Na drie jaar oorlog gaat Israël naar de stembus: 'Hopen op een uitslag die recht doet aan het sentiment'
De Israëlische verkiezingen van 27 oktober komen op een belangrijk moment. Drie jaar na de aanslagen van Hamas staat het land nog altijd zwaar onder druk en is de samenleving sterk gepolariseerd. Een politieke verandering kan volgens Emile Schrijver, directeur van het Joods Cultureel Kwartier, mogelijk voor een nieuwe dynamiek zorgen, al durft hij niet te voorspellen wat de uitslag brengt.
In aanloop naar de verkiezingen wordt de strijd in Israël op steeds meer manieren gevoerd. Zo circuleren er AI-filmpjes waarin politieke tegenstanders worden aangevallen. Yoeri Albrecht, directeur van debatcentrum De Balie, noemt de beelden "verschrikkelijk" en maakt zich zorgen over de manier waarop dergelijke technologie voor politieke doeleinden wordt ingezet. "Ik hoop niet dat het voorland is voor Nederlandse verkiezingen. Want de aantijgingen, de onzin, de laster die daar in die AI-filmpjes voorkomen, is wel ongekend."
Volgens Schrijver moet daarbij ook worden gekeken naar de omstandigheden in Israël. "Het is een samenleving die onder enorme druk staat. En daar komen de uitersten aan het woord. En daar blijf je alleen maar hoorbaar met dit soort uiterste dingen."
'Net een normaal land'
Schrijver zelf komt regelmatig in Israël. Zijn familie en vrienden wonen er en hij werkt er. Sinds de aanslagen van 7 oktober 2023 is hij er vier keer geweest.
“Af en toe is het net een normaal land, maar wel onder krankzinnige omstandigheden.”
Wie Israël nu bezoekt, ziet volgens hem ondanks alle spanningen ook een gewone samenleving. "Mensen die een gezin hebben, mensen die zich zorgen maken, mensen die vrede willen. Mensen die aan de linkerkant van het politieke spectrum zitten. Mensen die aan de rechterkant van het politieke spectrum zitten. Af en toe is het net een normaal land, maar wel onder krankzinnige omstandigheden. Laten we dat niet vergeten."
'Blijft nog wel even guur'
De verkiezingen kunnen volgens Schrijver ook gevolgen hebben voor de manier waarop in Nederland naar Israël en de oorlog wordt gekeken. Hij ziet dat de discussie steeds verder gepolariseerd raakt en dat de positie van Joodse Nederlanders daardoor ingewikkelder wordt.
"Ik heb een jaar geleden al gezegd: het blijft nog wel even guur. De beer is natuurlijk ook wel los. Ik bedoel, dit gaat allang niet meer alleen maar over Israël. Maar het wordt wel keer op keer versterkt door geluiden die vanuit Israël onze kant op komen."
Volgens hem speelt Israël daar zelf ook een rol in, bijvoorbeeld door Joden in andere landen rechtstreeks aan te spreken. "Door continu bijvoorbeeld Europese Joden aan te spreken, Amerikaanse Joden aan te spreken. Dat is nogal wat. Ik bedoel, dat maakt de positie van Joden in de Nederlandse maatschappij wel, en in onze westerse maatschappij in het algemeen, wel heel ingewikkeld."
Verandering
Een vertrek van premier Benjamin Netanyahu zou volgens Schrijver mogelijk een andere dynamiek kunnen veroorzaken in het gepolariseerde debat. Netanyahu is al sinds 2009 vrijwel onafgebroken premier en staat volgens recente peilingen onder druk. De oppositie is bovendien grotendeels verenigd in de wens om een einde te maken aan zijn premierschap, al verschillen de partijen sterk van mening over de koers die daarna moet worden gevaren.
Hij kijkt daarom vooral naar de mogelijkheid dat de verkiezingen een politieke verschuiving opleveren. "Je kan je meer in algemene zin afvragen hoe gezond het is voor een land dat iemand al twintig jaar in het centrum van de macht zit. Dat is onherroepelijk. Dus ik denk dat een of andere vorm van verandering, dat is wel het minste wat je mag hopen van deze verkiezingen."
“Je kan je meer in algemene zin afvragen hoe gezond het is voor een land dat iemand al twintig jaar in het centrum van de macht zit. Dat is onherroepelijk.”
Daarbij hoopt hij dat ook de meest uitgesproken krachten binnen de Israëlische regering minder invloed krijgen. "Een verandering die daartoe leidt dat ook die extreme krachten, die natuurlijk ook in de Israëlische maatschappij ongelooflijk zichtbaar zijn, mensen als Smotrich, Ben-Gvir, dat dat soort mensen niet meer in het centrum van de macht zitten. Daar mag je op hopen."
Toch blijft de uitslag volgens Schrijver onvoorspelbaar. "De waarheid is dat ik het echt niet weet. Ik hoop op het beste." Voor hem gaat het uiteindelijk vooral om de mensen die in Israël wonen. "Die net zo goed als wij gewoon willen dat hun kinderen veilig naar school kunnen en hopen dat hun kinderen die nu in de dienstplicht het oorlog moeten voeren, dat die veilig blijven."