'Zolderkamerterroristen' jagen Haagse winkeliers op kosten: 'Duizenden euro's per ondernemer'

De gevreesde rellen in Den Haag bleven afgelopen weekend uit, maar winkeliers zitten toch met een flinke financiële strop. Volgens winkeliersvoorzitter Bas Winkeler liepen de kosten door dichtgetimmerde winkelpuien en misgelopen omzet op tot duizenden euro's per ondernemer. Hij wil de schade verhalen op online opruiers, maar politievakbondsvoorzitter Chris van Dam betwijfelt of dat juridisch haalbaar is. "Maar dat we met z'n allen wel klaar zijn met die zolderkamerterroristen, dat is duidelijk."

Op sociale media gingen de afgelopen dagen oproepen rond om te rellen en te plunderen in Den Haag. Uit voorzorg timmerden winkeliers hun winkelpuien dicht en was er veel politie op de been. Ook gold er een noodbevel. Grote incidenten bleven volgens de politie uiteindelijk uit.

Wel verzamelden zich op het Plein ruim tweehonderd supporters van ADO Den Haag, die naar eigen zeggen de stad wilden beschermen tegen relschoppers. Toen het erop leek dat zij in contact zouden komen met demonstranten, trad de mobiele eenheid (ME) kort op. Uiteindelijk werden 34 mensen aangehouden, van wie er zondag 33 weer op vrije voeten kwamen.

'Er is geen winkel geplunderd'

Van Dam nam zaterdag zelf een kijkje in Den Haag. Dat winkeliers uit voorzorg hun winkelpuien dichttimmerden, ziet hij niet als een aanklacht tegen de politie. "Ik denk dat het onmogelijk is voor de overheid, bijvoorbeeld de politie, om als het echt misgaat alles te beschermen. Ik denk dat het een daad van eigen verantwoordelijkheid van winkeliers was om eigen maatregelen te nemen", zegt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Ondanks de tientallen aanhoudingen is de situatie in Den Haag volgens de vakbondsvoorzitter niet uit de hand gelopen. "Er zijn geen grote woelingen geweest, er is geen winkel geplunderd. Daarmee wil ik het helemaal niet bagatelliseren, maar ik denk dat de politie er heel dicht op heeft gezeten", zegt hij over de onrust in de stad. "En ik denk dat de gemiddelde ME'er inmiddels wel baalt dat die bijna ieder weekend wel aan de bak is om iets te doen wat eigenlijk een neventaak is en zo langzamerhand een hoofdtaak wordt."

Van Dam sluit niet uit dat het een volgende keer wel uit de hand loopt. Rellen zoals in Parijs en Frankfurt zijn volgens hem ook in Nederland denkbaar. "Alles kan, al moet je je wel bedenken dat de politie in Frankrijk op een totaal andere manier werkt dan de politie in Nederland. De beste manifestatie ervan is de wijkagent. Dicht bij de burger, tussen de burgers in, ook contact zoekend op het moment dat er niks aan de hand is."

Ondernemers willen schade verhalen

De Haagse wethouder Richard de Mos (Economie en Binnenstad) liet zondag weten te willen onderzoeken of mensen die de afgelopen dagen via sociale media hebben opgeroepen tot plunderingen en geweld, financieel aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de schade die ondernemers daardoor hebben geleden. Bas Winkeler, voorzitter van de winkeliersvereniging in de Haagse binnenstad, steunt die oproep.

"Jazeker. Wij hebben het daar al voordat het zaterdag zou gebeuren over gehad", reageert hij in Goedemorgen Nederland. "Ik ben geen jurist. In hoeverre het gaat lukken, weet ik niet, maar daar gaat het verder niet om. Het is een steeds groter probleem wat er op internet allemaal gebeurt. Volgens dezelfde principes als terrorisme: de fysieke schade is nog niet eens zo erg, maar voornamelijk angst is het middel om de maatschappij te ontwrichten. Wij moeten daar als hele maatschappij een antwoord op vinden."

"Er zullen er een aantal zijn geweest die de stad in gingen om een MacBook Air uit een kapotte ruit weg te trekken, maar er zullen ook een aantal geweest zijn die al besloten hadden om achter het toetsenbord te blijven zitten, maar dit wel lekker opstoken", vervolgt Winkeler, die hoopt dat de schade op de opruiers kan worden verhaald. "Dit zal misschien niet dé oplossing zijn, maar wel een onderdeel van de oplossing, waarbij zo'n toetsenbordridder een keer nadenkt wat de consequenties zijn van wat hij allemaal op internet zet."

Volgens hem hebben ondernemers door de dreiging van rellen al snel duizenden euro's aan schade geleden, al vindt hij het lastig om de precieze omvang vast te stellen. "We hebben zo'n duizend ondernemers in de binnenstad van Den Haag. Een deel is gewoon opengegaan, maar zoals je zag zijn ook veel winkels dichtgetimmerd, of ze hebben hun etalage leeggehaald, waardoor je als winkelstraat niet meer gefunctioneerd hebt."

"Er is ook een oproep geweest dat mensen moesten wegblijven uit de binnenstad vanwege de onrust. Dat hakt er natuurlijk in op een zaterdag en een zondag. En als je dan ook nog eens de kosten van al die timmerlui die alles moesten aftimmeren en weer moesten weghalen meerekent en personeel dat vrijgegeven moet worden als je dichtgaat; die kosten zijn aanzienlijk. Het gaat al snel om duizenden euro's per ondernemer."

'Klaar met zolderkamerterroristen'

Vakbondsvoorzitter Van Dam, die wel jurist is, betwijfelt of de schade daadwerkelijk op de online opruiers kan worden verhaald. "Ik weet niet of het de bedoeling is om in dit ochtendprogramma een juridische analyse te geven van vooral dit maatschappelijke signaal. Ik begrijp heel goed dat winkeliers die een weekend dicht zijn geweest en al die kosten hebben gemaakt, dit signaal afgeven. Maar ik denk dat het best wel ingewikkeld is om dit juridisch te realiseren."

"Want welke opruiers dan? En hoe kom je daarbij? En kun je een causaal verband leggen tussen het opruien en het sluiten van de winkel?", somt hij op. "Het is allemaal heel ingewikkeld."

"Maar dat we met z'n allen wel klaar zijn met die zolderkamerterroristen, dat is duidelijk. Maar de keerzijde is ook wel: we leven in een democratische rechtsstaat. Ik kan mij ook voorstellen dat er dingen voor jongeren zijn, zoals de rente op de studielening, die een reële aanleiding zijn om te demonstreren. Maar die vermenging van relschoppers en demonstreren is buitengewoon ingewikkeld."

ADO-supporters

Dat supporters van ADO Den Haag zich in de binnenstad hadden verzameld om ondernemers te beschermen, vindt Van Dam niet wenselijk, hoewel hij hun zorgen begrijpt. "U vraagt dit aan een ADO-supporter en weet je: ik begrijp het. Het is ook een beetje Haagse folklore dat mensen zich mengen, maar het helpt natuurlijk niet."

"Het betekent voor de politie dat ze een extra pannetje op het vuur hebben staan dat ze moeten managen. Je zag zaterdag ook dat een van de grotere dingen die misgingen was dat die groepen bij elkaar in de buurt kwamen. Deze mannen hebben denk ik het hart op de goede plek, maar blijf gewoon thuis. Daarmee maak je de wereld voor de politie in ieder geval een stukje makkelijker."

Vandaag gaan de meeste winkels overigens weer open, zegt Winkeler. "Tot gisteren waren er nog wel een aantal afgetimmerd, maar Den Haag is een veerkrachtige stad. Je probeert het weer zo snel mogelijk op te pakken."