Staatssecretaris Van der Burg wil overheid inkrimpen: 'Een bezuiniging helpt om mensen in beweging te krijgen'

Het kabinet wil 3,5 miljard euro besparen op de overheid. Daarvoor moeten in 2035 naar schatting 25.000 voltijdsbanen bij de rijksoverheid zijn verdwenen. Staatssecretaris Eric van der Burg (Slagvaardige Overheid) verwacht dat dit deels kan door natuurlijk verloop, maar wil ook kritisch kijken naar de taken van de overheid. "Een bezuiniging helpt om mensen in beweging te krijgen", zegt hij in Sven op 1.

"Ik vind het ook een hele goede keuze geweest van ons als kabinet om die 3,5 miljard in de begroting te hebben zitten als bezuinigingsopgave. Het alternatief was namelijk geweest dat je het ergens anders vandaan had moeten halen." Volgens Van der Burg is het noodzakelijk om ook naar de eigen organisatie te kijken.

De staatssecretaris verwacht dat veel banen kunnen verdwijnen doordat ambtenaren met pensioen gaan of een andere baan kiezen. Vacatures die daardoor ontstaan, kunnen vervolgens worden geschrapt. Hij wil voorkomen dat alle ministeries simpelweg een beetje moeten inleveren.

"Wat ik hoop, is dat we vooral ook niet doen via die kaasschaaf die dan ontstaat, maar dat we gewoon ook echt met elkaar gaan zeggen: Kamer en kabinet, dit is wat de overheid nu doet. Dit is wat de overheid zou moeten doen. Dus we stoppen ook met bepaalde zaken."

Minder regels en adviescommissies

Om de bezuinigingen te realiseren, moet de overheid volgens Van der Burg eenvoudiger werken. Er zijn te veel regels, uitzonderingen en procedures, waardoor het werk ingewikkelder wordt en meer ambtenaren nodig zijn. "Wat je moet doen, is kijken of je de overheid ook simpeler kunt maken. Minder uitzonderingen op de hoofdregels die er zijn."

Ook kunstmatige intelligentie kan helpen om werk efficiënter te doen, bijvoorbeeld bij de Belastingdienst. Daar worden aangiften al grotendeels vooraf ingevuld, waardoor minder fouten worden gemaakt en controles eenvoudiger zijn.

Luister het gesprek hier terug:

Daarnaast wil de staatssecretaris het aantal adviescommissies en beleidsevaluaties terugdringen. Volgens hem worden commissies soms ingesteld om moeilijke politieke besluiten uit te stellen. "Te vaak wordt gezegd door of de Kamer of door het kabinet: we stellen een adviescommissie in. Die willen ze dan ook niet tijdelijk laten zijn, maar permanent."

Presentator Sven Kockelmann merkt op dat de politiek zo beslissingen voor zich uit schuift. "Waardoor we de beslissing de toekomst induwen, want dan hoef je zelf geen rotbeslissing te nemen." Van der Burg is het daarmee eens. "Dat klopt, daarin moet het kabinet het goede voorbeeld nemen."

Politiek moet zelf keuzes maken

Volgens Van der Burg is de politiek zelf mede verantwoordelijk voor de groei van het ambtenarenapparaat. Sinds 2018 is het aantal mensen bij de rijksoverheid met ongeveer 45.000 gestegen, onder meer doordat er extra onderzoeken, controles en regels zijn ingevoerd.

"Dat komt niet door al die hardwerkende ambtenaren. Dat komt doordat de politiek steeds besluiten neemt waarin de politiek zegt: we gaan nog eens een extra onderzoek daar doen. We gaan nog eens een extra controle daar doen. We gaan nog eens een extra regelgeving daar bedenken."

De politiek moet daarom ook bepalen welke taken niet meer nodig zijn. Binnen een half jaar wil het kabinet met een concretere aanpak komen voor de krimp van de rijksoverheid. Het doel is niet alleen om minder geld uit te geven, maar ook om de overheid beter te laten functioneren en burgers en ondernemers minder te belasten met ingewikkelde procedures.

"Het gaat er ook om dat we ernaar streven om het gewoon voor u als mens of voor u als ondernemer makkelijker te maken, doordat u minder met regels en procedures bezig moet zijn."