Oekraïners opgeschrikt door gehackte luchtalarm-app: 'Ik neem aan door de Russen'

Oekraïners zijn zondag opgeschrikt door een gehackte luchtalarm-app. Via de officiële applicatie, waarmee inwoners worden gewaarschuwd voor Russische luchtaanvallen, verscheen plotseling een melding over een nucleaire aanval en chemische wapens. Oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen heeft de app zelf ook op zijn telefoon en vermoedt dat Rusland achter de hack zit.

De Oekraïense luchtmacht heeft bevestigd dat de officiële luchtalarm-app is gehackt. Gebruikers kregen onder meer een waarschuwing voor een nucleaire aanval op de hoofdstad Kyiv. Ook werd melding gemaakt van een mogelijke chemische aanval en dreigende straatgevechten. De luchtmacht vermoedt dat de applicatie door Rusland is gecompromitteerd.

Melissen volgt de ontwikkelingen in Oekraïne met de app op zijn eigen telefoon. Ook vanuit Nederland is de applicatie te bekijken. "Die was gehackt en ik neem aan door de Russen", vertelt hij in Goedemorgen Nederland. "Maar de Russen zeiden zelf: 'Ja, we hebben ook een app en die is ook gehackt'."

'Geen paniek, dit is niet waar'

De Oekraïense overheid reageerde door via andere kanalen een waarschuwing te verspreiden. Daarin werden inwoners opgeroepen de berichten in de app niet te geloven. "De overheid in Oekraïne heeft ook weer een ander bericht uitgedaan via andere kanalen: geen paniek, dit is niet waar", aldus Melissen.

Dat zo'n melding voor grote schrik kan zorgen, begrijpt de oorlogsverslaggever goed. De applicatie wordt door Oekraïners dagelijks gebruikt om op de hoogte te blijven van dreigende Russische aanvallen. Inwoners hebben soms maar enkele minuten om een schuilplaats op te zoeken.

"Ja, natuurlijk", antwoordt Melissen op de vraag of er paniek ontstaat wanneer mensen zo'n waarschuwing ontvangen. "Zeker als je in Oekraïne bent, die hou je in de gaten." Zelf heeft hij het geluid van de applicatie uitgeschakeld. Dat heeft vooral met zijn werk te maken. "Want je word gek van alle meldingen die de hele dag door binnenkomen. Maar ik hou het wel in de gaten."

Zorgen over naderende winter

De hack komt op een moment waarop Oekraïners zich ook grote zorgen maken over de komende winter. Amnesty International waarschuwt voor een humanitaire ramp. Door de aanhoudende Russische bombardementen bestaat de vrees dat de energievoorziening opnieuw grotendeels uitvalt.

Melissen keerde twee weken geleden terug van een reis naar Oekraïne. Daar sprak hij met inwoners over de naderende winter. Vooral in Kyiv bereiden mensen zich voor op mogelijke stroomuitval. "Je ziet dat sommige mensen besloten hebben die stad te verlaten voor een plek meer westelijk in Oekraïne. Anderen regelen een buitenhuisje waar ze kunnen gaan zitten met een houtkachel, omdat de energie waarschijnlijk weer uitgaat."

Volgens Melissen is er bovendien te weinig luchtafweer om de Russische aanvallen goed af te slaan. Hoewel er opnieuw toezeggingen zijn gedaan over extra Patriot-raketten, verwacht hij die niet op korte termijn. "Dat zijn toch wel leveringen die pas na de winter en misschien nog wel veel later kunnen komen."