Evi Hanssen hekelt gebrek aan kennis over de overgang: 'We lopen honderden jaren achter'

De medische kennis over de gezondheid van vrouwen loopt nog altijd flink achter. Dat merkt presentator Evi Hansen in haar podcast waarin ze met wetenschappers praat over de overgang. Volgens hen weten we nog veel te weinig over wat er in het vrouwenlichaam gebeurt.

De overgang kan veel meer veroorzaken dan opvliegers en stemmingswisselingen. Ook hevige menstruaties, vermoeidheid en andere lichamelijke klachten kunnen een rol spelen. Toch worden klachten niet altijd herkend of in verband gebracht met hormonale veranderingen. Wereld Menopauze Dag, op zondag 18 oktober, vraagt daarom aandacht voor chronische pijn op middelbare leeftijd.

AD-columnist Angela de Jong schreef onlangs een column over een val van de trap. De oorzaak bleek ijzertekort te zijn. Dat ze niet eerder doorhad wat er aan de hand was, komt volgens haar deels doordat ze haar klachten niet serieus genoeg nam. "Ik heb mijn klachten de laatste jaren ook wel een beetje weggewuifd", vertelt ze in Goedemorgen Nederland.

Het ijzertekort hing samen met de overgang. "Omdat ik gewoon enorm heftige menstruaties heb." Soms menstrueert ze twee keer per maand en verliest ze veel bloed, zo vertelt ze.

Dat zulke heftige bloedingen bij de overgang kunnen horen, wist De Jong doordat haar moeder er ook last van had. Maar die kennis is volgens haar niet vanzelfsprekend. Ze komt nog regelmatig jonge vrouwen tegen die verbaasd reageren wanneer ze over haar ervaringen vertelt. "Die zeggen dan: 'Is dat echt zo? Je stopt toch met bloeden?'" Maar voordat dat zover is, is er nog van alles aan de hand. Ik heb een groot podium en de dingen waar ik zelf tegenaan loop, blijken vaak ook te spelen bij heel veel andere mensen. Zeker bij de lezers van het AD."

'We lopen honderden jaren achter'

Ook presentator Evi Hansen vindt dat er veel meer aandacht moet komen voor de gezondheid van vrouwen. Voor haar podcast Bloed, Zweet en Tranen gaat ze in gesprek met wetenschappers over de overgang. Die gesprekken hebben haar duidelijk gemaakt hoeveel kennis er nog ontbreekt.

"De wetenschappers in mijn podcast zeggen ook allemaal: we lopen gewoon honderden jaren achter op het gebied van vrouwengezondheid", vertelt Hansen. Hoewel er volgens haar inmiddels een inhaalslag wordt gemaakt, blijft het moeilijk om voldoende middelen voor onderzoek te krijgen. Ook vindt ze het zorgelijk dat klachten nog regelmatig worden afgedaan als gezeur of iets wat tussen de oren zit.

De Jong vat de achterstand in kennis treffend samen: "Eigenlijk weten we steeds beter hoe weinig we weten." Volgens Hansen gaat de overgang bovendien om veel meer dan opvliegers. "De opvlieger is nog het minste, ons brein verandert echt." Ook kunnen botten tijdens deze levensfase snel brozer worden.

Hansen verwijst naar een neurowetenschapster die ze voor haar podcast sprak. Die vertelde dat het vrouwelijk brein tijdens de overgang 30 procent harder moet werken om dezelfde taken uit te voeren. "Dat lukt wel, maar de vrouw heeft wel het gevoel dat haar hoofd dus moe is", legt de Vlaamse uit.

Hormoontherapie

De beperkte kennis over de overgang speelt volgens Hansen ook een rol bij de angst voor hormoontherapie. Vrouwen maken zich onder meer zorgen over het risico op borstkanker, terwijl artsen soms terughoudend zijn met het voorschrijven van de behandeling.

Hansen benadrukt dat ze zelf geen arts is, maar zegt dat ze uit haar gesprekken met wetenschappers heeft geleerd dat hormoontherapie genuanceerder moet worden bekeken. Ze vergelijkt de behandeling met de anticonceptiepil, die meisjes al op jonge leeftijd voorgeschreven kunnen krijgen.

"We schrijven meisjes vanaf 15, 16 zonder problemen de pil voor, terwijl daar de hormonen en wat het doet met je lichaam veel meer ontregelen dan bij een vrouw die hormonen verliest en bij wie we dat tekort met hormonen weer een beetje gaan aanvullen."

Volgens Hansen kan het aanvullen van hormonen vrouwen helpen om stabieler te worden en ook bevorderlijk zijn voor hun gezondheid op de langere termijn. Ze wijst daarnaast op leefstijl als belangrijke factor bij het risico op kanker. "Roken, overgewicht, weinig bewegen: dat is veel meer kankerverwekkend. Alcohol is ook veel meer kankerverwekkend." Ze benadrukt dat dit geen persoonlijke mening is, maar een boodschap die ze uit wetenschappelijke gesprekken heeft meegenomen. "Als je dan echt kijkt naar HRT en kanker, zegt de wetenschap — ik niet — dat de risico's op kanker groter zijn als je rookt, drinkt en niet beweegt dan wanneer je HRT neemt."

Of hormoontherapie geschikt is, verschilt per vrouw en vraagt om een individuele afweging met een arts. Meer kennis over de overgang kan volgens Hansen helpen om klachten eerder te herkennen en vrouwen beter te begeleiden.

Ook mannen krijgen ermee te maken

De Jong benadrukt dat de overgang niet alleen vrouwen raakt, maar ook hun partners. "De mannen die met die vrouwen samen zijn, die krijgen er ook mee te maken." Ze merkt dat mannen er de laatste tijd opener over praten. Zo hoort ze dat mannen soms eerder naar huis gaan omdat hun partner in de overgang zit. Dat vindt ze positief.

Volgens De Jong verdienen vrouwen tijdens de overgang meer begrip voor wat ze lichamelijk en emotioneel doormaken. Ze vergelijkt dat met een zwangerschap. "Als een vrouw in verwachting is bijvoorbeeld, dan heeft de man ook wel zoiets van: oef, die doet hier werk voor twee. En ik ga die wat ondersteunen."

Ook bij puberende kinderen houden ouders rekening met de lichamelijke en hormonale veranderingen die zij doormaken. "Met de overgang moet dat eigenlijk niet anders zijn."