Moord op Hajar roept herinneringen op aan Lisa: 'We moeten weer op onze achterste benen staan'

De moord op de 29-jarige Hajar in Amsterdam roept opnieuw vragen op over de veiligheid van vrouwen. Justine Marcella vindt dat er meer nodig is dan camera's en betere verlichting. "We kunnen wel de meisjes beschermen, maar als we niet de mannen ook leren met respect met vrouwen om te gaan, zijn we nergens."

Hajar was bijna drie weken vermist toen haar lichaam afgelopen vrijdag werd gevonden in een koffer in het water van de Amstel. Een 23-jarige Somalische man is aangehouden op verdenking van betrokkenheid bij haar dood. Hij was eerder in beeld gekomen bij het onderzoek en werd maandagavond nog als getuige gehoord. Dinsdagochtend werd hij aangehouden na een geweldsincident in een woning in de Noord-Hollandse gemeente Koggenland.

De zaak doet denken aan de moord op de 17-jarige Lisa, veertien maanden geleden. Burgemeester Femke Halsema wees dinsdagavond tijdens een persconferentie op de angst, woede en verontwaardiging die de moord destijds teweegbracht. Die gevoelens zijn volgens haar nog altijd niet verdwenen. Marcella vindt dat de maatschappelijke verontwaardiging opnieuw moet oplaaien. "Toen stond heel Nederland op zijn achterste benen. Ik wil nu eigenlijk ook met z'n allen weer op onze achterste benen staan."

Na de moord op Lisa klonk de leus 'Wij eisen de nacht op'. Die boodschap is volgens Marcella nog altijd actueel. "Dat eisen we nog steeds en daar zijn we nog lang niet." De kwestie raakt haar ook persoonlijk. Marcella heeft kinderen boven de twintig, onder wie een dochter, en bespreekt de veiligheid van vrouwen regelmatig met haar gezin. Ze vindt het verschil tussen de vrijheid die ze vroeger ervoer en de situatie van nu heftig. "Als ik bedenk hoe ik vroeger, misschien was ik hartstikke naïef, mijn vrijheid heb gevoeld en hoe dat nu is, vind ik dat toch wel heel heftig."

'We kunnen niet alleen de meisjes beschermen'

Na de moord op Lisa werd onder meer gepleit voor meer cameratoezicht en het terugsnoeien van bosschages. Marcella vindt maatregelen als betere verlichting in donkere tunnels belangrijk, maar benadrukt dat de aanpak verder moet gaan.

Zelf wordt ze op donkere ochtenden bij aankomst bij Goedemorgen Nederland opgewacht door iemand van de beveiliging. Dat geeft haar een veilig gevoel, maar "eigenlijk moet het natuurlijk niet nodig zijn."

De verantwoordelijkheid ligt volgens Marcella niet alleen bij maatregelen om vrouwen te beschermen. Ook de opvoeding van jongens en mannen moet volgens haar meer aandacht krijgen. "We kunnen wel de meisjes beschermen, maar als we niet de mannen ook leren met respect met vrouwen om te gaan, zijn we nergens."

Weinig aandacht voor vermissing

Strafrechtadvocaat Veerle Hammerstein kijkt kritisch naar het verloop van het onderzoek naar Hajar. Vooral de beperkte publieke aandacht voor haar vermissing vóór de vondst van haar lichaam verbaast haar.

Hajar verdween op zondag 4 oktober. Haar familie meldde haar die avond als vermist. Op 13 oktober verspreidde de politie, in overleg met de familie, een foto van haar. Afgelopen vrijdag werd haar lichaam gevonden in een koffer in de Amstel. Hammerstein had in de tussenliggende periode weinig over de vermissing gelezen of gezien. "Die hele periode daartussen vond ik relatief stil."

Ze begrijpt dat de politie vanwege een lopend opsporingsonderzoek terughoudend kan zijn met informatie naar buiten brengen. Tegelijkertijd kan publiciteit volgens haar juist helpen om getuigen te bereiken en nieuwe informatie te verzamelen. Zeker op een plek als de RAI, waar veel mensen komen en camerabeelden beschikbaar kunnen zijn.

"Als je de aandacht vraagt voor de vermissing, dan levert dat ook heel vaak heel veel onderzoek op", zegt Hammerstein. "Ik kan niet in de hoofden van die opsporingsambtenaren kijken, maar het heeft me wel verbaasd hoe weinig aandacht er vanaf 4 oktober tot afgelopen maandag voor haar vermissing is geweest."

Verdachte eerst als getuige gehoord

De 23-jarige verdachte kwam in beeld nadat rechercheurs camerabeelden hadden gevonden waarop hij op de avond van Hajars verdwijning samen met haar fietste bij de RAI. Op de beelden waren geen geweldshandelingen te zien. Daarom werd hij aanvankelijk als getuige gehoord.

Volgens Hammerstein is het niet uitzonderlijk dat iemand uit de omgeving van een slachtoffer eerst als getuige wordt gehoord en later als verdachte wordt aangemerkt. "Maar wat minder vaak voorkomt, is dat het stickertje zo snel verandert", zegt ze over de wisseling van getuige naar verdachte.

De man werd maandagavond gehoord en dinsdagochtend aangehouden na een ander geweldsincident. Daarbij raakte een man gewond in een woning in Koggenland. De verdachte wordt ook in verband gebracht met dat incident.

Achtergrond van verdachte

Halsema waarschuwde dinsdagavond dat het niet het moment is om een maatschappelijk debat te voeren over de achtergrond van de verdachte. Ook bij de moord op Lisa speelde de afkomst van de verdachte een rol in de maatschappelijke discussie.

Marcella weet niet wanneer dat debat wel gevoerd moet worden. Ze ziet de zaken enerzijds als afzonderlijke incidenten, maar vindt ook dat ze met elkaar samenhangen: in beide gevallen gaat het om geweld tegen vrouwen. "In hoeverre afkomst daarin een rol speelt, daar durf ik me niet aan te wagen. Iedere moord is zinloos. Maar dit is natuurlijk wel echt heel afgrijselijk."