Van der Burg wil kleinere overheid, maar nog steeds honderden vacatures open: 'Dit is zo somber!'

Staatssecretaris van Koninkrijksrelaties en Slagvaardige Overheid Eric van der Burg (VVD) wil flink snoeien in het aantal ambtenaren. De komende tien jaar wil hij 3,5 miljard euro bezuinigen op de overheid en 25.000 banen schrappen. Dat moet onder meer gebeuren door regels te schrappen, organisaties efficiënter te maken en de overheid te versimpelen.

De afgelopen zes jaar steeg het aantal rijksambtenaren met 38 procent tot 160.953. Op de website werkenvoornederland.nl staan nog honderden vacatures open. Als er 25.000 banen moeten verdwijnen, waarom staan die vacatures dan nog online?

Van der Burg legt uit in WNL Op Zondag: "Wat we nu juist niet moeten doen, is rücksichtslos zeggen: er komt niemand meer in. Er zijn een heleboel banen die je wel weer opgevuld wilt hebben, omdat ze noodzakelijk zijn. Ook wil je dat jonge mensen die willen instromen blijven komen, met hun nieuwe ideeën. En de overheid verandert, dan heb je op sommige punten ook andere mensen nodig. Denk maar aan de ontwikkelingen binnen het ICT-domein en AI."

Er zal dus een balans gevonden moeten worden hoe een kleinere overheid eruit moet zien. "Drie tot vier jaar geleden hadden we 135.000 mensen die voor de overheid werkten. Dan zitten we nog steeds in een mooi Nederland, het was vier jaar geleden echt geen kommer en kwel. We moeten daar weer naartoe op basis van plannen en niet zomaar zeggen wie geen baan meer heeft. Dat zou buitengewoon dom zijn."

Van der Burg vertelt globaal hoe hij zijn plannen voor zich ziet. "Het vorige kabinet heeft besloten om een miljard te bezuinigen op de overheid, maar het kabinet zat elf maanden. Die plannen zijn logischerwijs niet tot stand gekomen. Door de nieuwe coalitie is er anderhalf miljard bijgedaan en bij de begroting die nu besproken moet gaan worden, komt er nog eens een miljard bij."

Die miljardenbezuiniging moet, als de begroting op deze manier rondkomt, leiden tot minder overheidsbanen, maar dat "gaan we op een zorgvuldige manier invullen", benadrukt de bewindsman.

Eerst wordt gekeken hoe het plan van aanpak er precies uit moet komen te zien. "We lopen niet zomaar ergens naar binnen en zeggen: morgen sluiten we deze organisatie. In de acht tot tien jaar die hiervoor staan, gaan mensen ook met pensioen en andere banen vinden buiten de overheid. Dan kunnen ze ervoor kiezen om die vacatures niet op te vullen."

Luister hier naar de hele uitzending van WNL Op Zondag als podcast:

Wat volgens Van der Burg het belangrijkst is, is dat het schrappen van banen gebeurt op basis van inhoud. "Welke regels gaan we schrappen en hoe gaan we de overheid versimpelen? Op het moment dat we minder regels hebben en minder regels maken, heb je minder mensen nodig."

'Wie zijn al die ambtenaren die erbij zijn gekomen?'

Toch is het aantal ambtenaren de afgelopen zes jaar met 38 procent gestegen. Daar is volgens filosoof en universitair hoofddocent Jelle van Baardewijk te weinig aandacht voor. Hij vraagt zich af wie al die ambtenaren zijn die erbij zijn gekomen en vindt het jammer dat Van der Burg daar niet verder op inzoomt. "Je ziet een enorme toename van bijvoorbeeld communicatie-experts. Sinds corona zijn er honderden bijgekomen. Wat doen die precies? We mogen best een keer inhoudelijk horen wie erbij is gekomen."

"De uitvoering is de afgelopen jaren met 28 procent gestegen, toezicht en controle met 48 procent en beleidsmakers met 56 procent", reageert Van der Burg, zonder specifiek te worden. "Wat je moet doen, is minder beleid maken. En we moeten kijken hoe we meer vertrouwen kunnen kweken, waardoor je minder controle nodig hebt. En als we er ook nog eens voor zorgen dat we minder regels hebben en het simpeler maken, dan kunnen we echt meters maken."

Van der Burg hoopt dat de begroting op deze manier rondkomt. "Als de 3,5 miljard euro niet wordt bezuinigd op de overheid, dan moet of de belasting omhoog of je moet gaan snijden in het onderwijs. Dat willen de mensen ook niet."