Oranjes verdienden 576 miljoen euro aan koloniale geschiedenis

Het Huis Oranje-Nassau heeft omgerekend bijna 576 miljoen euro verdiend aan de koloniale geschiedenis van Nederland. Vrijwel al dit geld, een kleine 566 miljoen, kwam uit het voormalige Nederlands-Indië, blijkt uit de studie naar de rol van het koningshuis in het koloniale verleden die vrijdag is gepresenteerd.

De overige verdiensten kwamen uit het voormalige octrooigebied van de West-Indische Compagnie, namelijk West-Afrika en de Amerika's. Volgens het onderzoek werd er vrijwel niets verdiend aan de trans-Atlantische slavenhandel en Caribische slavernij.

In het onderzoek zijn de netto koloniale inkomsten van het Huis Oranje-Nassau in 2024 geïndexeerd naar euro's.

Het grootste deel van de inkomsten werd niet verdiend aan ondernemingen als de VOC en de WIC in de zeventiende en achttiende eeuw, maar juist aan de Nederlandse Handel-Maatschappij en de Billiton Maatschappij in de negentiende eeuw. Deze ondernemingen zijn opgericht door koning Willem I en zijn kleinzoon prins Hendrik, die binnen het koningshuis directe financiële bemoeienis met het kolonialisme hadden.

Het kolonialisme leverde de Oranjes naast inkomen ook prestige op, zegt hoofdonderzoeker Gert Oostindie. "De stadhouders bouwden dankzij de compagnieën exotische collecties op en verfraaiden hun huizen en tuinen met koloniale elementen." Dit veranderde volgens hem onder koningin Juliana langzaam in ongemak over het kolonialisme.

"Morele overwegingen over slavernij of dwangarbeid speelden bij Willem I, II, III en Wilhelmina niet of nauwelijks een rol", staat in het onderzoek.

Na 1890 verschoof het "actieve koloniale ondernemerschap" van de Oranjes naar een "overwegend passieve beleggingsstrategie", schrijven de onderzoekers. "Vermeende 'miljarden' van de Oranjes, vergaard in de koloniën in deze laatste periode, vinden in dit onderzoek, dat zich uitstrekt tot en met de dekolonisatie eind jaren 1950, geen bevestiging."