Klok gaat een uur terug, lichtexpert pleit voor afschaffing zomertijd: 'We hebben meer ochtendzon nodig'

We zetten de klok zaterdagnacht een uur terug. Wat lichtexpert Jan Denneman betreft, blijven we permanent in de wintertijd. Hij wil af van de zomertijd. Dat het in dat geval 's avonds veel vroeger donker zou worden, is alleen maar goed voor ons lichaam. "We moeten meer ochtendlicht hebben en minder avondlicht", legt hij uit in Goedemorgen Nederland.

Hé, lekker! Zondagochtend kunnen we een extra uurtje uitslapen. We wisselen de zomertijd in voor de wintertijd, oftewel de standaardtijd. Nederland en andere Europese landen voerden de zomertijd voor het eerst in tijdens de Eerste Wereldoorlog om energie te besparen. Het bleef in de zomer tenslotte een uur langer licht. De maatregel werd na de Tweede Wereldoorlog afgeschaft, maar in 1977, tijdens de oliecrisis, opnieuw van stal gehaald. Sinds 1980 volgt Nederland de Europese afspraken.

Lichtexpert Jan Denneman pleit voor een nieuwe afschaffing van de zomertijd. "We horen bij de wintertijd", zegt hij met klem. "In de negentiende eeuw zijn die tijdzones ingedeeld om ervoor te zorgen dat iedereen, alle mensen, overal op aarde van het zonlicht kunnen profiteren. En die tijden zijn zo ingedeeld in tijdzones dat rond twaalf uur de zon op zijn hoogste punt staat."

'Langer avondlicht juist niet goed'

De zomertijd heeft als voornaamste doel mensen een uur langer avondlicht te gunnen. "En dat is dus niet goed, want we moeten echt meer ochtendlicht hebben en minder avondlicht", aldus Denneman. "Licht zet je lichaam op start. Je moet vroeg ochtendlicht hebben. Als we in de winter bij de zomertijd zouden blijven, wordt het pas om half tien licht. Nou, dan mis je het startgevoel."

De tekst gaat verder onder de X.

Ochtendlicht is niet alleen goed voor het humeur, maar heeft ook invloed op je hele dag- en nachtritme. De lichtexpert legt uit: "Je lichaam moet een 24-uurscyclus volgen. De aarde draait in 24 uur om haar as. Je moet 's ochtends wakker gemaakt worden. Je cortisolhormoonspiegel in je bloed moet omhoog en die van het nachthormoon melatonine moet omlaag." Zonlicht zorgt hiervoor, aldus Denneman.

Stress

Hij legt uit dat cortisol een stresshormoon is. Hoe gek het ook klinkt: we hebben stress nodig om te overleven. "Je moet alert zijn. Er kan tenslotte van alles gebeuren. Je moet oppassen dat je niet struikelt, dat soort dingen. En dat regelt het cortisolhormoon. Het is dus belangrijk dat je dat zo snel mogelijk aanzet." Van een beetje stress heb je de hele dag profijt. "Je bent meteen wakkerder, fitter, alerter en creatiever."

In de avonduren moet de hormoonbalans omkeren. Cortisol moet omlaag en melatonine omhoog. En daarvoor is het handig als het donker is. "Dus weg met dat scherm! Drie uur voordat je gaat slapen, moet je eigenlijk niet meer op schermpjes dicht bij je ogen kijken."

Denneman schreef het boek Het Lichtdieet. De mens moet overdag zoveel mogelijk natuurlijk licht meekrijgen, vertelt hij. "Iedereen gaat om met licht, zonder zich daar bewust van te zijn. Mensen denken dat dit soort licht (hij wijst naar de studiolampen), het licht op kantoor, op school of in het verzorgingstehuis normaal is, maar het is niet goed om je biologische hoofdklok te regelen. Daarvoor heb je heel veel licht nodig."

Ochtend- en avondmensen

Presentator Wieger Hemmer wijst erop dat ieder mens anders is. Zo heb je ochtendmensen, maar ook mensen die liever nachtbraken. "Er zijn wel individuele verschuivingen", reageert Denneman. "Avondmensen willen bijvoorbeeld later naar bed en wat later opstaan, maar je moet er wel voor zorgen dat je de hele dag licht krijgt. De biologische klok regelt het slaap-waakritme. Als je om elf uur naar bed gaat, kun je niets meer doen aan de slaapkwaliteit die nacht. Die is namelijk afhankelijk van de hoeveelheid licht die je overdag hebt gehad."

Presentator Fidan Ekiz merkt op dat ze om 4.00 uur 's nachts uit bed moet om op tijd in de studio van Goedemorgen Nederland te zijn. Denneman drukt haar op het hart om buiten haar diensten om zo veel mogelijk een normaal ritme aan te houden. "En na de uitzending moet je thuis niet op de bank gaan liggen, maar juist naar buiten."