Midterms: Trump-bashen of je deugt niet
Volgende week vinden spannende midterms in Amerika plaats. Columnist Derk Jan Eppink ziet dat je in Nederland alleen deugt als je Trump basht.
Met de Amerikaanse midterms op het menu, gaat ‘becommentariërend Nederland’ ervoor zitten. Kijkers verwachten meningenvariatie, zoals een publieke omroep betaamt, maar worden getrakteerd op de eenheidsmening: ‘Democraten moeten winnen; Republikeinen zijn gek; Trump is crimineel’. Wie deze fijnzinnige analyse niet deelt, deugt ook niet.
Het Nederlandse debat over Amerika heeft niets te maken met Amerika, maar alles met Nederland. De mening over Amerika, laat staan Trump, bepaalt waar je staat en óf je deugt, en zo niet verdien je doodzwijgen. Zie hier het ‘democratische debat’.
In 2008 woonde ik in New York en besloot ‘Republikeinenwatcher’ te worden. Een niche en tegelijk eenzaam beroep, maar voor mij ging een wereld open in het ‘andere Amerika’. Zo bezocht ik de conventies bij de presidentsverkiezingen, zowel bij Democraten in Denver áls Republikeinen in Minneapolis-St. Paul.
De NOS was in Denver met een flinke delegatie in gehuurde caravans. Want Barack Obama was de gezalfde, wachtend op de heiligverklaring. Bij de Republikeinen was een enkele NOS-radiojournalist die vervroegd vertrok wegens een overstroming elders.
Op de Bühne werd Sarah Palin gelanceerd als kandidaat-vicepresident, en de media deden haar direct in de ban. Maar zij vertolkte iets dat breed leefde in niet-stedelijk Amerika, en waarop de latere kandidaat Donald Trump voortborduurde: de kloof tussen kiezers en Washington DC.
In 2015 lanceerde Trump zijn campagne en werd meteen ‘gek’ verklaard. In Washington lachte iedereen hem uit; de dommerik van de dag. Bij zijn eerste campagneoptreden, augustus 2015, vloog hij met zijn vliegtuig (opschrift: TRUMP) over een voetbalstadion met 30.000 mensen in Mobile, Alabama.
Ik dacht: ‘hier gebeurt iets, dit is een Amerikaans ‘Pim-moment’ en schreef in De Volkskrant (2 september 2015): ‘Kan Trump uiteindelijk winnen, yes he can’. De redactie drukte het af, waarschijnlijk hoofdschuddend.
Een jaar later kwam ik op straat in New York (toeval bestaat) Bret Stephens tegen, hoofd van de opinieredactie van de Wall Street Journal. Ik kende hem uit mijn Brusselse tijd als hoofd van The Wall Street Journal Europe. Hij nodigde mij uit voor een lunch. Ik vertelde hem dat Trump kansrijk kon zijn, gezien die reacties in het stadion. Een soort ‘Pim effect’.
Hij wist wie Pim Fortuyn was en werd ineens heel boos. ‘Trump kan niet winnen, geen enkele kans: nul!’ Maar Trump won. Stephens verruilde de Wall Street Journal voor de New York Times. Ook opiniepeilers meenden dat Trump mathematisch niet kon winnen, maar politiek is geen mathematiek. De Hollandse televisietafels waren die verkiezingsnacht gehuld in huilbuien.
De komende midterms zijn voor Trump de laatste en lastigste. Dat hij narcist is, weet iedereen (TikTok-premier Jetten is dat ook): voor veel politici is narcisme juist een onuitputtelijke energiebron. In vergelijking met Europa heeft Amerika een sterke economie; een liter benzine kost in Nederland zo’n 2,65 euro (de helft is belasting); in Amerika 0,90 euro. Trump speelt de hoofdrol in de wereldpolitiek en steunt op een trouwe MAGA-achterban thuis.
Bij tussentijdse verkiezingen ligt de opkomst doorgaans laag: hoofdtaak is de eigen aanhangers naar de stembus krijgen. Tegelijk zijn de Democraten geradicaliseerd naar links en presenteren in sommige staten kandidaten die zelfs voor een doorsnee Democraat té radicaal zijn. Nederlandse journalisten oriënteren zich vaak op CNN, maar dat is een ‘minizender’ vergeleken met het conservatieve FOX News. Dan is er de factor-Trump: hij voert campagne in alle ‘swing states’, voor elke stem.
Alles is nipt. Republikeinen worden vaak ‘onderpeild’, zoals bij de presidentsverkiezingen van 2024 weer bleek; ze wantrouwen opiniepeilers. De Republikeinen hebben redelijke kans de Senaat te behouden; het Huis van Afgevaardigden is kielekiele.
Het wordt nagelbijten aan de Hollandse televisietafels. Wordt het een vreugdevuur of (weer) een tranendal?