Grote verbazing over uitspraak gerechtshof in zaak 'masturberende' burgemeester: 'Hier zakt mijn broek vanaf'

Oud-burgemeester van Groningen Koen Schuiling had in hoger beroep niet veroordeeld moeten worden voor schennispleging. Dat zegt strafrechtadvocaat Veerle Hammerstein in Goedemorgen Nederland. Volgens haar is het steunbewijs waarop het gerechtshof in Zwolle zich beroept onvoldoende. "Je hebt de vrachtwagenchauffeur die heeft verklaard: ik zag Schuiling masturberen achter het stuur. Er is geen enkele andere getuige."

Schuiling werd woensdag veroordeeld tot een geldboete van 250 euro. Het gerechtshof oordeelde dat Schuiling in maart 2024 masturberend achter het stuur van zijn auto heeft gezeten, terwijl hij tussen Hoogezand en Groningen over de A7 reed. De opgelegde boete is gelijk aan de strafeis van het Openbaar Ministerie en het vonnis van de Zwolse politierechter vorig jaar.

Schuiling ging tegen dat vonnis in hoger beroep bij het gerechtshof. Volgens de oud-burgemeester had hij op het bewuste moment hevige pijn in zijn onderbuik en wreef hij daarover.

Een vrachtwagenchauffeur meldde destijds bij de politie dat hij Schuiling met ontbloot geslachtsdeel in zijn auto had gezien, terwijl Schuiling hem inhaalde en enige tijd naast hem bleef rijden, met de binnenverlichting van zijn auto aan. De verklaring vormt voor het hof "de kern van het bewijs".

'Eén bewijsmiddel is niet voldoende'

Hammerstein begrijpt daar niets van. In een opiniestuk in NRC schreef zij dat de zaak rond Schuiling haar zorgen baart. "250 euro boete, dit is geen grote zaak. Maar het hele voortraject in deze zaak intrigeerde mij", zegt Hammerstein in Goedemorgen Nederland op NPO 1. "De uitspraak interesseerde mij ook, omdat het heel erg over bewijsrecht gaat."

Steunbewijs kan doorslaggevend zijn in een rechtszaak, maar volgens de strafrechtadvocaat is dat in deze zaak veel te mager om Schuiling te veroordelen. "In een strafzaak heb je vaak één bewijsmiddel waar het mee begint. Dat is een aangifte of een getuigenverklaring. Maar één bewijsmiddel is niet voldoende."

Naast haar in de studio zitten oud-D66-Kamerlid Kees Verhoeven en journalist Justine Marcella. Hammerstein legt uit: "Als ik tegen de politie zeg dat Kees mij vanochtend een klap heeft gegeven, moet daar wel ondersteunend bewijs voor zijn. Of Justine is een getuige, of jullie zijn getuigen. Als het alleen maar mijn verhaal zou zijn, zou ik Kees onterecht kunnen beschuldigen. Er moet altijd ondersteunend bewijs zijn. Dat hoeft niet de hele aangifte te ondersteunen, maar wel op essentiële onderdelen. Dat is het basisbeginsel van onze rechtspraak."

Dat weten de rechters in de zaak-Schuiling volgens Hammerstein ook. Toch werd Schuiling ook in hoger beroep veroordeeld. "Deze rechter bij het hof, maar ook de politierechter in eerste aanleg, vond het steunbewijs in twee dingen. Je hebt de vrachtwagenchauffeur die heeft verklaard: ik zag Schuiling masturberen achter het stuur. Er is geen enkele andere getuige. De vrachtwagenchauffeur heeft dit gezien en er melding van gemaakt."

"Steunbewijs is dus nodig. Het steunbewijs wordt door de rechter gezien in de video die de vrachtwagenchauffeur maakte. Niet van het masturberen zelf, maar dat hij naar Schuiling loopt, die op een parkeerplaats staat. Hij loopt naar hem toe en zegt: 'Hé, viespeuk.' Schuiling reageert daarop, maar doet geen schuldbekentenis. Hij zegt: 'Joh, ik moest even pissen.'"

'Ik ga die viespeuk filmen'

Op de video is te zien hoe de vrachtwagenchauffeur op Schuiling afloopt. "Ik ga die viespeuk even filmen", zegt hij. Terwijl hij verder in de richting van Schuiling loopt, vraagt hij: "Vind je dat normaal, hè?" Schuiling reageert verbaasd: "Wat?" De vrachtwagenchauffeur vervolgt: "Zomaar voorbijrijden met de binnenverlichting aan en je broek op je enkels?" Schuiling: "O nee joh, ik moet pissen." De vrachtwagenchauffeur reageert: "Moet je pissen? Waarom zit je de hele tijd met je blote buik achter het stuur? Hé joh, niet meer doen, hè."

"Hoor jij daar enige bevestiging in van masturberen?", vraagt Hammerstein. Het feit dat Schuiling niet ontkent dat hij zijn broek op zijn enkels had, wordt als ondersteunend bewijs gezien. "Dan zeg ik: daar zakt mijn broek vanaf. Zijn verklaring is: ik had pijn aan mijn buik, ik had mijn knoop opengemaakt en ik was over mijn buik aan het wrijven. Dat hele 'broek open en blote buik' past eigenlijk in beide scenario's. En bovendien: die video komt van dezelfde getuige, dezelfde bron. Dat is nog steeds maar één bron, het blijft de vrachtwagenchauffeur."

Het steunbewijs kan volgens Hammerstein dus evengoed het verhaal van Schuiling ondersteunen. "Het ondersteunt beide scenario's. Dan heb je gewoon onvoldoende bewijs. De ondersteuning moet dan echt in iets onafhankelijks zitten, waarin de verklaring van de vrachtwagenchauffeur echt wordt bevestigd. En eigenlijk heeft de rechtbank dat niet."

"Je hebt twee scenario's: het scenario van de vrachtwagenchauffeur en het scenario van Schuiling zelf. Dat staat tegenover elkaar. Ik vind dat je niet op basis van ons bewijsstelsel kan zeggen: er is voldoende bewijs voor het scenario van de vrachtwagenchauffeur." Volgens Hammerstein zou daarom vrijspraak moeten volgen.

Als het zo simpel is, had het gerechtshof haar redenering dan niet moeten volgen? "Ik vind van wel. De weg staat open voor de heer Schuiling om naar de Hoge Raad te gaan, ons hoogste college in het land. Daar wordt de zaak niet inhoudelijk behandeld zoals nu, met een zitting waar iedereen aanwezig is, maar het leent zich wel heel erg voor een beoordeling precies waar het hierom gaat, namelijk het bewijsrecht. Zijn de regels van ons bewijsstelsel goed toegepast?"

Schuiling heeft de beschuldigingen altijd met klem ontkend. Hij was van 2019 tot oktober 2024 burgemeester van Groningen. Voor het incident in maart 2024 dacht hij al na over het neerleggen van zijn functie. Uiteindelijk stapte hij onder druk op als burgemeester.

Dubieuze rol politiechef

Opvallend in de zaak is ook de rol van Martin Sitalsing, destijds politiechef van de eenheid Noord-Nederland. Volgens de verdediging van Schuiling was Sitalsing vooringenomen en ging hij al vroeg uit van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Daarbij zou een eerder incident uit 2023, waarbij geen strafbaar feit werd vastgesteld, zijn gekoppeld aan de latere melding tegen Schuiling. Volgens zijn advocaat droeg die gang van zaken bij aan tunnelvisie binnen de politie.

Hammerstein: "Schuiling is twee keer eerder gezien in de auto onder bijzondere omstandigheden, met lichten aan op de parkeerplaats 's avonds. Daar hebben politiemensen melding van gemaakt. De hoofdcommissaris heeft toen gezegd: moffel dat maar even weg. Dat gaan we niet opnemen in een proces-verbaal, want het is de burgemeester."

"Er is wel een A4'tje in een la beland. Toen deze zaak aan het licht kwam, dacht deze politiecommissaris: hé, ik haal het document weer uit de la. Vervolgens is tot aan de hoogste top van de politie hier overleg over geweest. Sterker nog, de mensen die dit onderzoek hebben geleid, naar dit incident, dat zijn oorspronkelijk mensen die een team grootschalige opsporing leiden. Voor een masturbatiezaak, waar hebben we het over?"

Hammerstein ziet liever dat de politie haar capaciteit inzet voor serieuzere zaken. "Ik vind het echt een futiliteit. En je daar zo'n enorme politiemacht op loslaat? Tja..."

Ze sluit niet uit dat Schuiling in cassatie gaat. "Dit zal nog wel een staartje krijgen. En dan geef ik Schuiling een goede kans, omdat ik denk dat de regels hier niet goed zijn toegepast. Dan kan het zijn dat de Hoge Raad het hof op de vingers tikt en de zaak weer terugstuurt."