Michiel Vos kritisch op afhandeling vermeende groepsverkrachting Cornell: 'Dit is klassejustitie'

Een vermeende groepsverkrachting op de prestigieuze Cornell University in de Verenigde Staten zorgt voor grote woede. De zaak werd twee jaar geleden aanvankelijk niet strafrechtelijk onderzocht, terwijl de universiteit twee van de zeven beschuldigde studenten wegstuurde. Volgens Amerikakenner Michiel Vos voedt de zaak het beeld van een cultuur waarin studenten van elitaire universiteiten zich onaantastbaar kunnen voelen.

De zaak draait om een oud-studente die in rechtbankdocumenten wordt aangeduid als 'Jane Doe'. Zij zegt dat ze in de nacht van 19 oktober 2024 in het studentenhuis van de mannenvereniging Chi Phi werd gedwongen drugs te nemen en door meerdere mannen werd verkracht. Volgens de aanklacht kreeg ze ketamine toegediend en werd ze urenlang seksueel misbruikt. Eerder die nacht was in een groepschat van de vereniging haar lichaam "gratis" aangeboden.

Enkele weken na de bewuste nacht stapte de vrouw naar de campuspolitie. Aanklager Matthew Van Houten zag destijds onvoldoende bewijs om tot vervolging over te gaan. Begin deze week werd het strafrechtelijk onderzoek alsnog heropend. Inmiddels is Van Houten door de gouverneur van New York van de zaak gehaald vanwege "serieuze twijfels" over zijn handelen. Een nieuwe aanklager neemt het onderzoek over.

Volgens Vos moet er ruimte zijn voor het feit dat een slachtoffer pas later volledig beseft wat er is gebeurd. "Door het trauma heeft het tijd nodig om in te dalen. Om te denken: ik ben wel degelijk verkracht, door meerdere mannen, op één avond. En ik ben gedrogeerd. En daar zit een soort tijd tussen."

Dat speelde volgens Vos ook een rol in deze zaak. "Doordat ze gedrogeerd was en doordat er in Amerika wordt gezegd: trauma heeft soms tijd nodig om in te dalen en het besef dan te krijgen bij iemand van: nee, dit was eigenlijk niet oké. Daardoor is er eerst, na haar eerste opmerkingen tegen autoriteiten, nooit strafrechtelijk onderzoek gedaan naar de eventuele daders."

'Dit is klassejustitie'

De zaak speelt zich af op Cornell, een van de acht universiteiten van de prestigieuze Ivy League. Volgens Vos is dat relevant, omdat op dergelijke campussen een cultuur kan ontstaan waarin bepaald gedrag wordt genormaliseerd. "En het hoort natuurlijk wel voor een deel bij elitaire universiteiten. Daar gaat wel eens vaker iets mis. En daar hangt soms een cultuur waar dit soort dingen kunnen. Dit moet kunnen."

Ook het campusleven zelf speelt volgens Vos een rol. "Dit zijn feestjes waar heel veel drugs worden gebruikt." Hij ziet daarnaast een duidelijke scheiding tussen het leven op de campus en de samenleving daarbuiten. "Het is ook heel erg het campusleven natuurlijk, wat afgesloten is van de echte wereld. Wat daar kan en wat daar gebeurt, moet dan de echte wereld worden ingeslepen."

Van de zeven studenten die door de vrouw werden beschuldigd, werden er twee van de universiteit gestuurd. Volgens haar advocaat werden de anderen tijdelijk geschorst of moesten zij een essay schrijven. Cornell ontkent dat er straffen in de vorm van essays zijn opgelegd. Vos spreekt van een opmerkelijk lichte afhandeling. "En die jongens kwamen er dus eerst inderdaad met een slap on the wrist vanaf. Schrijf maar een opstel en dat komt wel goed."

Volgens hem roept dat vragen op over de invloed van de families van de studenten. "Dat is natuurlijk dan de verdenking, dat daarachter ouders staan die invloed hebben en die wellicht donaties geven aan dit soort universiteiten." Daarmee ontstaat volgens Vos het verwijt van klassejustitie. "Dit is klassejustitie. Dat zou op een normale universiteit heel anders gaan."

'Nee is nee'

De zaak heeft volgens Vos ook een bredere betekenis voor de manier waarop wordt gekeken naar slachtoffers van seksueel geweld. Het slachtoffer wordt inmiddels bovendien bedreigd."Wat het wel doet, is bijvoorbeeld bij het grote publiek: oh, niet alles. Een vrouw heeft op dag één niet meteen het verhaal van: nou, dit was dus verkrachting, er waren zeven mannen en ik ben het slachtoffer hier. Dat duurt dus even, dat moeten we tijd geven."

Volgens Vos kan het lang duren voordat iemand gebeurtenissen kan plaatsen. "En daar kan dus een jaar of weken of maanden tussen zitten. En dat is denk ik wel weer de zoveelste keer dat we een beetje worden onderwezen hoe ingewikkeld dit onderwerp eigenlijk is."

De affaire roept in de Verenigde Staten inmiddels bredere vragen op over de manier waarop universiteiten omgaan met seksueel geweld. Volgens Amerikaanse media zaten meer dan vijftig studenten in de groepschat waarin het lichaam van de vrouw werd aangeboden. Het universiteitsblad van Cornell publiceerde bovendien de namen en foto's van de zeven verdachten, die inmiddels bekendstaan als 'The Cornell 7'.

Vos ziet de zaak als onderdeel van een groter probleem dat niet alleen in de Verenigde Staten speelt. "Dit staat eigenlijk nu symbool voor een cultuur die er heerst. Studentenverenigingen, de bangalijsten. Het is natuurlijk helaas ergens herkenbaar in een bepaalde cultuur, ook hier in Nederland."

Volgens Vos is het daarom belangrijk om juist binnen studentenverenigingen en andere gesloten gemeenschappen duidelijke normen te stellen. "Nee is een nee. En pas bij wederzijds consent." De nieuwe aanklager moet nu bepalen of de zeven studenten alsnog strafrechtelijk worden vervolgd.