Aanzienlijke minderheid Nederlanders voelt zich achtergesteld

De meeste Nederlanders voelen zich niet achtergesteld ten opzichte van anderen, maar er is een aanzienlijke minderheid die dat wel voelt en die houdt de politiek daarvoor verantwoordelijk. Dit concluderen het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en de Universiteit Utrecht (UU) op basis van onderzoek. Er is gekeken naar verschillende onderwerpen. Zo voelt 30 procent zich achtergesteld op het gebied van wonen en 28 procent als het gaat om de vertegenwoordiging door de politiek.

Bij ruimte voor tradities en werk voelt ongeveer 15 procent zich achtergesteld. Bij de rechtspraak is dat 7 procent. Andersom zijn er ook groepen die zich in het voordeel voelen, bijvoorbeeld 20 procent als het gaat om wonen en 29 procent als het gaat om tradities en werk.

Onderzoekers zien grote verschillen tussen groepen met verschillende opleidingsniveaus. Mensen met universitaire studies voelen zich vaak meer in het voordeel en leven volgens de onderzoekers op de meeste thema's in een andere maatschappelijke werkelijkheid dan mbo-opgeleiden. "Zo zien veel wo-geschoolden culturele diversiteit eerder als een verrijking dan als een bedreiging, hebben ze vertrouwen in eerlijke rechtspraak en voelen zij zich goed vertegenwoordigd door politieke instituties."

Mbo-opgeleiden zien de samenleving "vaker als strijdtoneel waarin groepen concurreren om schaarse middelen, aandacht en erkenning". De onderzoekers zien dat mbo-opgeleiden met en zonder migratieachtergrond vergelijkbare zorgen hebben over concurrentie met nieuwkomers, een gebrek aan maatschappelijke erkenning, twijfel over de objectiviteit van rechters en afstand tot de politiek. "Mbo-opgeleiden zonder migratieachtergrond vinden vaker dat mensen met een migratieachtergrond worden voorgetrokken. Mbo-opgeleiden met een migratieachtergrond ervaren juist dat mensen zoals zijzelf worden achtergesteld en gediscrimineerd op basis van herkomst."

Deze tegengestelde ervaringen zitten wederzijds begrip tussen de groepen in de weg. Dit terwijl er juist veel overlap is in de zorgen. De verantwoordelijkheid leggen mensen die zich benadeeld voelen vaak bij de politiek. Volgens de onderzoekers ligt hier een "belangrijke uitdaging voor het huidige kabinet". Het ervaren van onrechtvaardigheid kan het draagvlak voor beleid namelijk verminderen en groepen tegenover elkaar zetten. Politici moeten volgens de onderzoekers helder uitleggen hoe de lasten over groepen worden verdeeld en waarom die verdeling rechtvaardig is.