Amerikaanse raketten voor Oekraïne blijven uit, Europa moet kiezen: 'Misschien is het straks te laat'

Europese landen moeten nadenken over het leveren van extra Patriot-raketten aan Oekraïne nu de leveringen uit Amerika afnemen. Dat zegt voormalig batterijcommandant Peter Wijninga in het radioprogramma Sven op 1. "Je ziet dat Rusland het tempo en de frequentie van de aanvallen enorm opvoert."

Over de levering van PAC-3-raketten, die worden gebruikt voor het Amerikaanse Patriot-luchtverdedigingssysteem, lopen de spanningen tussen Oekraïne en de Verenigde Staten op. Oekraïne heeft de interceptorraketten hard nodig om onder meer Russische ballistische raketten uit de lucht te halen, maar de voorraden zijn sterk geslonken.

Europese landen willen nieuwe Amerikaanse raketten voor Oekraïne betalen, maar voor die leveringen is toestemming van Washington nodig. Volgens president Volodymyr Zelensky blijft die Amerikaanse goedkeuring voor een pakket vooralsnog uit. Hij vermoedt dat politieke overwegingen een rol spelen bij de vertraging, maar daarvoor is geen onafhankelijk bewijs.

"De Amerikanen leveren wel, maar mondjesmaat en veel te weinig om voldoende luchtverdediging te kunnen leveren op dagelijkse basis in Oekraïne", begint Wijninga tegen Sven Kockelmann. "Op dit moment krijgen de Golfstaten, waar ook Patriotsystemen staan, en de Amerikaanse troepen in de Golfstaten, die ook verdedigd worden met Patriotraketten, gewoon voorrang, omdat de dreiging van Iran op dit moment een hogere prioriteit heeft dan de oorlog in Oekraïne."

Rusland voert tempo aanvallen op

Wijninga ziet geen bewijs dat de Amerikanen op principiële gronden het aantal PAC-3-raketten dat aan Oekraïne wordt geleverd, hebben teruggeschroefd. "Er zijn verschillende geluiden over, maar volgens Marco Rubio (Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, red.) is daar helemaal geen sprake van. In ieder geval gaan er wel mondjesmaat Patriot-raketten, met name PAC-3, naar Oekraïne, maar veel te weinig om de luchtverdediging op een voldoende niveau te kunnen volhouden."

Luister dit gesprek terug als podcast. De tekst gaat hieronder verder.

Europa heeft Amerika wel betaald voor nieuwe leveringen, maar die blijven vooralsnog uit. "Het kan zijn dat Amerika heeft besloten ze eerst naar het Midden-Oosten te sturen en later alsnog de betaalde raketten in de richting van Oekraïne stuurt. Maar op dat moment is het misschien al wel te laat."

Volgens hem voert Rusland "het tempo en de frequentie van de aanvallen enorm op, met een mix aan drones, ballistische wapens en kruisvluchtwapens. Daar zitten ook afleidingswapens tussen, bedoeld om de Oekraïense luchtverdediging bezig te houden. Je ziet dat de schade en het aantal slachtoffers toenemen. Het is gewoon een hele slechte situatie voor Oekraïne op dit moment."

'Europese landen moet afweging maken'

Wijninga vindt dat Europese landen moeten nadenken over het leveren van PAC-3-raketten aan Oekraïne die ze op dit moment zelf in opslag hebben. "Ik vind dat Europese landen een afweging moeten maken: wat is op dit moment belangrijker? Worden wij echt bedreigd? Dan kijk ik met name naar Spanje en Griekenland, die nog nooit een Patriot-raket hebben geleverd aan Oekraïne, terwijl ze er toch een behoorlijk aantal van hebben."

"Ook Nederland moet zichzelf afvragen: we hebben niet zoveel PAC-3 meer, maar hebben we die op dit moment per se nodig, of kunnen we die later aanvullen met wat we in Amerika hebben gekocht? Dat soort afwegingen moet men wel maken."

De productietijd van zo'n raket is ongeveer 3,5 jaar. Als Europese landen hun PAC-3-raketten, bedoeld voor de eigen bescherming, aan Oekraïne leveren, zitten zij dus voorlopig zonder. "De inschatting is: lopen we de komende 3,5 jaar gevaar van een Russische aanval op Nederlands of Europees grondgebied, of kunnen we deze stap zetten?"

NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte waarschuwde eerder dat Rusland binnen enkele jaren in staat zou kunnen zijn om NAVO-landen aan te vallen. "Misschien", reageert Wijninga, "maar ik denk dat op dit moment het Russische leger niet in staat is een dergelijk offensief tegen West-Europa te ondernemen."

"De vraag is dan wanneer wel. Ik denk dat ze behoorlijk gesleten zijn en dat Oekraïne ze voorlopig nog wel even flink blijft slijten, waardoor de Russen niet echt een sterke vuist kunnen maken tegen West-Europa. Nu niet en ik denk ook de komende jaren niet."

'Het is eigenlijk te toevallig'

Ondertussen ondervindt Oekraïne ook problemen met Starshield, de militaire variant van het Starlink-satellietnetwerk van SpaceX. Er is een snelheidslimiet ingevoerd voor verbindingen met bewegende terminals, waardoor vooral Oekraïense drones die met hoge snelheid vliegen hun satellietverbinding kunnen verliezen. Dat kan gevolgen hebben voor droneoperaties en de luchtverdediging.

Volgens Amerikaanse media kwam de opdracht voor de beperking vanuit de Amerikaanse regering, al heeft het Witte Huis dat niet bevestigd. Zelensky zegt nog geen volledige uitleg te hebben gekregen en vermoedt dat politieke overwegingen een rol spelen.

"Wat je vanuit Amerika hoort, is dat het een technische storing zou zijn. Maar weet je, het is allemaal wel heel toevallig", reageert Wijninga. "Er komen allemaal dingen bij elkaar. De dieseldeal, het feit dat Zelensky onder druk wordt gezet om Russische energie-infrastructuur niet meer aan te vallen. De opvoering van het tempo en de frequentie van de aanvallen die Rusland uitvoert op Kiev en andere steden, het achterhouden van waarschuwingen voor komende aanvallen van Russische kant. En dan dit nog. Al die dingen bij elkaar, het is eigenlijk te toevallig, vind ik."

In dit geval deelt Wijninga de vermoedens van Zelensky dat Amerika Starshield bewust heeft beperkt. "Ik denk dat Zelensky behoorlijk onder druk wordt gezet om toe te geven aan de Russische eisen. Dat is wat Poetin wil en dat is wat Trump wil. Hij wil een einde aan die oorlog. Trump maakt het niet uit of Zelensky en Oekraïne daarbij het onderspit delven."

'Trump blijft zich schandalig gedragen'

Vandaag spreekt Zelensky met de Amerikaanse onderhandelaars Jared Kushner en Steve Witkoff. Wijninga denkt dat die gesprekken vooral voor de vorm zijn. Hij ziet dat Trump op dit moment weer sterk naar Poetin trekt. "Trump is een beetje een Poetin-wannabe. Hij bewondert die macht die Poetin heeft, dat zou hij zelf in Amerika ook willen hebben. Hij wil dikke vrienden met Poetin blijven om de een of andere reden. Witkoff en Kushner kunnen heel vriendelijk een gesprek aangaan met Zelensky, maar dat gaat denk ik tot niets leiden."

"Aan de ene kant blijf je je verbazen over Trump. Aan de andere kant denk je: it's more of the same. Trump blijft zich gedragen op een schandalige manier richting Oekraïne, dat kun je rustig zeggen."