Tekstgrootte
Artikel delen
  • Gekopieerd
WNL Op Zondag Nederland

Innerlijke stem heeft grote invloed op mentaal welzijn: 'Belangrijk om aardig tegen jezelf te praten'

Aram Rook
•

Bijna iedereen heeft een innerlijke stem. Volgens hoogleraar psychiatrie Iris Sommer valt er veel te leren over hoe deze stem werkt en hoe dat het mentale welzijn beïnvloedt. "Het helpt om in te zien dat het gaat om het eigen brein dat aan het woord is", zegt ze in WNL op Zondag op NPO 1. Ook ziet de hoogleraar kansen met betrekking tot het gebruik van AI in de psychiatrie.

De stem verschilt per persoon, maar voor de meesten is het een vorm van de eigen stem. Deze mensen denken ook vaak hardop na. Anderen horen de stem van een ander persoon en een minderheid van zo'n tien tot twintig procent van de bevolking hoort helemaal geen stem.

De innerlijke stem is niet voor iedereen in het hoofd te horen. Sommer: "Er is ook nog een groep bestaande uit ongeveer drie procent van de samenleving in Nederland, die hoort de stem hardop, alsof deze in de kamer is. Ook horen ze daarbij vaak de stem van een ander." Deze mensen kunnen de stem soms niet herkennen als een variant van hun innerlijke stem. "Dat kan griezelig zijn, vooral als die stem nare dingen tegen je zegt. Dat is ontzettend belastend."

"Je eigen innerlijke stem is vaak je grootste vijand. Niemand is zo kritisch tegen jezelf als die stem. In psychotherapie hebben we het daar veel over. Dit kan namelijk een negatieve impact hebben op je mentale welzijn." Daarom pleit de hoogleraar ervoor om aardig tegen jezelf te praten. "Vraag je eens af wat je nou tegen jezelf zegt. Zou je dat ook zo tegen een kennis of vriend zeggen? Zeg het op die manier tegen jezelf."

AI en de voorspelbaarheid van taal

Ondertussen wordt kunstmatige intelligentie steeds lastiger om weg te denken uit veel sectoren. Ook in de psychiatrie heeft AI zijn plek gevonden, zegt Sommer. "Ik denk dat we allemaal ontzettend verbaasd zijn over hoe goed AI heeft leren spreken en luisteren naar spraak. Met name tussen de regels door luisteren, wat wij als psychiaters ook doen, kunnen deze modellen goed."

Volgens haar zijn er heel veel kenmerken van iemands spraak die kunnen wijzen op een betere of slechtere mentale gezondheid.

Iris Sommer
Iris Sommer
Hoogleraar psychiatrie

“Wat wij zoal tegen elkaar zeggen, is voor een groot gedeelte voorspelbaar.”

De behulpzaamheid van AI binnen de psychiatrie heeft alles te maken met de voorspelbaarheid van taal. "Wat wij zoal tegen elkaar zeggen, is voor een groot gedeelte voorspelbaar. De tweede helft van iemands zin afmaken is makkelijker dan je denkt. En als wij de zin kunnen afmaken, kan AI dat ook."

Bij mensen met een psychiatrische aandoening, zoals een psychose, wordt het taalgebruik minder voorspelbaar. Een mens zou zo'n zin dus moeilijker kunnen afmaken en ook AI zou kunnen aangeven dat de voorspelbaarheid in spraak is gedaald. "Dat is een van de vele kenmerken waaraan we een terugval van een psychose met AI kunnen voorspellen."

AI-psychiaters

Worden psychiaters in de toekomst dan ook vervangen door AI? Ze zijn immers goede luisteraars, hebben veel geduld, worden niet boos en zijn altijd bereikbaar. Sommer denkt dat AI voorlopig nog het handigst is als hulpmiddel, bijvoorbeeld bij het meeluisteren naar spraakpatronen.

Toch ziet ze dat AI veel wordt gebruikt voor therapeutische doeleinden: "In Amerika is de meest toegepaste functie van ChatGPT het bespreken van mentale problemen." Dat heeft volgens haar zowel voor- als nadelen, maar laat in ieder geval zien hoe goed het is.

Vooral voor mensen met lichte symptomen van mentale klachten vindt de psychiater AI een mogelijke oplossing. "In de toekomst zou er een veilige app kunnen zijn, wat ChatGPT momenteel niet is, die mensen met lichte symptomen kunnen helpen om langer zelfstandig te blijven. Een verlichting van het zorggebruik binnen de GGZ is een mogelijk positief gevolg hiervan", voorspelt ze.

Wat vond je er van?

Laat ons weten wat je van dit artikel vindt, deel jouw mening en praat mee.

Ook de moeite waard
Meest gelezen
Korte WNL video's
Meer van WNL
Steun WNL

Word lid. Het telt.

Waardeert u onze programma's? Steun WNL dan met de jaarlijkse bijdrage van slechts €8,50, de wettelijk minimale verplichte bijdrage voor omroepen.

Hiermee helpt u ons journalistieke geluid te behouden en voorkomt u dat WNL zijn publieke status en zendtijd verliest.

€ 8,50 per jaar

Word lid van WNL
Goedemorgen Nederland Op Zondag Stand van Nederland Café Kockelmann In de kantine Sven op 1 Het Misdaad- bureau