ingewikkelde thema's, want daar kunnen we jullie niet op tegemoetkomen."

Dat beroep heeft volgens haar weinig uitgehaald. "Zij hebben besloten dat niet los te willen laten." Op financieel gebied is ook aan de rechtse partijen een handreiking gedaan, maar op hun andere wensen verandert er voorlopig weinig. "Op het gebied van die thema's die ze willen, daar wordt in principe niks aan gedaan."

'Herhaling van zetten'

Het kabinet legt de bal nu bij de oppositie. Na een extra ministerraad volgt een brief aan de Tweede Kamer, waarin duidelijk moet worden wat er precies in het nieuwe voorstel staat. Woensdag volgt een debat. Volgens Van Viegen lijkt de aanpak sterk op een eerdere poging rond Prinsjesdag. "Een nieuw bod, oppositie niet blij, uiteindelijk stemmen ze niet in. Dat is precies wat er nu ook kan gebeuren."

Wel verandert er iets aan de manier waarop de onderhandelingen plaatsvinden. Waar de gesprekken de afgelopen dagen achter gesloten deuren werden gevoerd, moeten de fractievoorzitters nu in de Tweede Kamer met elkaar in debat. "De onderhandelingen die eerst achter de schermen plaatsvonden, gaan nu voor de schermen plaatsvinden. En die beschietingen op de inhoud moeten daar gaan gebeuren."

Volgens de verslaggever kan het kabinet in de Tweede Kamer mogelijk voldoende steun vinden. De ChristenUnie en 50PLUS hebben na gesprekken met het kabinet toezeggingen gekregen en lijken bereid het voorstel te steunen. Ook de zeven Kamerleden van Groep Markuszower kunnen het kabinet aan een meerderheid helpen.

"Daarmee zou je in de Tweede Kamer een meerderheid hebben, maar in de Eerste Kamer nog lang niet", waarschuwt Van Viegen. Daar dreigt volgens haar een nieuw probleem. Zo heeft BBB al aangegeven dat de fractie in de Eerste Kamer niet instemt met het belastingplan als er niets gebeurt aan stikstof. "En dat is waar de chaos weleens tot een hoogtepunt kan gaan komen."

De stemmingen in de Tweede Kamer staan voor 12 november op de agenda. Daarna moet ook de Eerste Kamer zich over de plannen buigen. "Als het daar strandt, hebben we echt wel een groot probleem."

De Eerste Kamer hoort wetten te toetsen op uitvoerbaarheid en haalbaarheid, maar volgens Van Viegen wordt die rol steeds politieker. "Ook allerlei senaatsfracties zijn natuurlijk gekoppeld aan de Tweede Kamerfracties. En bijvoorbeeld BBB heeft al gezegd dat hun senaatsfractie niet gaat instemmen met het belastingplan als er niks gebeurt aan stikstof." Een snelle afronding verwacht de politiek verslaggever dan ook niet. "We zijn er nog wel even zoet mee, denk ik."