'VVD wilde inleveren op zorg en sociale zekerheid voor Defensie'

De VVD was tijdens de formatie van het kabinet bereid om minder geld uit te geven aan de zorg en sociale zekerheid, zodat er meer geld naar Defensie kon gaan. Maar coalitiegenoten D66 en CDA wilden dat "minder of niet", zegt Sven Kockelmann in een nieuwe aflevering van de WNL-podcast Haagse Hindernissen.

Het kabinet heeft in zijn plannen de zogenoemde vrijheidsbijdrage opgenomen, een voorstel dat oorspronkelijk van het CDA komt. De lastenverzwaring houdt in dat burgers en bedrijven naar draagkracht extra bijdragen aan de hogere defensie-uitgaven. Vanaf 2028 moet de vrijheidsbijdrage structureel zo'n 5,1 miljard euro per jaar opleveren.

Kockelmann: "NAVO-chef Mark Rutte zei in aanloop naar de NAVO-top in Den Haag waar de nieuwe NAVO-norm is afgesproken: jongens, we leven niet meer in het land van melk en honing. We hebben echt te maken met Russische dreiging. We moeten onszelf beter gaan beveiligen, en dat gaat dan misschien een beetje ten koste van sociale zekerheid en een beetje ten koste van de zorg. Een beetje 'minder, meer'."

VVD'er Rutte was op dat moment nog niet lang vertrokken als premier. "Ik heb bij het kabinet mijn oor te luisteren gelegd. Als je dat vindt - en Henri Bontenbal vindt dit ook, met zijn vrijheidsbijdrage - waarom je dit dan niet tot het narratief van je kabinet hebt gemaakt? Het antwoord was dat de VVD dat wel wilde, maar de andere twee partijen minder of niet."

"Opvallend, want die vrijheidsbijdrage komt uit de koker van het CDA. Je zou denken: zij zouden deze redenering compleet volgen", reageert Tessa van Viegen. Mats Akkerman: "Ik moet denken aan Sigrid Kaag, die als minister van Financiën namens D66, toen de oorlog in Oekraïne was uitgebroken, zei: we moeten allemaal accepteren dat we een stukje armer worden."

Volgens Kockelmann heeft het kabinet vanuit "een soort jongensheid en enthousiasme" uiteindelijk gekozen voor een positiever verhaal.

VVD-ministeries ontzien

Inmiddels is het kabinet naarstig op zoek naar extra geld, nu de bezuinigingen op de sociale zekerheid van tafel zijn. De NOS meldde eerder dat het kabinet in het uiterste geval 1,2 miljard euro op onderwijs wil bezuinigen, een belangrijk thema voor D66. De departementen Veiligheid en Justitie, Defensie en Infrastructuur, die allemaal onder leiding staan van een VVD-minister, zouden worden ontzien.

Van Viegen: "Dat is toch opvallend. Je hoort dat de VVD het uitonderhandeld heeft. Dit was namelijk voor de VVD al een vrij zwaar pakket om te dragen. Dat in ieder geval deze ministeries hier buiten vallen, daar zijn ze in ieder geval heel erg blij mee."

Akkerman: "Dat heeft er ook mee te maken dat Defensie vroeger bij dit soort tabelbezuinigingen altijd het meeste werd geraakt. Het heeft er ook mee te maken dat je veel personeel in dienst hebt. Maar dat past natuurlijk niet bij de ambitie om Defensie te laten groeien en de nieuwe NAVO-norm. En op infrastructuur een nieuwe bezuiniging inboeken? Iedereen die de afgelopen weken wel eens een krant heeft gelezen, snapt dat dat ook niet geloofwaardig is."

"Ze hebben al dan niet bewust die VVD-ministers uitgezonderd. Alleen het gevolg was: het komt opeens bij onderwijs te liggen. Daarvan zeggen ze bij de VVD: als D66 dat niet wil, hadden ze dat moeten onderhandelen en misschien hebben ze niet goed beseft wat het betekent als je deze ministeries uitzondert en de rest niet."

Wat speelt er in Den Haag en welke hordes moeten de politici de komende week nemen? Sven Kockelmann, Tessa van Viegen en Mats Akkerman nemen je mee achter de schermen én vertellen je wat je deze week niet mag missen!