Jimmy Dijk (SP) wil nationaal zorgfonds na recordstijging premie: 'Meer dan 20 miljard euro aan verspilling'

De zorgpremie van DSW stijgt volgend jaar met 14,75 euro per maand. SP-leider Jimmy Dijk ziet daarin niet alleen het gevolg van een toenemende zorgvraag, maar ook van een zorgstelsel dat volgens hem miljarden verspilt aan concurrentie, bureaucratie en fraude. Hij pleit voor een nationaal zorgfonds en een inkomensafhankelijke premie.

DSW maakt traditiegetrouw als eerste zorgverzekeraar de nieuwe zorgpremie bekend. Voor de basisverzekering betalen klanten in 2027 maandelijks 173,25 euro. In euro's is de stijging van 14,75 euro de grootste ooit. Volgens de verzekeraar zijn de hogere kosten in de zorg niet langer op te vangen.

De vergrijzing, hogere salarissen en een groeiende zorgvraag spelen daarbij een rol. DSW verwacht dat het aantal kankerdiagnoses de komende twintig jaar met 25 procent stijgt. Ook de loonkosten wegen zwaar: die bepalen volgens de verzekeraar 60 procent van de premie.

De SP-leider wijst op de gevolgen van het huidige zorgstelsel voor patiënten en verzekerden. "We zien al wel eigenlijk dat twintig jaar lang, sinds het stelsel vermarkt is, de kosten steeds hoger worden voor de mensen. En dat de premies stijgen en ook het eigen risico ieder jaar toeneemt. En dat daardoor heel veel mensen ook de zorg niet meer kunnen betalen", zegt hij in Goedemorgen Nederland op NPO 1.

Dijk ziet miljarden euro's verloren gaan aan zaken die volgens hem weinig bijdragen aan de zorg zelf. "We zien ook veel fraude. Tien miljard euro per jaar aan zorgfraude. Zes miljard euro aan overbodige bureaucratie, omdat partijen met elkaar proberen te concurreren om de gunst van iemand die zorg nodig heeft. En nog eens een keertje zeven miljard euro aan winsten die uitgekeerd worden in de zorg. Dat is bij elkaar meer dan twintig miljard euro."

"Laten we daar eens beginnen om ons stelsel te herzien, ervoor zorgen dat dat geld niet verspild wordt. Dat als geld voor zorg echt naar de zorg gaat, dan kan de premie ook omlaag en dan kunnen we ervoor zorgen dat mensen niet hun eigen risico hoeven te betalen."

Nationaal zorgfonds

Dijk pleit voor een nationaal zorgfonds, naar het voorbeeld van de vroegere ziekenfondsen. Die waren regionaal georganiseerd. Volgens de SP-leider kan een dergelijke aanpak de versnippering verminderen en de samenwerking verbeteren. "Zoals we in het verleden ook zorgfondsen hadden die een regio bestreken, is een stuk efficiënter. Het zorgt ook voor dat je continuïteit houdt in de zorg. Minder versnippering en dus minder geldverspilling."

Een nationaal zorgfonds zou volgens het Kamerlid bovendien sterker kunnen onderhandelen met farmaceutische bedrijven, die volgens hem hoge winsten maken met nieuwe medicijnen en andere zorgontwikkelingen.

'Dat is een hel'

De hogere premie raakt vooral mensen die weinig financiële ruimte hebben. De zorgtoeslag stijgt volgend jaar met 11 euro per maand, maar dat is minder dan de premiestijging. Ook mensen die net buiten de voorwaarden voor zorgtoeslag vallen, kunnen de verhoging daardoor stevig voelen.

Politiek verslaggever Tom Staal ziet vooral de combinatie met het eigen risico als een probleem. "Ik denk ook weleens: ooit hadden we een ziekenfonds. Dat was onbetaalbaar. Maar kunnen we het wel weer gewoon inkomensafhankelijk gaan maken? Want dit komt zo hard binnen. En je eigen risico omhoog en de premie omhoog voor iemand in de bijstand: dat is een hel."

Volgens cijfers van het CAK hebben inmiddels 200.000 mensen een betalingsachterstand van langer dan zes maanden bij hun zorgverzekeraar. Wie in die situatie terechtkomt, blijft verzekerd, maar betaalt via het CAK een hogere premie.

Kansen voor technologie

Ook technologie kan helpen om de zorg efficiënter te maken, stelt ethisch hacker Paul Pols. Hij ziet bijvoorbeeld mogelijkheden voor kunstmatige intelligentie (AI) bij het uitwerken van gesprekken tussen arts en patiënt. "Je ziet dat nu al, dat als je naar de dokter gaat, dat misschien het gesprek dat je daar voert kan worden uitgewerkt. En dat de dokter dan niet hoeft te typen."

Pols ziet daarnaast kansen in zorg op afstand. Zelf heeft hij als diabetespatiënt regelmatig contact met het ziekenhuis en vraagt hij zich af of sommige afspraken niet online kunnen plaatsvinden. Dat kan reistijd en capaciteit besparen. Hij waarschuwt wel dat tijdwinst niet automatisch leidt tot minder werkdruk: artsen kunnen die ruimte ook gebruiken om meer patiënten te zien.

De komende weken maken ook de andere zorgverzekeraars hun premies voor 2027 bekend. Dat moet uiterlijk 12 november gebeuren.