Oorlogsverslaggevers steeds vaker dodelijk doelwit: 'Zijn aanbeland op een dieptepunt'
Oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen ziet dat journalisten niet meer veilig zijn in oorlogsgebieden, ook al zijn ze duidelijk als pers herkenbaar. Hij draagt al bijna dertig jaar een kogelwerend vest met daarop het opschrift PRESS. Die herkenbaarheid maakt een journalist inmiddels juist vaker een doelwit, in plaats van dat het bescherming biedt. "We zitten op een dieptepunt."
Oorlogsverslaggevers dragen al decennialang speciale beschermende persuitrusting, zoals kogelwerende vesten, helmen en kleding met het opschrift PRESS. Toch biedt die herkenbare uitrusting hen in oorlogsgebieden steeds minder veiligheid.
Een van de recente slachtoffers was fotojournalist Heidi Levine, die tijdens een verslag op de Westelijke Jordaanoever werd aangevallen. Israëlische kolonisten schopten en staken haar. Terwijl ze probeerde aan de kolonisten te ontkomen, vielen ze haar opnieuw aan.
In Goedemorgen Nederland vertelt Melissen dat de kogelwerende uitrusting met daarop PRESS er steeds minder toe doet. "Dit hebben wij jarenlang opgehouden, maar als ik in Oekraïne ben, haal ik dat PRESS er gewoon af. Vroeger bood dit bescherming, maar je wordt nu vaker doelwit omdat je journalist bent. De Russen zijn juist op zoek naar journalisten om te doden. Je wordt voorzichtiger. Ze kunnen zo met drones achter journalisten aan."
Het is een oorlogsstrategie geworden om juist journalisten aan te vallen. "Als strijdende partij wil je niet dat bepaalde informatie naar buiten komt. Je wilt het journalisten zo moeilijk mogelijk maken. Wij zijn degenen die de wereld vertellen wat voor gruwelijke dingen er gebeuren."
“Je wordt nu vaker doelwit omdat je journalist bent. De Russen zijn juist op zoek naar journalisten om te doden.”
Melissen reed ook vaak rond in auto's waarop TV stond, soms in elkaar geknutseld met stickers en tape. "Dat doen we ook steeds minder, omdat je geen bescherming meer mag verwachten. Als ik rondrijd in het frontgebied, bijvoorbeeld in Oekraïne, probeer ik zo onzichtbaar mogelijk te zijn."
Hij komt niet graag meer in het frontgebied in Oekraïne. "Het is een breed gebied, een killzone. Je kunt eigenlijk niet meer naar de meest vooruitgeschoven linie. Daar zitten militairen klem, ze worden bestookt met drones. Ze kunnen er zelf al moeilijk in en uit en zitten soms maanden op één plek. Sommige journalisten gaan nog met ze mee, maar ik doe dat niet meer."
Toenemende vijandigheid tegenover de pers
Wat niet meehelpt, is dat van hogerhand steeds vaker wordt gescholden op de pers. Melissen beschouwt dat als een negatieve ontwikkeling. "Ook als je ziet hoe Trump over de journalistiek praat. Hij staat dagelijks tegen de pers te schelden die voor hem staat. Dat geeft een sfeer van verdachtmaking."
“Ik heb in Libanon meegemaakt dat mensen van Hezbollah in een auto rondreden waar TV op stond. Ze dachten: dan worden wij niet gebombardeerd.”
"We zijn aanbeland op een dieptepunt", verzucht hij. "De pers heeft het steeds moeilijker. Je ziet het ook aan het aantal doden. Dat zijn er met name veel in de oorlog waar Israël mee bezig is. Veel persmensen zijn omgekomen in Libanon en Gaza."
Hamasstrijders hadden zelfs zo'n vest aangetrokken, waardoor ze ineens een 'journalist' leken. "Ik heb in Libanon meegemaakt dat mensen van Hezbollah in een auto rondreden waar TV op stond. Ze dachten: dan worden wij niet gebombardeerd. Dat maakt het voor ons heel moeilijk."