Veilig Thuis nu 24/7 bereikbaar via chat: 'Terreur achter de voordeur stopt niet als de kantoren dicht zijn'

Zo'n 1,3 miljoen Nederlanders hebben te maken met huiselijk geweld. Om de drempel om hulp of advies te vragen te verlagen, kunnen mensen sinds kort dag en nacht chatten met Veilig Thuis. Minister Mirjam Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) ziet dat de nieuwe voorziening veel wordt gebruikt, maar erkent tegelijkertijd dat de druk op Veilig Thuis groot is. "We hebben gewoon wat te doen", zegt ze.

Huiselijk geweld kan verschillende vormen aannemen, van psychisch en seksueel tot fysiek geweld. Volgens Sterk is juist het feit dat het geweld zich vaak achter de voordeur afspeelt een groot probleem. "En dat het dus ook niet zichtbaar is voor mensen aan de buitenkant", zegt de minister in Goedemorgen Nederland.

Om hulp zoeken makkelijker te maken, is de chat van Veilig Thuis inmiddels 24 uur per dag en zeven dagen per week beschikbaar. Mensen kunnen daar anoniem advies vragen of hun zorgen bespreken, bijvoorbeeld wanneer ze vermoeden dat een buurvrouw of kind slachtoffer is van geweld.

"Terreur achter de voordeur stopt niet als de kantoren dicht zijn. Sterker nog, juist in de nacht heb je sprake van geweld", aldus Sterk. "Door die chatfunctie kunnen mensen, als ze er zelf mee te maken hebben of als ze zien dat er in de omgeving mensen mee te maken hebben, gewoon anoniem contact zoeken en advies vragen wat ze moeten doen."

De eerste cijfers laten volgens Sterk zien dat de nieuwe voorziening voorziet in een behoefte. "Daaruit blijkt dat er een verdubbeling is van het aantal aanvragen sinds begin augustus", zegt ze. Ook landelijke cijfers van Veilig Thuis wijzen op een sterke groei. In augustus en een deel van september waren er 11.222 chatgesprekken, tegenover 3.492 in dezelfde periode een jaar eerder. Dat is een stijging van 221 procent. Inmiddels vinden meer chatgesprekken buiten de traditionele kantoortijden plaats dan daarbinnen.

Volgens Sterk kan laagdrempelig advies voorkomen dat situaties verder escaleren. "Dus als mensen inderdaad die drempel over durven om gewoon advies te vragen, kun je ook voorkomen dat dingen uiteindelijk echt gaan escaleren."

Aan de andere kant van de chat zit geen computer, zo benadrukt ze. "Daarachter zit dan een professional, dus echt iemand van vlees en bloed, niet een of andere chatbot, die dan daarmee in gesprek gaat en dan gaat kijken wat het beste gedaan kan worden." Bij acute nood kan volgens de CDA-bewindspersoon direct worden ingegrepen.

Druk op Veilig Thuis blijft groot

De nieuwe chat komt op een moment dat Veilig Thuis al veel meldingen en adviesvragen krijgt. Vorig jaar kwamen er ongeveer 136.000 meldingen binnen. De inspectie heeft de afgelopen jaren meerdere keren gewaarschuwd dat meldingen niet altijd binnen de wettelijke termijn van vijf dagen kunnen worden beoordeeld.

Sterk ziet de toename van het aantal adviesvragen enerzijds als een teken dat mensen Veilig Thuis steeds beter weten te vinden voordat een situatie uit de hand loopt. Tegelijkertijd erkent de minister dat de organisatie met druk en dreigende wachtlijsten kampt. "Dat wil je natuurlijk niet."

Sterk benadrukt dat acute situaties volgens haar niet op een wachtlijst blijven liggen. "Als er echt iets acuut aan de hand is, dan haalt Veilig Thuis dat altijd meteen eruit. Dus binnen 24 uur komt er dan ook hulp."

Ook minder acute zaken moeten volgens de minister uiteindelijk goed worden opgepakt. "We hebben gewoon wat te doen. Dat is ook het eerlijke verhaal, want het doet het goed, Veilig Thuis, in die zin dat steeds meer mensen het weten te vinden."

Drama in Stadskanaal

De discussie over de aanpak van huiselijk geweld kreeg de afgelopen maanden extra urgentie door de ernstige mishandelingszaak in Stadskanaal. Twee vrouwen uit de gemeente worden verdacht van ernstige kindermishandeling en wederrechtelijke vrijheidsberoving. Het gaat om een 6-jarig meisje en een 7-jarige jongen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd onderzoekt onder meer de rol van betrokken jeugdzorgaanbieders en Veilig Thuis Groningen.

Sterk wil niet vooruitlopen op de uitkomsten van dat onderzoek. "Ik heb steeds gezegd: ik ga er niets over zeggen. De inspectie doet nu onderzoek daarnaar en die is ook aangewezen om dat te doen, niet de minister. En als dat onderzoek er is, gaan we kijken: wat betekent dat dan? Wat wij misschien ook moeten oppakken, wat er anders moet. Dus daar kan ik nu nog niks over zeggen."

Wel zegt de minister dat de overheid moet leren wanneer het misgaat. "Dus dat is wat natuurlijk in Stadskanaal speelt. De inspectie is daar nu ook naar aan het kijken: wat is er daar nou misgegaan? En daar moeten we elke keer natuurlijk weer van leren."

'Niet steeds pleisters plakken'

Sterk waarschuwt tegelijkertijd voor een politieke reflex waarbij na een ernstig incident snel nieuwe maatregelen worden toegevoegd. "Ik zie wel soms dat we veel pleisters plakken, zeg maar. Dat geldt ook voor de jeugdzorg."

Volgens de minister moet er beter worden gekeken naar de onderliggende problemen. "Ik ben nu met de jeugdzorg bezig om echt dieper te gaan in wat nou precies de dingen zijn die misgaan. En we moeten niet met instantoplossingen denken dat we daarmee het probleem kunnen voorkomen."

Daarbij wil Sterk naar eigen zeggen ook de politiek soms afremmen. "En dat is ook wel een beetje waar ik de politiek soms een beetje terug wil duwen."